Στυτική Δυσλειτουργία

Η κλινική προσέγγιση

Δεν ξεκινώ από «πάμε για Doppler πέους». Η αξιολόγηση ξεκινά πάντα με ερωτήσεις που προσδιορίζουν τι ακριβώς συμβαίνει και ποιοι παράγοντες συνυπάρχουν:

• Είναι πρόβλημα επίτευξης, διατήρησης ή σκληρότητας της στύσης;
• Είναι σταθερό ή περιστασιακό;
• Συμβαίνει με κάθε σύντροφο/κατάσταση ή επιλεκτικά;
• Υπάρχουν αυτόματες πρωινές στύσεις;
• Υπάρχει φυσιολογική σεξουαλική επιθυμία (libido);
• Υπάρχει πρόβλημα εκσπερμάτισης ή οργασμού;
• Υπάρχει καμπυλότητα, πλάκα ή πόνος στη στύση (Peyronie);
• Υπάρχει διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία ή κάπνισμα;
• Υπάρχει γνωστή καρδιαγγειακή νόσος;
• Υπάρχει νευρολογική νόσος;
• Υπάρχει προηγούμενη ριζική προστατεκτομή, πυελική χειρουργική ή ακτινοθεραπεία;
• Ποια φάρμακα λαμβάνει ο ασθενής;
• Υπάρχει υποψία υπογοναδισμού (χαμηλής τεστοστερόνης);
• Υπάρχει άγχος επίδοσης, κατάθλιψη ή σχεσιακά ζητήματα;
• Τι έχει ήδη δοκιμάσει ο ασθενής και πώς;
• Έγινε σωστή χρήση τυχόν φαρμάκου (δόση, χρόνος, ερεθισμός);
• Τι περιμένει ο ίδιος — και, όπου κατάλληλο, ο/η σύντροφός του — από τη θεραπεία;

Πριν χαρακτηριστεί μια θεραπεία «αποτυχημένη», επιβεβαιώνεται πρώτα ότι η διάγνωση και ο τρόπος χρήσης της θεραπείας ήταν σωστά.

Τι είναι η στυτική δυσλειτουργία

Η στυτική δυσλειτουργία (ΣΔ) ορίζεται ως η επίμονη αδυναμία επίτευξης ή διατήρησης στύσης επαρκούς για ικανοποιητική σεξουαλική επίδοση. Δεν κρατάμε αυθαίρετα ένα σταθερό όριο «≥3 μηνών» ως απαραίτητο διαγνωστικό κριτήριο — αυτό που έχει σημασία είναι η επιμονή του προβλήματος και το κλινικό πλαίσιο, όχι ένας συγκεκριμένος αριθμός ημερολογιακών μηνών. Δεν λέμε σε έναν ασθενή «δεν έχεις ΣΔ επειδή διαρκεί μόλις δύο μήνες».

Γίνεται συχνότερη με την ηλικία, αλλά δεν είναι αναπόφευκτη συνέπεια της γήρανσης. Αυτό είναι πιο χρήσιμο και λιγότερο παραπλανητικό από οποιαδήποτε σταθερή αναλογία επιπολασμού ανά δεκαετία.

Πώς λειτουργεί η στύση

Η στύση δεν είναι απλώς αγγειακό φαινόμενο — απαιτεί τη σωστή λειτουργία πολλών συστημάτων μαζί:

Σεξουαλικός ερεθισμός (εγκέφαλος/ψυχολογία) → νευρική μετάδοση σήματος → απελευθέρωση νιτρικού οξειδίου (NO) → αύξηση cGMP → χάλαση λείων μυϊκών ινών → αρτηριακή εισροή αίματος → διόγκωση σηραγγωδών σωμάτων → μηχανισμός φλεβικής απόφραξης → άκαμπτη στύση.

Διαταραχή σε οποιοδήποτε από αυτά τα στάδια — εγκεφαλικό/ψυχολογικό ερέθισμα, νεύρα, ορμόνες, αγγειακή εισροή, σηραγγώδης ιστός ή φλεβική απόφραξη — μπορεί να οδηγήσει σε ΣΔ. Γι’ αυτό η αξιολόγηση δεν εστιάζει μόνο στα αγγεία.

Οργανική, ψυχοσεξουαλική ή μεικτή αιτιολογία

Η παλιά διχοτόμηση «οργανική έναντι ψυχογενούς» είναι απλοϊκή. Η πλειονότητα των περιπτώσεων έχει μεικτή αιτιολογία.

Η ψυχολογική συνιστώσα δεν σημαίνει ότι το σύμπτωμα είναι φανταστικό. Πολύ συχνά συνυπάρχουν οργανικοί και ψυχοσεξουαλικοί παράγοντες στον ίδιο ασθενή.

Οι διατηρημένες πρωινές/νυχτερινές στύσεις μπορεί να δώσουν χρήσιμα στοιχεία, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ψυχογενή ΣΔ, όπως και η απουσία τους δεν αποδεικνύει από μόνη της οργανική αιτία. Χρησιμοποιούνται ως ένα κομμάτι του ιστορικού, όχι ως δυαδικό τεστ.

Επιθυμία, στύση, εκσπερμάτιση, οργασμός

Είναι σημαντικό να διαχωρίζονται σαφώς οι έννοιες:

• Λίμπιντο: η επιθυμία για σεξουαλική δραστηριότητα.
• Στύση: η αγγειακή/νευρομυϊκή στυτική απόκριση.
• Εκσπερμάτιση: ξεχωριστός μηχανισμός από τη στύση.
• Οργασμός: ξεχωριστή σωματική/αισθητηριακή εμπειρία.

Ένας άνδρας μπορεί να έχει φυσιολογική επιθυμία με ΣΔ, χαμηλή επιθυμία χωρίς ΣΔ, ΣΔ με διαταραχή εκσπερμάτισης, ή φυσιολογική στύση με διαταραχή οργασμού. Δείτε επίσης τη σελίδα για την πρόωρη εκσπερμάτιση.

Πιθανοί συντελεστές

Οι αγγειακοί και μεταβολικοί παράγοντες είναι συχνοί συντελεστές, ιδίως με την ηλικία, τον διαβήτη, την υπέρταση, τη δυσλιπιδαιμία, το κάπνισμα και τη γνωστή καρδιαγγειακή νόσο — αλλά πολλοί ασθενείς έχουν μεικτή αιτιολογία. Δεν υπάρχει ένα μοναδικό σταθερό ποσοστό κατανομής αιτιών που να ισχύει με ακρίβεια για κάθε πληθυσμό.

ΣΔ και διαβήτης

Στον διαβήτη, η ΣΔ μπορεί να σχετίζεται με ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, αγγειακή νόσο και νευροπάθεια. Δεν χρησιμοποιούμε μη τεκμηριωμένα ποσοστά όπως «το 75% όλων των διαβητικών εμφανίζει ΣΔ» — η καλή μεταβολική και καρδιαγγειακή ρύθμιση έχει σημασία, αλλά δεν αναστρέφει πάντα πλήρως μια ήδη εγκατεστημένη ΣΔ.

IIEF / SHIM / EHS

Χρησιμοποιούνται επικυρωμένα ερωτηματολόγια όπως το IIEF, το SHIM/IIEF-5 και το Erectile Hardness Score (EHS) όπου είναι κατάλληλα, για αντικειμενικοποίηση της βαρύτητας του συμπτώματος.

Η βαθμολογία ενός ερωτηματολογίου δεν αντικαθιστά τη διάγνωση — είναι ένα εργαλείο μέσα στη συνολική κλινική εικόνα, όχι το τελικό συμπέρασμα.

Κλινική εξέταση

Η στοχευμένη κλινική εξέταση μπορεί να περιλαμβάνει:

• Αρτηριακή πίεση και καρδιακή συχνότητα.
• Δείκτη μάζας σώματος ή περίμετρο μέσης.
• Εξέταση γεννητικών οργάνων.
• Ψηλάφηση για πλακίδια/καμπυλότητα πέους (Peyronie).
• Εξέταση όρχεων.
• Στοιχεία υπογοναδισμού όπου υπάρχει υποψία.
• Αγγειακά/νευρολογικά ευρήματα όπου είναι κλινικά σχετικά.

Δεν θεωρούμε υποχρεωτική σε κάθε ασθενή τη λεπτομερή ψηλάφηση βουβωνικών αρτηριών ή εκτενή νευρολογική εξέταση, εκτός αν υποστηρίζεται από τις κατευθυντήριες οδηγίες στη συγκεκριμένη κλινική εικόνα.

Βασικός εργαστηριακός έλεγχος & τεστοστερόνη

Ο βασικός μεταβολικός/ορμονικός έλεγχος, όταν δεν έχει γίνει πρόσφατα, περιλαμβάνει συνήθως:

• Γλυκόζη νηστείας ή HbA1c.
• Λιπιδαιμικό προφίλ.
• Πρωινή, νηστική, ολική τεστοστερόνη (συνήθως 07:00–10:00).

Δεν χρειάζονται όλοι οι άνδρες το ίδιο ορμονικό πάνελ. Πρόσθετες εξετάσεις — υπολογιζόμενη ελεύθερη τεστοστερόνη/SHBG, LH, FSH, προλακτίνη, PSA, TSH — επιλέγονται ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο, όχι ως ρουτίνα σε κάθε ασθενή.

Αν βρεθεί παθολογικά χαμηλή τιμή, απαιτείται επαναληπτική μέτρηση πριν τεθεί διάγνωση υπογοναδισμού. Χρησιμοποιείται σήμερα κατά προσέγγιση το όριο <12 nmol/L στο κατάλληλο συμπτωματικό κλινικό πλαίσιο — όχι το παλαιότερο <3 ng/mL ως καθολικό όριο.

Χαμηλή τεστοστερόνη μπορεί να συμβάλλει ιδίως σε χαμηλή libido και μειωμένες αυτόματες στύσεις, αλλά πολλοί άνδρες με ΣΔ έχουν φυσιολογική τεστοστερόνη. Δεν συνταγογραφείται τεστοστερόνη απλώς επειδή η ποιότητα της στύσης είναι μειωμένη — δείτε την ενότητα για ΣΔ και χαμηλή τεστοστερόνη.

ΣΔ και καρδιαγγειακή υγεία

Η ΣΔ και η καρδιαγγειακή νόσος μοιράζονται κοινούς παράγοντες κινδύνου: διαβήτη, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, κάπνισμα, παχυσαρκία, καθιστική ζωή, μεταβολικό σύνδρομο. Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες θεωρούν τη ΣΔ σημαντικό δείκτη/πρόδρομο αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου.

Η κατευθυντήρια οδηγία σημειώνει ρητά ότι ο αλγόριθμος Princeton πρέπει να προσαρμόζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, στην τοπική εμπειρία, τη διαθεσιμότητα, το κόστος-όφελος και το ατομικό κλινικό προφίλ — δεν επιβάλλουμε αυτόματα έναν αμερικανικό αριθμομηχανή κινδύνου (ASCVD) χωρίς αξιολόγηση της ευρωπαϊκής εφαρμοσιμότητας· όπου χρησιμοποιείται ήδη ευρωπαϊκό εργαλείο εκτίμησης κινδύνου (π.χ. SCORE2), αυτό παραμένει το πλαίσιο αναφοράς.

Σε επιλεγμένους άνδρες με οριακό/ενδιάμεσο καρδιαγγειακό κίνδυνο, η βαθμολόγηση ασβεστίου στεφανιαίων αρτηριών (CAC) μπορεί να βοηθήσει στην ακριβέστερη εκτίμηση κινδύνου — δεν χρειάζεται κάθε άνδρας με ΣΔ καρδιολογικό έλεγχο ή αξονική στεφανιαίων. Η απόφαση ανήκει στην καρδιαγγειακή εκτίμηση κινδύνου, με κατηγοριοποίηση χαμηλού, ενδιάμεσου και υψηλού κινδύνου πριν από την επανέναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας ή θεραπείας ΣΔ σε ασθενείς με ασταθή/υψηλού κινδύνου καρδιακή νόσο.

Δυναμικό Doppler πέους (PDDU)

Το δυναμικό Doppler πέους δεν είναι προαπαιτούμενη εξέταση για κάθε ασθενή με ΣΔ. Είναι εξέταση δεύτερου επιπέδου, χρήσιμη ιδίως όταν υπάρχει υποψία αγγειογενούς ΣΔ ή όταν λεπτομερής αιμοδυναμική πληροφορία μπορεί να επηρεάσει τη θεραπεία: διαβήτης, πολλαπλοί καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου, περιφερική αγγειακή νόσο, κακή ανταπόκριση σε PDE5 αναστολείς, σχεδιασμός πριν από επιλεγμένες παρεμβάσεις ή πλαίσιο τραύματος/επαναγγείωσης.

Οι συνήθεις φυσιολογικές τιμές αναφοράς είναι κατά προσέγγιση PSV >30 cm/s, EDV <3 cm/s και RI >0.8, αλλά οι τιμές του Doppler πέους πρέπει να ερμηνεύονται στο πλαίσιο, όχι ως διάγνωση τριών αριθμών. Υπάρχουν γνωστοί περιορισμοί: άγχος κατά την εξέταση, ανεπαρκής φαρμακολογική ανταπόκριση, δόση αγγειοδραστικού, έλλειψη πλήρως τυποποιημένων μετρικών και πιθανότητα ψευδώς θετικής ερμηνείας.

Ο όρος «φλεβική διαφυγή» αναφέρεται σε ανεπαρκή διατήρηση της ενδοσηραγγώδους πίεσης/φλεβικής απόφραξης — αποφεύγουμε την απλοϊκή περιγραφή «μία φλέβα διαρρέει και πρέπει να κλείσει». Η αξιολόγηση της φλεβογενούς ΣΔ έχει τεκμηριωμένους περιορισμούς και η χειρουργική απολίνωση φλεβών δεν συστήνεται πλέον λόγω πτωχών μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων. Η δυναμική σηραγγωγραφία (DICC) περιγράφεται ως σπάνια χρησιμοποιούμενη, σε πολύ επιλεγμένες διαγνωστικές καταστάσεις.

Η πεϊκή επαναγγείωση παραμένει εξαιρετικά επιλεγμένη θεραπεία — κυρίως σε νεότερους άνδρες με εστιακή αρτηριακή βλάβη μετά από πυελικό/περινεϊκό τραύμα και κατάλληλη αγγειακή επιβεβαίωση, όχι ως τυπική θεραπεία για τη συνήθη αγγειογενή ΣΔ λόγω ηλικίας.

NPTR / RigiScan

Η καταγραφή νυχτερινής πεϊκής διόγκωσης/σκληρότητας (NPTR) μπορεί να βοηθήσει σε επιλεγμένες περίπλοκες περιπτώσεις, αλλά δεν απαιτείται ως ρουτίνα. Περιορισμοί: ποιότητα ύπνου, ηλικία, κατάθλιψη, καταστασιακοί παράγοντες και ατελής συσχέτιση με τις σεξουαλικές στύσεις. Το παλαιότερο «stamp test» δεν θεωρείται πλέον σύγχρονη διαγνωστική μέθοδος.

Αρχή εξατομικευμένης θεραπείας

Η σύγχρονη προσέγγιση δεν περιορίζεται σε μία άκαμπτη παραδοσιακή κλιμάκωση «πρώτη → δεύτερη → τρίτη γραμμή». Η θεραπεία επιλέγεται με κοινή απόφαση ανάλογα με:

• Αιτιολογία και βαρύτητα.
• Επεμβατικότητα και αποτελεσματικότητα.
• Ανεκτικότητα και αντενδείξεις.
• Κόστος/πρόσβαση.
• Προτίμηση αυθορμητισμού έναντι προγραμματισμού.
• Σχεσιακό πλαίσιο και προτίμηση ασθενούς.

Οι PDE5 αναστολείς παραμένουν συνιστώμενη θεραπεία πρώτης γραμμής για τους περισσότερους κατάλληλους άνδρες, αλλά άλλες επιλογές μπορεί να είναι εξίσου λογικές ανάλογα με ενημερωμένη προτίμηση του ασθενούς.

Αναστρέψιμοι παράγοντες & τρόπος ζωής

Πριν ή παράλληλα με ειδική θεραπεία για τη ΣΔ, αντιμετωπίζονται όπου σχετίζεται: διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία, κάπνισμα, καθιστική ζωή, επιδράσεις φαρμάκων, υπογοναδισμός, ζητήματα ύπνου/ ψυχολογίας.

Η τροποποίηση του τρόπου ζωής συμπληρώνει τη θεραπεία της ΣΔ· δεν αντικαθιστά αποτελεσματική θεραπεία όταν αυτή χρειάζεται.

Φάρμακα που επηρεάζουν τη στύση

Επιλεγμένα αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, αντιυπερτασικά, ορμονικές θεραπείες, αντιανδρογόνα και οπιοειδή μπορεί να συμβάλλουν στη ΣΔ. Η αναθεώρηση της φαρμακευτικής αγωγής γίνεται πάντα με τον ιατρό που τη συνταγογράφησε — δεν συνιστάται αυτόνομη διακοπή φαρμάκου.

PDE5 αναστολείς

Εγκεκριμένες δραστικές ουσίες περιλαμβάνουν sildenafil, tadalafil, vardenafil και avanafil. Οι PDE5 αναστολείς παραμένουν θεραπεία πρώτης γραμμής. Η επιλογή εξαρτάται από τη διάρκεια δράσης, τον αυθορμητισμό, τη συχνότητα σεξουαλικής δραστηριότητας, τις ανεπιθύμητες ενέργειες, την προηγούμενη εμπειρία, συνοδά κατώτερα ουρολογικά συμπτώματα (LUTS) και την προτίμηση του ασθενούς — κανένα δεν είναι καθολικά «καλύτερο». Η ταδαλαφίλη 5 mg ημερησίως έχει επίσης καθιερωμένο ρόλο σε κατάλληλα επιλεγμένους άνδρες με ΣΔ και συνοδά LUTS/ καλοήθη υπερπλασία προστάτη, χωρίς να θεραπεύει τη διόγκωση του προστάτη καθαυτή.

Απαιτούν σεξουαλικό ερεθισμό — ενισχύουν τη φυσιολογική στυτική απόκριση, δεν δημιουργούν από μόνοι τους επιθυμία ούτε μόνιμη στύση χωρίς ερεθισμό. Ένα PDE5 αναστολέας δεν είναι αφροδισιακό.

Δεν χρειάζεται γενική αποφυγή αντιυπερτασικών — η μείωση πίεσης από τον συνδυασμό είναι συνήθως μικρή σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, αλλά συγκεκριμένες αλληλεπιδράσεις πρέπει πάντα να ελέγχονται εξατομικευμένα.

Vacuum Erection Device (VED)

Μη φαρμακευτική, μη επεμβατική επιλογή, χρήσιμη σε επιλεγμένους άνδρες. Πιθανά μειονεκτήματα: μώλωπες, δυσφορία, μούδιασμα, παρεμπόδιση εκσπερμάτισης και μηχανικός χαρακτήρας χρήσης. Αντενδείξεις όπως διαταραχές πήξης/αντιπηκτική αγωγή ελέγχονται πριν τη χρήση· δεν αναφέρονται εντυπωσιακά ποσοστά αποτελεσματικότητας χωρίς πλαίσιο.

Ενδοσηραγγώδεις & ενδοουρηθρικές ενέσεις

Η ενδοσηραγγώδης θεραπεία με αλπροσταδίλη μπορεί να είναι εναλλακτική θεραπεία πρώτης γραμμής σε καλά ενημερωμένους ασθενείς, ή θεραπεία δεύτερης γραμμής. Είναι αποτελεσματική, αλλά απαιτεί εκπαίδευση του ασθενούς και ενέχει πιθανό πόνο στο πέος, παρατεταμένη στύση/πριαπισμό, ίνωση και πιθανότητα διακοπής της θεραπείας.

Το ενδοουρηθρικό/τοπικό alprostadil είναι επιλογή σε ενημερωμένους άνδρες που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να λάβουν από του στόματος θεραπεία ούτε ενδοσηραγγώδεις ενέσεις, χωρίς να υπερεκτιμάται η αποτελεσματικότητά του.

Κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης (LI-SWT)

Τα δεδομένα δείχνουν ήπια μέση βελτίωση της στυτικής λειτουργίας σε επιλεγμένους άνδρες με αγγειογενή ΣΔ — ασθενής σύσταση, σε: ήπια αγγειογενή ΣΔ, άνδρες που δεν επιθυμούν/δεν είναι κατάλληλοι για θεραπεία από του στόματος, ή ασθενείς με πτωχή απάντηση σε PDE5 αναστολείς και αγγειογενή ΣΔ. Το LI-SWT δεν είναι καθολική θεραπεία-ίαση της ΣΔ.

Σημαντική διάκριση: τα τεκμηριωμένα στοιχεία αφορούν κυρίως εστιασμένα (focused) κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης. Τυχαιοποιημένη μελέτη με ακτινωτά (radial) κύματα δεν έδειξε το ίδιο όφελος — δεν χρησιμοποιούμε τους όρους «ακτινωτά κύματα πίεσης», «ηχητικά κύματα» και «θεραπεία με κρουστικά κύματα» ως ταυτόσημες, ισοδύναμα τεκμηριωμένες έννοιες.

PRP, βλαστοκύτταρα, botulinum τοξίνη, συμπληρώματα

Ψυχοσεξουαλική θεραπεία & σύντροφος

Η γνωσιακή-συμπεριφορική/ψυχολογική παρέμβαση, όπου ενδείκνυται, υποστηρίζεται ισχυρά — ιδανικά σε συνδυασμό με ιατρική θεραπεία όπου χρειάζεται. Αντιμετωπίζονται: άγχος επίδοσης, σχεσιακό πλαίσιο, κατάθλιψη, στρες, προσδοκίες/πεποιθήσεις για τη σεξουαλικότητα. Η ψυχοσεξουαλική και η βιολογική θεραπεία είναι συμπληρωματικές, όχι ανταγωνιστικές εξηγήσεις.

Όταν το επιθυμεί ο ασθενής, η συμμετοχή του/της συντρόφου μπορεί να βελτιώσει κατανόηση, προσδοκίες, συμμόρφωση και σεξουαλική επικοινωνία — δεν είναι υποχρεωτική, και τηρείται πάντα εμπιστευτικότητα και σεβασμός στον σεξουαλικό προσανατολισμό.

ΣΔ μετά από πυελική χειρουργική

Η ΣΔ είναι συχνή μετά από ριζική προστατεκτομή, ριζική κυστεκτομή ή πυελική ακτινοθεραπεία, μέσω νευρικής βλάβης, αγγειακής βλάβης, ιστικών αλλαγών ή ορμονικής/συστηματικής θεραπείας.

Κανένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο πεϊκής αποκατάστασης δεν έχει αποδειχθεί ότι αποκαθιστά αξιόπιστα την αυτόματη στυτική λειτουργία. Η τακτική χρήση PDE5 αναστολέων για «αποκατάσταση» μετά από προστατεκτομή δεν έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την αυθόρμητη ανάκτηση στυτικής λειτουργίας. Παρ’ όλα αυτά, η συζήτηση προ-στυτικής θεραπείας συνιστάται νωρίς μετά το χειρουργείο, ανάλογα με τους ατομικούς στόχους. Η διατήρηση των νεύρων δεν εγγυάται αυτόματα ανάκτηση στύσης.

ΣΔ και νόσος Peyronie

Όταν συνυπάρχει καμπυλότητα, πλάκα, βράχυνση, πόνος ή «hinge» παραμόρφωση, αξιολογείται η νόσος Peyronie, που μπορεί να επηρεάσει διείσδυση, σκληρότητα και ψυχοσεξουαλική λειτουργία — λεπτομέρειες στη σχετική σελίδα.

ΣΔ και χαμηλή τεστοστερόνη

Σε ΣΔ με χαμηλή επιθυμία, κόπωση ή μειωμένες πρωινές στύσεις, αξιολογείται πιθανός υπογοναδισμός — αλλά δεν αντιμετωπίζεται αυτόματα η «ΣΔ» με τεστοστερόνη. Η εξωγενής τεστοστερόνη καταστέλλει τη σπερματογένεση και δεν συνιστάται σε άνδρες που επιθυμούν γονιμότητα. Λεπτομέρειες στη σελίδα για τη χαμηλή τεστοστερόνη.

Πεϊκή πρόθεση

Η πεϊκή πρόθεση συνιστάται όταν άλλες θεραπείες αποτυγχάνουν, ή ανάλογα με ενημερωμένη προτίμηση του ασθενούς — δεν είναι απλώς «τελευταία λύση μετά από αποτυχία όλων», αλλά έγκυρη οριστική μηχανική θεραπευτική επιλογή για κατάλληλα ενημερωμένο ασθενή. Τύποι: διογκούμενη (δύο ή τριών τεμαχίων) και εύκαμπτη/ημι-άκαμπτη — κανένα μοντέλο δεν είναι καθολικά ανώτερο.

Είναι χειρουργική επέμβαση με κίνδυνο λοίμωξης, μηχανικής βλάβης, ανάγκης αναθεώρησης και μη αναστρέψιμη αλλαγή στη μηχανική της στύσης. Αν αναφέρονται ποσοστά ικανοποίησης/ διάρκειας, προέρχονται από σύγχρονη βιβλιογραφία με σαφή πληθυσμό, συσκευή και διάρκεια παρακολούθησης — όχι προσωπικά αποτελέσματα ιατρείου χωρίς τεκμηρίωση. Λεπτομέρειες επέμβασης, ανάρρωσης και επιπλοκών στη σελίδα πεϊκή πρόθεση.

Συχνές παρανοήσεις

Το ταξίδι του ασθενούς

1. 1
   Δυσκολία επίτευξης ή διατήρησης στύσης.
2. 2
   Πλήρες ιατρικό, σεξουαλικό και ψυχοσεξουαλικό ιστορικό.
3. 3
   Επικυρωμένο ερωτηματολόγιο (IIEF/SHIM/EHS) όπου χρειάζεται.
4. 4
   Στοχευμένη κλινική εξέταση.
5. 5
   Βασικός έλεγχος: αρτηριακή πίεση/μεταβολικός κίνδυνος, γλυκόζη ή HbA1c, λιπίδια, πρωινή νηστική τεστοστερόνη.
6. 6
   Αναγνώριση καρδιαγγειακών, ενδοκρινικών, νευρολογικών, φαρμακευτικών, δομικών, μετεγχειρητικών ή ψυχοσεξουαλικών συντελεστών.
7. 7
   Εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου όπου είναι κατάλληλο.
8. 8
   Εξειδικευμένη πεϊκή αιμοδυναμική εξέταση μόνο όταν μπορεί να αλλάξει τη θεραπεία.
9. 9
   Κοινή απόφαση ανάμεσα σε τεκμηριωμένες θεραπευτικές επιλογές.
10. 10
    Επιβεβαίωση σωστής χρήσης της θεραπείας πριν δηλωθεί αποτυχία.
11. 11
    Επανεκτίμηση αποτελεσματικότητας, ασφάλειας, ικανοποίησης και στόχων ασθενούς/συντρόφου.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Σχετικά θέματα

Επιστημονική βιβλιογραφία

1. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health (2026) — Management of Erectile Dysfunction — uroweb.org
2. EAU Guidelines on Male Hypogonadism (2026) — uroweb.org
3. Nehra A, Jackson G, Miner M, et al. The Princeton IV Consensus recommendations for the management of erectile dysfunction and cardiovascular disease. Mayo Clin Proc 2024.
4. Burnett AL, Nehra A, Breau RH, et al. Erectile Dysfunction: AUA Guideline. J Urol 2018;200(3):633-641 — auanet.org
5. Sokolakis I, Hatzichristodoulou G. Clinical studies on low intensity extracorporeal shockwave therapy for erectile dysfunction: a systematic review and meta-analysis. Int J Impot Res 2019;31(3):177-194 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov