Καρκίνος του Πέους

Η κλινική μου προσέγγιση

Στον καρκίνο του πέους, ο χρόνος μέχρι τη διάγνωση είναι ο σημαντικότερος προγνωστικός παράγοντας. Δυστυχώς, πολλοί ασθενείς αναβάλλουν την επίσκεψη λόγω αμηχανίας — με αποτέλεσμα προχωρημένη νόσο κατά την παρουσίαση.

Στην ιατρική μου πρακτική ακολουθώ τις κατευθυντήριες οδηγίες EAU-ASCO Penile Cancer 2024:

Άμεση βιοψία κάθε επίμονης βλάβης >3 εβδομάδες.
Σταδιοποίηση με MRI πέους και απεικόνιση βουβωνικής χώρας.
Προτεραιότητα σε διατηρητικές θεραπείες όπου τεχνικά εφικτό (laser, glans resurfacing, glansectomy).
Dynamic sentinel node biopsy για cN0 σε pT1b ή ανώτερο στάδιο.
Συντονισμένη ομάδα: ουρολόγος-ογκολόγος-παθολογοανατόμος-ακτινοθεραπευτής.
Παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο για προχωρημένη/μεταστατική νόσο.
Συμβουλευτική για HPV εμβολιασμό συντρόφων και πρόληψη.

Τι είναι ο καρκίνος πέους

Ο καρκίνος του πέους είναι σπάνια κακοήθεια στις δυτικές χώρες (1/100.000 άνδρες/έτος), αλλά συχνότερη σε αναπτυσσόμενες χώρες (έως 4–6/100.000). Η συντριπτική πλειοψηφία (95%) είναι πλακώδες καρκίνωμα (SCC).

Εντοπίζεται κυρίως στη βάλανο (48%), στο πόσθιο πέταλο (21%), στον στεφανιαίο αύλακα (6%), σπανιότερα στο σώμα του πέους. Μέση ηλικία διάγνωσης 60 έτη, αν και αυξάνεται η εμφάνιση σε νεότερους άνδρες λόγω HPV.

Προκαρκινικές βλάβες: ερυθροπλασία του Queyrat (CIS βαλάνου), νόσος Bowen (CIS σώματος πέους), βλατιδικά καρκινώματα HPV-σχετιζόμενα. Συνδέονται με 30–40% κίνδυνο εξαλλαγής σε διηθητικό SCC.

Παράγοντες κινδύνου

HPV high-risk (τύποι 16, 18, 31, 33, 45) — υπεύθυνος για ~50% των περιπτώσεων.
Φίμωση — αύξηση κινδύνου 10×.
Σκληρυντική και ατροφική λειχήνα (BXO) — σχετίζεται με 2,3–10% του SCC.
Χρόνια βαλανίτιδα/βαλανοποσθίτιδα.
Κάπνισμα — αυξάνει τον κίνδυνο 3–4 φορές.
Κακή υγιεινή και χρόνιος ερεθισμός.
Ανοσοκαταστολή (HIV, μεταμόσχευση) — αύξηση 8×.
PUVA θεραπεία (ψωρίαση) — αύξηση κινδύνου SCC.
Μεγάλη ηλικία (συχνότερα >60 ετών).
Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι, συνλοίμωξη με STIs.

Νεογνική περιτομή: προστατεύει σχεδόν απόλυτα από τον καρκίνο του πέους. Στις πληθυσμιακές ομάδες με σχεδόν καθολική περιτομή (Εβραίοι), ο επιπολασμός είναι <0,1/100.000.

Συμπτώματα και κλινική εικόνα

Επίμονη μη επουλωμένη βλάβη στη βάλανο ή στο πόσθιο πέταλο.
Έλκος, πλάκα, κονδύλωμα, ερυθρή ή λευκή κηλίδα.
Σκληρή ψηλαφητή μάζα ή διόγκωση.
Έκκριμα (αίμα, πύον), δυσοσμία.
Πόνος ή φαγούρα (σε προχωρημένα στάδια).
Διογκωμένοι βουβωνικοί λεμφαδένες (φλεγμονώδεις ή μεταστατικοί).
Δυσχέρεια ανάσπασης πόσθεως (φιμωτικό πέος που κρύβει βλάβη).
Σε προχωρημένη νόσο: αιμορραγία, κακή οσμή, έκκριμα από καρκινικό έλκος.

Διάγνωση και σταδιοποίηση

Λεπτομερής κλινική εξέταση

Επιθεώρηση και ψηλάφηση της βλάβης (μέγεθος, εντόπιση, διήθηση), αξιολόγηση πόσθεως, υποχρεωτική ψηλάφηση βουβωνικών λεμφαδένων αμφοτερόπλευρα.

Βιοψία της βλάβης

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ. Incisional ή excisional ανάλογα με μέγεθος. Ιστολογικός τύπος (SCC, υποτύποι), βαθμός κακοήθειας (G1-G3), λεμφαγγειακή διήθηση (LVI), βάθος διήθησης.

MRI πέους με προστατευτική στύση (PGE1)

Εκτίμηση διήθησης σπογγώδους/σηραγγώδους σώματος, ουρήθρας. Καθορίζει στάδιο T και τύπο επέμβασης (διατηρητική vs. πεοτομή).

Σταδιοποίηση βουβωνικών λεμφαδένων

Υπερηχογράφημα ± FNA σε ψηλαφητούς. Σε cN0 με pT1b ή ανώτερο: dynamic sentinel node biopsy (DSNB) — προτιμότερη της προφυλακτικής λεμφαδενεκτομής.

Σταδιοποίηση μετάστασης

CT/MRI κοιλίας-πυέλου (πυελικοί λεμφαδένες, μετάσταση), CT θώρακος. PET-CT για cN+ ή υψηλού κινδύνου περιπτώσεις.

HPV typing

Έλεγχος HPV (PCR ή p16 ανοσοϊστοχημεία) — προγνωστικός παράγοντας και επηρεάζει follow-up.

TNM σταδιοποίηση (AJCC 8th edition)

Tis / Ta

Carcinoma in situ (CIS) ή μη διηθητικό βλατιδικό καρκίνωμα.

T1a / T1b

T1a: διήθηση υποεπιθηλιακού συνδετικού ιστού χωρίς LVI και low-grade. T1b: με LVI ή high-grade.

T2

Διήθηση σπογγώδους σώματος (corpus spongiosum) ± ουρήθρα.

T3

Διήθηση σηραγγώδους σώματος (corpora cavernosa) ± ουρήθρα.

T4

Διήθηση γειτονικών οργάνων (όσχεο, προστάτης, πυελικά οστά).

N0-N3

N0: κανείς λεμφαδένας. N1: 1 μονόπλευρος. N2: πολλαπλοί ή αμφοτερόπλευροι. N3: πυελικοί λεμφαδένες ή εξωκαψική επέκταση.

Θεραπεία

Πρώιμα στάδια (CIS, Ta, T1a)

Διατηρητικές θεραπείες: τοπική 5-FU κρέμα ή imiquimod (CIS), laser CO₂/Nd:YAG, glans resurfacing (αφαίρεση επιθηλίου με δερματικό μόσχευμα), στεφανιαία εκτομή (circumcision αν εντοπίζεται στο πόσθιο πέταλο). Όλα διατηρούν το πέος.

Τοπική νόσος T1b-T2

Glansectomy (αφαίρεση της βαλάνου με νεοβαλάνωση από δερματικό μόσχευμα) ή μερική πεοτομή με διατήρηση επαρκούς μήκους για στύση και ορθοστατική ούρηση. Στόχος: αρνητικό όριο εκτομής >5mm.

Προχωρημένη νόσος T3-T4

Ολική πεοτομή με περινεϊκή ουρηθροστομία. Νεοεπικουρική χημειοθεραπεία (TIP — paclitaxel, ifosfamide, cisplatin) σε προχωρημένη/πυελική νόσο.

Διαχείριση βουβωνικών λεμφαδένων

cN0 με χαμηλό κίνδυνο (Tis, Ta, T1a low-grade): παρακολούθηση. cN0 με υψηλό κίνδυνο (pT1b ή ανώτερο): DSNB. cN+: ριζική ινγκουϊναϊκή λεμφαδενεκτομή ± πυελική. Συμπληρωματική χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία για pN2-N3 ή εξωκαψική επέκταση.

Μεταστατική νόσος (M1)

Συστηματική χημειοθεραπεία (TIP), παρηγορητική ακτινοθεραπεία, κλινικές μελέτες (ανοσοθεραπεία anti-PD-1 — pembrolizumab, EGFR inhibitors — cetuximab). Πολυεπιστημονική προσέγγιση.

Πρόγνωση και επιβίωση

Εντοπισμένη νόσος (T1-2, N0): 5ετής επιβίωση 85–90%.
Βουβωνική λεμφαδενοπάθεια N1: 5ετής επιβίωση 70–80%.
Βουβωνική N2: 5ετής επιβίωση 50–60%.
Πυελική λεμφαδενοπάθεια (N3): 5ετής επιβίωση 20–30%.
Μεταστατική νόσος (M1): 5ετής επιβίωση <10%.
Παράγοντες κακής πρόγνωσης: high-grade, LVI, εξωκαψική επέκταση, πυελικοί λεμφαδένες.
HPV+ καρκινώματα: ευνοϊκότερη πρόγνωση από HPV-.
Υποτροπή κυρίως τα πρώτα 2 έτη — εντατική παρακολούθηση.

Πρόληψη

Εμβολιασμός HPV (Gardasil-9) σε αγόρια 9–14 ετών — πρωτογενής πρόληψη.
Νεογνική περιτομή σε υψηλού κινδύνου πληθυσμούς.
Αντιμετώπιση φίμωσης σε ενήλικες.
Παρακολούθηση και θεραπεία BXO με τοπικά κορτικοστεροειδή.
Διακοπή καπνίσματος.
Καλή υγιεινή, αποφυγή χρόνιου ερεθισμού.
Χρήση προφυλακτικού — μερική προστασία από HPV.
Έλεγχος και θεραπεία STIs.
Άμεση παραπομπή σε ουρολόγο για επίμονες βλάβες >3 εβδομάδες.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι ο καρκίνος του πέους;

Σπάνια κακοήθεια (επιπολασμός 1/100.000 άνδρες/έτος στις δυτικές χώρες). Το 95% είναι πλακώδες καρκίνωμα. Συνδέεται ισχυρά με HPV (κυρίως τύπους 16/18) και με τη σκληρυντική και ατροφική λειχήνα (BXO). Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει διατήρηση του πέους.

Ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα;

Επίμονη βλάβη στη βάλανο ή στο πόσθιο πέταλο: έλκος, πλάκα, κονδύλωμα, ερυθρή/λευκή κηλίδα ή σκληρή μη επουλωμένη βλάβη >3 εβδομάδες. Άλλα: έκκριμα, αιμορραγία, δυσοσμία, διογκωμένοι βουβωνικοί λεμφαδένες.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

HPV high-risk (τύποι 16, 18, 31, 33, 45), φίμωση, χρόνια φλεγμονή/βαλανίτιδα, σκληρυντική και ατροφική λειχήνα (BXO), κάπνισμα, κακή υγιεινή, ανοσοκαταστολή, PUVA θεραπεία, μεγάλη ηλικία. Η νεογνική περιτομή προστατεύει σχεδόν εξ ολοκλήρου.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Κλινική εξέταση και βιοψία της βλάβης (incisional/excisional) — ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ. Έλεγχος βουβωνικών λεμφαδένων (ψηλάφηση, υπερηχογράφημα ± FNA, dynamic sentinel node biopsy [DSNB]). Σταδιοποίηση με MRI πέους (διήθηση σηραγγωδών), CT/MRI κοιλίας-πυέλου, CT θώρακος για προχωρημένα στάδια.

Πώς είναι η σταδιοποίηση TNM;

T1a (επιφανειακό, χωρίς LVI), T1b (LVI ή high-grade), T2 (διήθηση σπογγώδους σώματος), T3 (διήθηση σηραγγώδους ή ουρήθρας), T4 (γειτονικά όργανα). N1-N3 ανάλογα με βουβωνικούς/πυελικούς λεμφαδένες. M1 = απομακρυσμένες μεταστάσεις.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές;

Πρώιμα στάδια (CIS, T1a): laser CO₂/Nd:YAG, τοπική 5-FU/imiquimod, glansectomy, glans resurfacing, στεφανιαία εκτομή. Προχωρημένα: μερική ή ολική πεοτομή. Λεμφαδένες: ινγκουϊναϊκή λεμφαδενεκτομή για cN+ ή pT1b. Συμπληρωματική χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία για προχωρημένη νόσο.

Τι είναι το dynamic sentinel node biopsy (DSNB);

Σύγχρονη τεχνική σταδιοποίησης βουβωνικών λεμφαδένων σε cN0 ασθενείς υψηλού κινδύνου (pT1b και άνω). Έγχυση Tc-99m + κυανού patentblue, ανίχνευση και αφαίρεση μόνο του φύλακα λεμφαδένα. Μειώνει σημαντικά τη νοσηρότητα σε σχέση με κλασική λεμφαδενεκτομή.

Ποια είναι η πρόγνωση;

Εξαρτάται από στάδιο. 5ετής επιβίωση: εντοπισμένη νόσος (T1-2, N0) 85–90%, βουβωνική λεμφαδενοπάθεια N1-N2 50–60%, πυελική νόσος (N3) 20–30%, μεταστατική (M1) <10%. Η έγκαιρη παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο βελτιώνει σημαντικά τα αποτελέσματα.

Πώς γίνεται η πρόληψη;

Εμβολιασμός HPV (9-valent, Gardasil-9) σε αγόρια ηλικίας 9–14 ετών — πρωτογενής πρόληψη. Καλή υγιεινή, διακοπή καπνίσματος, αντιμετώπιση φίμωσης και BXO, χρήση προφυλακτικού. Αυτοεξέταση για επίμονες βλάβες — άμεση παραπομπή σε ουρολόγο.

Σχετικά θέματα

Σκληρυντική λειχήνα (BXO)Φίμωση Κονδυλώματα πέους Καρκίνος ουρήθρας Περιτομή

Ύποπτη βλάβη; Άμεση εκτίμηση

Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει διατηρητικές θεραπείες και υψηλά ποσοστά ίασης. Μη καθυστερείτε — επικοινωνήστε για ραντεβού.

Εθνικής Αντιστάσεως 18, 2ος Όροφος, Ρόδος|+30 2241 031123|Κλείστε ραντεβού

Επιστημονικές αναφορές

EAU-ASCO Collaborative Guidelines on Penile Cancer (2024) — uroweb.org
Brouwer OR, Albersen M, Parnham A, et al. EAU-ASCO Penile Cancer Guidelines 2023 Update. Eur Urol 2023;83(6):548-560 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Hakenberg OW, Compérat EM, Minhas S, et al. EAU Guidelines on Penile Cancer. Eur Urol 2015;67(1):142-50 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Backes DM, Kurman RJ, Pimenta JM, Smith JS. Systematic review of human papillomavirus prevalence in invasive penile cancer. Cancer Causes Control 2009;20(4):449-57 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Pagliaro LC, Williams DL, Daliani D, et al. Neoadjuvant paclitaxel, ifosfamide, and cisplatin chemotherapy for metastatic penile cancer. J Clin Oncol 2010;28(24):3851-7 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Γνωρίστε τον γιατρό

Δρ. Μαρίνος Βασιλάς, Ουρολόγος – Ανδρολόγος

Ο Δρ. Μαρίνος Βασιλάς προσφέρει εξειδικευμένη διάγνωση και αντιμετώπιση καρκίνου πέους με έμφαση σε διατηρητικές τεχνικές (laser, glansectomy, glans resurfacing) και πολυεπιστημονική προσέγγιση σύμφωνα με τις οδηγίες EAU-ASCO 2024.

Δείτε το πλήρες προφίλ

Επίμονη βλάβη στο πέος >3 εβδομάδες απαιτεί άμεση εκτίμηση

▶ Γρήγορη απάντηση