Η κλινική μου προσέγγιση
Η ΠΕ είναι κυρίως πεϊκή αισθητική διαταραχή με υπερευαισθησία της βαλάνου και νευροβιολογική δυσρύθμιση των σεροτονινεργικών οδών. Η σύγχρονη προσέγγιση συνδυάζει στοχευμένη φαρμακοθεραπεία (γλανδιακή ανακούφιση + κεντρική ρύθμιση) με συμπεριφορικές τεχνικές.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες EAU 2024 και AUA-SMSNA 2020:
- Λεπτομερές σεξουαλικό ιστορικό και έναρξη συμπτωμάτων (lifelong vs acquired).
- Εκτίμηση IELT (χρονομέτρηση συντρόφου ή stopwatch).
- Συμπλήρωση PEDT (Premature Ejaculation Diagnostic Tool).
- Αξιολόγηση IIEF-5 για αποκλεισμό στυτικής δυσλειτουργίας.
- Αξιολόγηση συντρόφου και σχέσης (FSFI αν εφικτό).
- Στοχευμένη εξέταση: γενετικά όργανα, ψηλάφηση πέους και βαλάνου.
- Εργαστηριακός έλεγχος αν υπάρχει υποψία: TSH, PSA, καλλιέργεια ούρων (ΧΡΡ).
- Συζήτηση φαρμακοθεραπείας και συμπεριφορικών τεχνικών.
Τι είναι η πρόωρη εκσπερμάτιση
Ορισμός ISSM 2014 (International Society for Sexual Medicine):
- Lifelong (πρωτοπαθής) ΠΕ: εκσπερμάτιση πάντα ή σχεδόν πάντα εντός 1 λεπτού από τη διείσδυση, από την πρώτη σεξουαλική εμπειρία.
- Acquired (δευτεροπαθής) ΠΕ: κλινικά σημαντική μείωση IELT, συχνά σε ≤3 λεπτά, μετά από προηγούμενη φυσιολογική λειτουργία.
- Σε όλους τους τύπους: αδυναμία καθυστέρησης εκσπερμάτισης και αρνητικές προσωπικές συνέπειες (στρες, δυσφορία, αποφυγή σεξουαλικής επαφής).
Επιπολασμός: 20-30% παγκοσμίως — η πιο συχνή σεξουαλική δυσλειτουργία στους άνδρες. Δεν σχετίζεται με ηλικία, κουλτούρα, εθνικότητα.
Πεϊκή αισθητική διαταραχή — μηχανισμός
Η σύγχρονη παθοφυσιολογία της ΠΕ εστιάζει σε δύο άξονες:
1. Γλανδιακή υπερευαισθησία (περιφερική)
Πεϊκή αισθητική διαταραχή: αυξημένη πυκνότητα νευρικών απολήξεων στη βάλανο πέους ή χαμηλό κατώφλι αντίληψης. Νευροφυσιολογικές μελέτες έχουν δείξει χαμηλό κατώφλι αντίληψης δονήσεων στη βάλανο σε ασθενείς με lifelong PE. Αυτό εξηγεί την αποτελεσματικότητα των τοπικών αναισθητικών (μείωση γλανδιακής εισροής).
2. Σεροτονινεργική δυσρύθμιση (κεντρική)
Στο νωτιαίο μυελό, η σεροτονίνη (5-HT) ρυθμίζει την εκσπερμάτιση. Διέγερση των 5-HT2C υποδοχέων καθυστερεί την εκσπερμάτιση. Διέγερση των 5-HT1A υποδοχέων επιταχύνει. Σε ασθενείς με lifelong PE: υπερευαισθησία 5-HT1A και υπευαισθησία 5-HT2C — βάση για την αποτελεσματικότητα των SSRIs (αύξηση εξωκυττάριας 5-HT).
3. Άλλοι παράγοντες
Γενετική προδιάθεση (πολυμορφισμοί 5-HT μεταφορέα), ψυχολογικοί παράγοντες (άγχος επίδοσης), δυσλειτουργία πυελικού εδάφους, ορμονικοί παράγοντες (υπερθυρεοειδισμός), φλεγμονή προστάτη (χρόνια προστατίτιδα).
Ταξινόμηση (lifelong vs acquired)
Lifelong (Πρωτοπαθής)
- • Από την πρώτη σεξουαλική εμπειρία
- • IELT <1 λεπτό
- • Νευροβιολογική/γενετική βάση
- • 5-HT υπευαισθησία
- • Πεϊκή αισθητική υπερευαισθησία
- • Σταθερή σε όλους τους συντρόφους
Acquired (Δευτεροπαθής)
- • Μετά από φυσιολογική λειτουργία
- • IELT <3 λεπτά
- • Συχνά συνύπαρξη με ΣΔ
- • Χρόνια προστατίτιδα
- • Υπερθυρεοειδισμός
- • Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες
Variable PE (φυσιολογική παραλλαγή — περιστασιακή ΠΕ, δεν χρήζει θεραπείας) και Subjective PE (φυσιολογικό IELT αλλά υποκειμενική αίσθηση πρόωρης εκσπερμάτισης — χρήζει ψυχολογικής υποστήριξης) είναι δύο ξεχωριστοί υποτύποι.
Διάγνωση (IELT, PEDT)
Λήψη ιστορικού
Έναρξη ΠΕ (lifelong vs acquired), IELT συνήθως, αυτοϊκανοποίηση, αίσθηση ελέγχου, στρες/σχέση, παρουσία στυτικής δυσλειτουργίας.
Χρονομέτρηση IELT
Stopwatch (από συντρόφο) ή εκτίμηση. ≥4 επαφές για αξιόπιστη μέση τιμή. Lifelong: <1 min, Acquired: <3 min.
PEDT (Premature Ejaculation Diagnostic Tool)
5 ερωτήσεις, σκορ 0-20. ≤8 χωρίς ΠΕ, 9-10 πιθανή, ≥11 ΠΕ. Έγκυρο εργαλείο διαλογής.
IIEF-5 για αποκλεισμό συνοδού ΣΔ
Έως 50% ασθενών με ΣΔ έχουν συνοδό ΠΕ. Σε ΣΔ + ΠΕ: πρώτα θεραπεία ΣΔ.
Φυσική εξέταση
Επιθεώρηση/ψηλάφηση πέους και βαλάνου, όρχεις, προστάτης (DRE) σε >40 ή υποψία προστατίτιδας.
Στοχευμένος εργαστηριακός έλεγχος
TSH αν υπερθυρεοειδισμός, καλλιέργεια ούρων + EPS αν χρόνια προστατίτιδα, τεστοστερόνη αν συνοδά συμπτώματα.
Θεραπευτική προσέγγιση
Σύμφωνα με EAU 2024 και AUA-SMSNA 2020 — εξατομίκευση βάσει υποτύπου, σοβαρότητας και προτίμησης:
1. Δαποξετίνη (Dapoxetine) — μόνη εγκεκριμένη φαρμακοθεραπεία
Dapoxetine 30-60 mg PRN 1-3 ώρες πριν την επαφή. Βραχείας ημίσειας ζωής SSRI ειδικά για on-demand χρήση. Αύξηση IELT 2.5-3x. Παρενέργειες: ναυτία, ζάλη, κεφαλαλγία (συνήθως ήπιες). EAU 2024: ισχυρή σύσταση για lifelong PE.
2. Τοπικά αναισθητικά (γλανδιακή ανακούφιση)
Lidocaine-Prilocaine cream/spray (EMLA) 10-15 λεπτά πριν την επαφή. Fortacin spray (lidocaine 150 mg + prilocaine 50 mg) — εγκεκριμένη μορφή σε ΕΕ. Αύξηση IELT 3-6x. Στοχεύει την πεϊκή αισθητική υπερευαισθησία. Σημαντικό: αφαίρεση πριν την επαφή ή χρήση προφυλακτικού για αποφυγή μεταφοράς αναισθητικού στη σύντροφο.
3. Off-label SSRIs (καθημερινά)
- • Paroxetine 20 mg/ημέρα — ισχυρότερη επίδραση σε IELT (8-9x).
- • Sertraline 50-100 mg/ημέρα.
- • Fluoxetine 20 mg/ημέρα.
- • Citalopram 20-40 mg/ημέρα.
Έναρξη επίδρασης 1-2 εβδομάδες, πλήρης 3-4 εβδομάδες. Παρενέργειες: μειωμένη λίμπιντο, αναστροφή στύσης, ναυτία. Off-label αλλά ευρέως χρησιμοποιούμενα.
4. Tramadol PRN (off-label, εναλλακτική)
Tramadol 25-100 mg PRN 1-2 ώρες πριν. Αύξηση IELT 2-2.5x. Off-label — κίνδυνος εξάρτησης, αποφυγή χρόνιας χρήσης, σοβαρές αλληλεπιδράσεις με SSRIs (σύνδρομο σεροτονίνης).
5. PDE5 αναστολείς σε συνύπαρξη ΣΔ
Σε συνύπαρξη ΣΔ + ΠΕ: sildenafil ή tadalafil — βελτίωση στύσης μειώνει άγχος επίδοσης και συχνά αυτόνομα αυξάνει IELT. Συνδυασμός PDE5i + SSRI εφικτός σε ανθεκτικές περιπτώσεις.
6. Θεραπεία υποκείμενης αιτίας (acquired PE)
Αντιβιοτικά για χρόνια προστατίτιδα (φλουοροκινολόνες 4-6 εβδομάδες). Αντιθυρεοειδική αγωγή για υπερθυρεοειδισμό. Θεραπεία συνοδού ΣΔ. Αναπροσαρμογή φαρμακευτικής αγωγής αν υπεύθυνα φάρμακα.
Συμπεριφορικές & τρόπος ζωής
- Stop-start technique (Semans): διακοπή σεξουαλικής διέγερσης πριν το σημείο ανέκκλητου, 30 δευτερόλεπτα παύση, επανάληψη 3-4 φορές πριν εκσπερμάτιση.
- Squeeze technique (Masters-Johnson): συμπίεση βάσης βαλάνου από συντρόφου για 5-10 δευτερόλεπτα στο σημείο επιθυμίας εκσπερμάτισης.
- Ασκήσεις πυελικού εδάφους (Kegel): ενίσχυση μυών bulbocavernosus — 3 σετ × 10 επαναλήψεις/ημέρα. Βελτίωση IELT έως 1.5x.
- Sex therapy / CBT για άγχος επίδοσης και σχεσιακά θέματα — πάντα με συντρόφου.
- Σύντροφος-πάνω θέση μπορεί να μειώσει διέγερση.
- Διπλή χρήση προφυλακτικού ή χοντρότερου τύπου — μειώνει γλανδιακή διέγερση.
- Αυτοϊκανοποίηση 1-2 ώρες πριν — αύξηση refractory period.
- Διατήρηση καρδιαγγειακής υγείας για αποφυγή συνοδού ΣΔ.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι η πρόωρη εκσπερμάτιση (ΠΕ);
Σύμφωνα με τον ορισμό ISSM 2014: εκσπερμάτιση πάντα ή σχεδόν πάντα εντός 1 λεπτού από τη διείσδυση (lifelong PE) ή κλινικά σημαντική και ενοχλητική μείωση χρόνου εκσπερμάτισης σε ≤3 λεπτά (acquired PE), αδυναμία ελέγχου, και αρνητικές προσωπικές συνέπειες.
Είναι πολύ συχνή;
Είναι η πιο συχνή σεξουαλική δυσλειτουργία στους άνδρες — επιπολασμός 20-30% παγκοσμίως, ανεξάρτητα από ηλικία, κουλτούρα ή εθνικότητα. Η lifelong (πρωτοπαθής) είναι συχνότερη στους νεαρότερους.
Τι σημαίνει IELT;
IELT = Intravaginal Ejaculatory Latency Time, ο χρόνος από τη διείσδυση μέχρι την εκσπερμάτιση. Φυσιολογικά 5-7 λεπτά. Lifelong PE: IELT <1 λεπτό. Acquired PE: IELT <3 λεπτά (μετά από προηγούμενη φυσιολογική λειτουργία).
Είναι ψυχολογικό πρόβλημα;
Όχι αποκλειστικά. Η lifelong PE θεωρείται κατά κύριο λόγο νευροβιολογική διαταραχή με ευαισθησία υποδοχέων σεροτονίνης (5-HT) και γλανδιακή υπερευαισθησία (πεϊκή αισθητική διαταραχή). Η acquired PE συχνά συνοδεύει στυτική δυσλειτουργία, προστατίτιδα ή υπερθυρεοειδισμό.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Με στοχευμένο ιστορικό, εκτίμηση IELT (χρονομέτρηση από σύντροφο), PEDT (Premature Ejaculation Diagnostic Tool ≥11 = ΠΕ), IIEF-5 για αποκλεισμό συνοδού στυτικής δυσλειτουργίας, και αποκλεισμό προστατίτιδας/υπερθυρεοειδισμού.
Ποια είναι η κύρια φαρμακοθεραπεία;
Πρώτη γραμμή: Δαποξετίνη (Dapoxetine 30-60 mg) PRN 1-3 ώρες πριν την επαφή — ο μόνος εγκεκριμένος SSRI για ΠΕ με κατ’ απαίτηση χρήση. Τοπικά αναισθητικά (lidocaine-prilocaine cream/spray) για γλανδιακή ανακούφιση. Off-label: paroxetine, sertraline, fluoxetine καθημερινά.
Πώς λειτουργούν τα τοπικά αναισθητικά;
Λειτουργούν με μείωση της γλανδιακής αισθητικής υπερευαισθησίας. Spray ή κρέμα (lidocaine 7.5% + prilocaine 2.5%) εφαρμόζεται στη βάλανο 10-15 λεπτά πριν την επαφή. Πρέπει να αφαιρείται/καλύπτεται με προφυλακτικό για να μη μεταφερθεί στη σύντροφο.
Βοηθούν οι συμπεριφορικές τεχνικές;
Ναι, ως μέρος συνδυαστικής θεραπείας. Τεχνική stop-start (Semans): διακοπή διέγερσης πριν το σημείο ανέκκλητου. Squeeze technique (Masters-Johnson): συμπίεση βάσης βαλάνου. Ασκήσεις πυελικού εδάφους (Kegel) — βελτίωση IELT έως 1.5x.
Συνδέεται η ΠΕ με στυτική δυσλειτουργία;
Συχνά συνυπάρχουν (έως 50% των ασθενών με ΣΔ έχουν ΠΕ). Ο φόβος απώλειας στύσης μπορεί να επιταχύνει την εκσπερμάτιση. Σε συνύπαρξη: πρώτα PDE5i για ΣΔ, μετά αξιολόγηση ΠΕ — συχνά βελτιώνεται μόνο με PDE5i.
Σχετικά θέματα
Ανησυχείτε για πρόωρη εκσπερμάτιση;
Επικοινωνήστε για ολοκληρωμένη εκτίμηση με PEDT, IELT, IIEF-5 και εξατομικευμένη θεραπεία — Dapoxetine, τοπικά αναισθητικά και συμπεριφορικές τεχνικές προσαρμοσμένες στις ανάγκες σας.
Επιστημονική βιβλιογραφία
- Serefoglu EC, McMahon CG, Waldinger MD, et al. An evidence-based unified definition of lifelong and acquired premature ejaculation: report of the second International Society for Sexual Medicine Ad Hoc Committee. J Sex Med 2014;11(6):1423-41 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (2024) — uroweb.org
- Shindel AW, Althof SE, Carrier S, et al. Disorders of Ejaculation: An AUA/SMSNA Guideline. J Urol 2022;207(3):504-512 — auanet.org
- Waldinger MD, Zwinderman AH, Schweitzer DH, Olivier B. Relevance of methodological design for the interpretation of efficacy of drug treatment of premature ejaculation: a systematic review and meta-analysis. Int J Impot Res 2004;16(4):369-81 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Castiglione F, Albersen M, Hedlund P, et al. Current Pharmacological Management of Premature Ejaculation: A Systematic Review and Meta-analysis. Eur Urol 2016;69(5):904-16 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Γνωρίστε τον γιατρό
Δρ. Μαρίνος Βασιλάς, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασιλάς αντιμετωπίζει την πρόωρη εκσπερμάτιση με ολοκληρωμένη προσέγγιση: PEDT, IELT, IIEF-5, αποκλεισμός υποκείμενης αιτίας (προστατίτιδα, υπερθυρεοειδισμός, συνοδός ΣΔ), φαρμακοθεραπεία (Dapoxetine PRN, τοπικά αναισθητικά Fortacin, off-label SSRIs) και συμπεριφορικές τεχνικές σύμφωνα με EAU 2024 και AUA-SMSNA 2020.
Δείτε το πλήρες προφίλ
