Η κλινική μου εμπειρία
Στον πριαπισμό, ο χρόνος είναι ιστός. Κάθε ώρα καθυστέρησης μετά τις 4 ώρες αυξάνει το ρίσκο μόνιμης στυτικής δυσλειτουργίας. Η πρώτη μου ενέργεια στα επείγοντα είναι πάντα η διαφοροδιάγνωση ισχαιμικού/μη-ισχαιμικού μέσω αιμοχημικής ανάλυσης σηραγγωδών σωμάτων.
Στην πρακτική μου ακολουθώ τις κατευθυντήριες οδηγίες EAU SRH 2024 — Priapism και AUA Priapism 2022:
- Διαφοροδιάγνωση ισχαιμικού/μη-ισχαιμικού πριν από κάθε θεραπευτική παρέμβαση.
- Αιμοχημική ανάλυση από σηραγγώδες σώμα — βασική για διάγνωση.
- Σταδιακή προσέγγιση: αναρρόφηση → φαινυλεφρίνη → shunt → πρόθεση.
- Πρώιμη συζήτηση πρόθεσης πέους σε ισχαιμία >36 ωρών.
- Αναζήτηση και αντιμετώπιση υποκείμενης αιτίας (δρεπανοκυτταρική, φάρμακα).
- Ψυχολογική υποστήριξη και αναμενόμενο σχέδιο επανέναρξης σεξουαλικής δραστηριότητας.
Τι είναι ο πριαπισμός;
Πριαπισμός ορίζεται ως παρατεταμένη στύση που διαρκεί >4 ώρες, χωρίς σχέση με σεξουαλική διέγερση ή ικανοποίηση. Επώνυμο από τον θεό Πρίαπο της ελληνικής μυθολογίας.
Επίπτωση: 0,3–1,5 ανά 100.000 ανδρές/έτος στον γενικό πληθυσμό, αλλά >42% στους αρρενες με δρεπανοκυτταρική νόσο. Επηρεάζει αποκλειστικά τα σηραγγώδη σώματα — το σπογγώδες σώμα και η βάλανος παραμένουν χαλαρά.
Τύποι πριαπισμού
Ισχαιμικός (χαμηλής ροής) — 90%
Φλεβο-αποφρακτικός. Compartment syndrome πέους. ΕΠΕΙΓΟΝ.
- Επώδυνος
- Πλήρως σκληρό πέος
- PO₂ < 30 mmHg
- PCO₂ > 60 mmHg
- pH < 7.25
- Νέκρωση μετά 24h
Μη-ισχαιμικός (υψηλής ροής) — 10%
AV επικοινωνία μετά τραύμα περίνεου/πέους. Λιγότερο επείγον.
- Μη-επώδυνος
- Μερικώς σκληρό
- Φυσιολογικά αέρια αίματος
- Συχνή αυτο-ίαση
- Embolization αν χρειαστεί
- Καλή πρόγνωση
Stuttering (επαναλαμβανόμενος) πριαπισμός
Επαναλαμβανόμενα αυτο-περιοριζόμενα επεισόδια ισχαιμικού πριαπισμού <4 ωρών, συχνά νυχτερινά. Τυπικός σε δρεπανοκυτταρική νόσο. Απαιτεί προφύλαξη (νυχτερινό PDE5i, αντιανδρογόνα) για αποφυγή πλήρους ισχαιμικού επεισοδίου.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
Ισχαιμικός
- Δρεπανοκυτταρική νόσος (έως 42% αρρενών)
- Ενδοσηραγγώδεις ενέσεις (alprostadil, τριμίξ)
- Αντιψυχωτικά (τραζοδόνη, χλωρπρομαζίνη)
- Αντικαταθλιπτικά (SSRI)
- Κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνη
- Λευχαιμία, πολλαπλό μυέλωμα
- Διηθήσεις σηραγγώδων σωμάτων
- Ιδιοπαθής (~33%)
Μη-ισχαιμικός
- Τραύμα περίνεου (straddle injury)
- Τραύμα πέους
- Μετά κάταγμα πέους
- Ιατρογενής (μετά Doppler/βιοψία)
- Συγγενής AV ανωμαλία (σπάνιο)
Συμπτώματα και κλινική εικόνα
- Παρατεταμένη στύση >4 ωρών χωρίς διέγερση.
- Πόνος (ισχαιμικός — έντονος, μη-ισχαιμικός — απών/ήπιος).
- Πλήρη σκληρότητα σηραγγωδών σωμάτων (ισχαιμικός) vs μερική (μη-ισχαιμικός).
- Χαλαρή βάλανος και σπογγώδες σώμα — μην ψηλαφάτε σκληρότητα στη βάλανο.
- Δυσφορία στην ούρηση σπάνια — ουρήθρα συνήθως ελεύθερη.
- Ιστορικό τραύματος (μη-ισχαιμικός) ή ενέσεων/φαρμάκων (ισχαιμικός).
Διάγνωση
Λεπτομερές ιστορικό
Διάρκεια στύσης, παρουσία/ένταση πόνου, προηγούμενα επεισόδια, τραύμα περίνεου, φάρμακα (ψυχιατρικά, αντικαταθλιπτικά), ενέσεις για ED, ουσίες, δρεπανοκυτταρική νόσος.
Φυσική εξέταση
Σκληρότητα σηραγγωδών (πλήρης = ισχαιμικός, μερική = μη-ισχαιμικός), κατάσταση βαλάνου, σημεία τραύματος περίνεου.
Αιμοχημική ανάλυση σηραγγωδών σωμάτων
Παρακέντηση με βελόνα 19G/21G στα 2 και 10 της ώρας. Μέτρηση PO₂, PCO₂, pH. Ισχαιμικός: PO₂ < 30, PCO₂ > 60, pH < 7.25. Μη-ισχαιμικός: φυσιολογικά αέρια αίματος.
Doppler πέους
Ισχαιμικός: ελάχιστη ή μηδενική ροή στις σηραγγώδεις αρτηρίες. Μη-ισχαιμικός: υψηλή στροβιλώδης ροή σε AV επικοινωνία (caverno-arterial fistula).
Έλεγχος υποκείμενης αιτίας
CBC, ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης (δρεπανοκυτταρική), tox screen, hematological work-up αν υποψία λευχαιμίας.
Θεραπεία ισχαιμικού πριαπισμού
Σταδιακή προσέγγιση με αυξανόμενη επιθετικότητα. Κάθε στάδιο επανεκτίμηση εντός 30–60 λεπτών.
Στάδιο 1: Αναρρόφηση + έκπλυση
Τοπική αναισθησία (penile block). Παρακέντηση με βελόνα 19G στα 2 ή 10 της ώρας. Αναρρόφηση 50–100mL αίματος, έκπλυση με φυσιολογικό ορό μέχρι επιστροφή κοκκινωπού αίματος. Επιτυχία ~30%.
Στάδιο 2: Ενδοσηραγγώδης φαινυλεφρίνη
Φαινυλεφρίνη 100–200μg κάθε 5 λεπτά (αραίωση 1mg σε 10mL φυσιολογικού). Μέγιστο 1mg/h. Παρακολούθηση καρδιακού ρυθμού και ΑΠ — υπερτασικά επεισόδια, ταχυκαρδία, αρρυθμία. Επιτυχία 65% σε επεισόδια <12 ωρών.
Στάδιο 3: Χειρουργικός shunt
Επιτρέπει εκροή αίματος από σηραγγώδες σώμα προς σπογγώδες ή φλεβικό δίκτυο. Distal shunts: Winter (βιοψία βελόνας μέσω βαλάνου), Ebbehoj (μαχαίρι #11 μέσω βαλάνου), Al-Ghorab (ανοιχτή εκτομή τμήματος tunica). T-shunt (Burnett). Αν αποτυχία: proximal shunts (Quackels — caverno-spongiosal, Grayhack — caverno-saphenous).
Στάδιο 4: Πρώιμη πρόθεση πέους
Ισχαιμία >36 ωρών = ινοποίηση σηραγγωδών σωμάτων. Εμφύτευση πρόθεσης μέσα σε εβδομάδες είναι ευκολότερη τεχνικά (από καθυστερημένη μετά πλήρη ινοποίηση) και αποκαθιστά μήκος και λειτουργία.
Θεραπεία μη-ισχαιμικού πριαπισμού
- Συντηρητική παρακολούθηση — 60% των περιπτώσεων αυτο-ιάται με συμπίεση περίνεου, πάγο.
- Selective arterial embolization (1ης γραμμής αν αποτύχει η συντηρητική) — με αυτο-θρόμβο, gelfoam ή coils.
- Επιτυχία embolization 75–90%, ED post 5–20%.
- Χειρουργική αρτηριακή απολίνωση μόνο αν αποτυχία embolization.
- Παρακολούθηση μακροπρόθεσμα — δυνατή υποτροπή.
Πρόγνωση και επιπλοκές
- Ισχαιμία <12 ωρών: ED στο <10%.
- Ισχαιμία 12–24 ωρών: ED στο 30–50%.
- Ισχαιμία >24 ωρών: ED στο 90% — έναρξη συζήτησης πρόθεσης.
- Ινοποίηση σηραγγωδών σωμάτων μετά 24h — μη αναστρέψιμη.
- Καμπυλότητα πέους από ινοποίηση.
- Νέκρωση ιστού, λοίμωξη, gangrene σε εξαιρετικά παρατεταμένο πριαπισμό.
- Μη-ισχαιμικός: άριστη πρόγνωση, ED <10%.
- Stuttering: σταδιακή ED αν αναπτύσσεται χωρίς προφύλαξη.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι ο πριαπισμός;
Πριαπισμός είναι παρατεταμένη και επώδυνη στύση που διαρκεί >4 ώρες, χωρίς σχέση με σεξουαλική διέγερση. Διακρίνεται σε ισχαιμικό (φλεβο-αποφρακτικό, χαμηλής ροής) — επείγουσα κατάσταση, και μη-ισχαιμικό (αρτηριακό, υψηλής ροής) — λιγότερο επείγον.
Πόσο επείγον είναι;
Ο ισχαιμικός πριαπισμός είναι ουρολογική επείγουσα κατάσταση. Παρέμβαση εντός 4–6 ωρών διασφαλίζει επανέναρξη φυσιολογικής στύσης. Καθυστέρηση >24 ώρες προκαλεί νέκρωση των σηραγγωδών σωμάτων και μόνιμη ED στο 90% των ασθενών.
Πώς διαφέρει ο ισχαιμικός από τον μη-ισχαιμικό;
Ισχαιμικός: επώδυνος, σκληρό πέος, αιμοχημική ανάλυση πέους με χαμηλό O₂ (<30 mmHg) και υψηλό CO₂. Μη-ισχαιμικός: συνήθως μετά τραύμα περίνεου ή πέους, μη-επώδυνος, μερικώς σκληρό πέος, φυσιολογικά αέρια αίματος, AV επικοινωνία στο Doppler.
Ποια είναι η διαγνωστική προσέγγιση;
Λεπτομερές ιστορικό (διάρκεια, πόνος, τραύμα, φάρμακα, δρεπανοκυτταρική νόσος), φυσική εξέταση, αιμοχημική ανάλυση από σηραγγώδες σώμα (PO₂, PCO₂, pH), Doppler πέους για διαφοροδιάγνωση ισχαιμικού/μη-ισχαιμικού.
Ποια είναι η θεραπεία του ισχαιμικού πριαπισμού;
Σταδιακή προσέγγιση: 1) αναρρόφηση + έκπλυση σηραγγωδών σωμάτων με φυσιολογικό ορό, 2) ενδοσηραγγώδης φαινυλεφρίνη 100–200μg κάθε 5 λεπτά (μέγιστο 1mg/h), 3) χειρουργικός shunt (distal Winter/Ebbehoj/Al-Ghorab, T-shunt, proximal shunt) αν αποτυχία, 4) πρώιμη πρόθεση πέους σε ισχαιμία >36 ωρών.
Ποιες είναι οι κύριες αιτίες;
Δρεπανοκυτταρική νόσος (παιδιά/νέοι ενήλικες — έως 42% των αρρενών), ενδοσηραγγώδεις ενέσεις για ED (alprostadil/τριμίξ), αντιψυχωτικά (τραζοδόνη), ψυχοτρόπες ουσίες (κοκαΐνη), αιματολογικές κακοήθειες (λευχαιμία), τραύμα περίνεου (μη-ισχαιμικός), ιδιοπαθής (~33%).
Τι είναι ο stuttering πριαπισμός;
Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αυτο-περιοριζόμενου ισχαιμικού πριαπισμού, διάρκειας <4 ωρών, συχνά νυχτερινά. Τυπικός σε δρεπανοκυτταρική νόσο. Προφύλαξη: νυχτερινό PDE5i (sildenafil), gonadotropin-releasing hormone analogues, αντιανδρογόνα.
Ποια είναι η μακροπρόθεσμη πρόγνωση;
Ισχαιμία <12 ώρες: στυτική λειτουργία διατηρείται στο 90%. 12–24 ώρες: ED 30–50%. >24 ώρες: ED 90% — πρώιμη συζήτηση πρόθεσης. Μη-ισχαιμικός: άριστη πρόγνωση, συχνή αυτο-ίαση ή θεραπεία με selective embolization.
Σχετικά θέματα
Επείγον; Καλέστε άμεσα
Στύση που διαρκεί >4 ώρες απαιτεί άμεση ουρολογική αξιολόγηση. Κάθε ώρα καθυστέρησης μειώνει τις πιθανότητες φυσιολογικής στυτικής λειτουργίας.
Επιστημονική βιβλιογραφία
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (2024) — Priapism — uroweb.org
- Bivalacqua TJ, Allen BK, Brock GB, et al. The Diagnosis and Management of Recurrent Ischemic Priapism, Priapism in Sickle Cell Patients, and Non-Ischemic Priapism: An AUA/SMSNA Guideline. J Urol 2022;208(1):43-52 — auanet.org
- Salonia A, Eardley I, Giuliano F, et al. European Association of Urology guidelines on priapism. Eur Urol 2014;65(2):480-9 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Burnett AL, Sharlip ID. Standard operating procedures for priapism. J Sex Med 2013;10(1):180-94 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Levey HR, Segal RL, Bivalacqua TJ. Management of priapism: an update for clinicians. Ther Adv Urol 2014;6(6):230-44 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Γνωρίστε τον γιατρό
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας προσφέρει εξειδικευμένη αντιμετώπιση πριαπισμού, με σταδιακή προσέγγιση (αναρρόφηση, φαινυλεφρίνη, χειρουργικά shunts) και εμπειρία στην εμφύτευση πρόθεσης πέους σε παρατεταμένα ισχαιμικά επεισόδια.
Δείτε το πλήρες προφίλ
