Η Κλινική μου Προσέγγιση
Ο ουρητηρικός νάρθηκας pig-tail είναι από τις πιο συχνές παρεμβάσεις που εκτελώ στην καθημερινή ουρολογική πράξη — και ταυτόχρονα μία από τις πιο παρεξηγημένες. Πολλοί ασθενείς ανησυχούν είτε γιατί δεν γνωρίζουν τι ακριβώς είναι ο νάρθηκας, είτε γιατί τους έχουν πει ότι «θα πονάνε». Η πραγματικότητα είναι πιο ήπια.
Ο νάρθηκας είναι ένα προσωρινό εργαλείο. Σκοπός του είναι να δώσει χρόνο στον ουρητήρα να ιαθεί μετά από μία επέμβαση ή να ξεπεράσει μια απόφραξη — είτε αυτή προκαλείται από λίθο, είτε από στένωση, είτε από εξωτερική συμπίεση.
- Άμεσο αποτέλεσμα: αποσυμφόρηση του νεφρού και ανακούφιση από τον κολικό.
- Χρόνος τοποθέτησης: 15–25 λεπτά υπό αναισθησία.
- Αφαίρεση: εξωτερικά, με εύκαμπτη κυστεοσκόπηση, σε 5–10 λεπτά.
- Τα συμπτώματα νάρθηκα (συχνουρία, ήπιο άλγος) αντιμετωπίζονται εύκολα.
Τι είναι ο Ουρητηρικός Νάρθηκας
Ο ουρητηρικός νάρθηκας pig-tail (γνωστός ως double-J stent ή JJ stent) είναι λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας από πολυουρεθάνη ή σιλικόνη, διαμέτρου 4.8–7 Fr, που τοποθετείται εντός του ουρητήρα. Τα δύο άκρα του — ένα στη νεφρική πύελο και ένα στην κύστη — είναι κυλινδρικά για να παραμένει σταθερός χωρίς ράμματα.
Πολυμερικός νάρθηκας
Ο πιο συχνά χρησιμοποιούμενος τύπος. Παραμένει ασφαλώς για 4–6 εβδομάδες. Σε χρόνια χρήση αλλάζεται κάθε 3–6 μήνες για αποφυγή εγκρυστάλλωσης.
Μεταλλικός νάρθηκας (Resonance, Memokath)
Χρησιμοποιείται σε ογκολογικές αποφράξεις όπου χρειάζεται παρατεταμένη παροχέτευση. Αλλάζεται κάθε 6–12 μήνες — λιγότερο συχνά από τον πολυμερικό.
Πότε Τοποθετείται
Απόφραξη ουρητήρα από λίθο
Όταν ο λίθος δεν επιτρέπει την κανονική ροή ούρων προς τη νεφρική πύελο, ο νάρθηκας παρακάμπτει το εμπόδιο και ανακουφίζει άμεσα από τον κολικό και υδρονέφρωση.
Μετά από ουρητηροσκόπηση / λιθοτριψία
Τοποθετείται για 1–4 εβδομάδες για αποτροπή ουρητηρικού οιδήματος και εξασφάλιση καλής αποστράγγισης κατά την ίαση.
Μετά από χειρουργείο ουρητήρα ή νεφρού
Προστατεύει την αναστόμωση ουρητήρα και εξασφαλίζει αποστράγγιση για 4–6 εβδομάδες.
Στένωση ουρητήρα
Ως προσωρινό μέτρο ενώ αναμένεται οριστική χειρουργική αποκατάσταση.
Ογκολογική εξωτερική συμπίεση
Σε ασθενείς με νεοπλάσματα πυέλου ή εξωτερική λεμφαδενική συμπίεση. Χρησιμοποιείται μεταλλικός νάρθηκας για μεγαλύτερη διάρκεια.
Κυοφορία με υδρονέφρωση
Σε εγκύους με συμπτωματική υδρονέφρωση από λίθο ή φυσιολογική συμπίεση — ως γέφυρα έως τον τοκετό.
Προετοιμασία
Η προετοιμασία είναι ελάχιστη:
- Καλλιέργεια ούρων (αντιμετώπιση τυχόν λοίμωξης πριν από την επέμβαση).
- Βασικός αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος.
- Νηστεία 6–8 ωρών (εφόσον απαιτείται γενική ή σπονδυλική αναισθησία).
- Διακοπή αντιπηκτικής αγωγής εφόσον το επιτρέπει η κλινική εικόνα.
Σε επείγουσες καταστάσεις (ουροσηψαιμία, οξεία νεφρική ανεπάρκεια), η τοποθέτηση νάρθηκα γίνεται άμεσα χωρίς αναμονή.
Πώς Γίνεται η Τοποθέτηση
Η τοποθέτηση γίνεται ενδοσκοπικά, υπό ακτινοσκοπικό έλεγχο:
Κυστεοσκόπηση
Εισαγωγή κυστεοσκοπίου μέσω ουρήθρας, αναγνώριση στομίου ουρητήρα.
Τοποθέτηση οδηγού σύρματος
Λεπτό σύρμα προωθείται εντός ουρητήρα και νεφρικής πυέλου υπό ακτινοσκοπικό ή υπερηχογραφικό έλεγχο.
Τοποθέτηση νάρθηκα
Ο νάρθηκας ολισθαίνει πάνω στο οδηγό σύρμα. Το ένα άκρο εγκαθίσταται στη νεφρική πύελο, το άλλο στην κύστη.
Επαλήθευση θέσης
Ακτινοσκοπική ή υπερηχογραφική επαλήθευση ορθής τοποθέτησης αμφότερων των άκρων.
Αναισθησία
Η τοποθέτηση ουρητηρικού νάρθηκα γίνεται υπό σπονδυλική ή ολική αναισθησία. Σε επείγουσες καταστάσεις ή σε εξειδικευμένα κέντρα, μπορεί να γίνει υπό τοπική αναισθησία (ενδοκυστική λιδοκαΐνη) με ή χωρίς ήπια κατάσταλτική αγωγή.
Ζωή με τον Νάρθηκα
Η πλειονότητα των ασθενών προσαρμόζεται γρήγορα. Τα πιο συχνά συμπτώματα:
Ερεθιστικά συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού
Συχνουρία, επιτακτικότητα, ελαφρά νυχτουρία. Αντιμετωπίζονται με α-αποκλειστή (ταμσουλοσίνη) ή αντιχολινεργικό (σολιφεναίνη).
Άλγος πλευράς κατά την ούρηση
Ήπια, παροδική αίσθηση πίεσης στη μέση κατά την ούρηση λόγω ουρητηροκυστικής παλινδρόμησης. Είναι φυσιολογικό.
Αιματουρία
Ήπια αιματουρία (ροζ ούρα) είναι συχνή, ειδικά μετά από έντονη κινητικότητα. Υποχωρεί με αύξηση υγρών.
Σημαντικό: Τήρηση ημερομηνίας αφαίρεσης
Η τήρηση της ημερομηνίας αφαίρεσης ή αλλαγής νάρθηκα είναι κρίσιμη. Η παρατεταμένη παρουσία πολυμερικού νάρθηκα πέρα των 3–6 μηνών προκαλεί εγκρυστάλλωση (incrustation) — επικαθίσεις ασβεστίου που καθιστούν την αφαίρεση πολύπλοκη και απαιτούν λέιζερ λιθοτριψία.
Αφαίρεση
Η αφαίρεση ουρητηρικού νάρθηκα pig-tail αποτελεί από μόνη της μία σύντομη ανεξάρτητη παρέμβαση. Υπάρχουν δύο κύριες μέθοδοι:
Εύκαμπτη κυστεοσκόπηση (εξωτερικά, τοπική αναισθησία)
Η συνηθέστερη μέθοδος. Το εύκαμπτο κυστεοσκόπιο εισάγεται υπό τοπική αναισθησία (ενδοκυστική λιδοκαΐνη), ο νάρθηκας αρπάζεται με λαβίδα και αφαιρείται. Διαρκεί 5–10 λεπτά. Δεν απαιτείται νοσηλεία.
Σπαστήρα κλωστή αφαίρεσης (extraction cord)
Τοποθετείται ταυτόχρονα με τον νάρθηκα. Αφαίρεση με απλή έλξη στο ιατρείο εντός της πρώτης εβδομάδας — χωρίς κυστεοσκόπηση. Δεν κατάλληλη για παρατεταμένη χρήση.
Επιπλοκές & Κίνδυνοι
Εγκρυστάλλωση (incrustation)
Εμφανίζεται σε νάρθηκες που παραμένουν > 6 μήνες. Η πρόληψη γίνεται με τακτική αλλαγή. Η αντιμετώπιση απαιτεί ουρητηροσκόπηση + λέιζερ.
Μετανάστευση νάρθηκα
Ο νάρθηκας μπορεί να μετακινηθεί κατά μήκος του ουρητήρα. Αντιμετωπίζεται με επανατοποθέτηση.
Κατακλυσμός / θρυμματισμός
Σπάνια σε νάρθηκες που έχουν εγκρυσταλλωθεί. Απαιτεί πολύπλοκη ενδοσκοπική αντιμετώπιση.
Ουρολοίμωξη
Ο νάρθηκας μπορεί να αποτελέσει εστία λοίμωξης. Αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά και, εφόσον απαιτείται, αντικατάσταση.
Πότε να επικοινωνήσετε αμέσως
- Πυρετός > 38,5°C ή κρίγος.
- Σφοδρός πόνος που δεν υποχωρεί με αναλγητικά.
- Αδυναμία ούρησης.
- Έντονη αιματουρία με θρόμβους.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι ο ουρητηρικός νάρθηκας pig-tail (JJ stent);
Είναι ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας που τοποθετείται μέσα στον ουρητήρα για να τον κρατά ανοιχτό. Ονομάζεται «pig-tail» ή «double-J» επειδή αμφότερα τα άκρα του είναι κυλινδρικά (σε σχήμα J), ένα εντός της νεφρικής πυέλου και ένα εντός της κύστης, για να παραμένει σταθερός.
Γιατί χρειάζεται ο ουρητηρικός νάρθηκας;
Τοποθετείται για να αποσυμφορήσει τον ουρητήρα σε περίπτωση απόφραξης (από λίθο, στένωση ή εξωτερική συμπίεση), μετά από επεμβάσεις ουρητήρα ή νεφρού για προστασία της αναστόμωσης, και σε ογκολογικές καταστάσεις που συμπιέζουν τον ουρητήρα.
Πόσο διαρκεί η τοποθέτηση;
Η τοποθέτηση ουρητηρικού νάρθηκα διαρκεί συνήθως 15–25 λεπτά. Γίνεται υπό σπονδυλική ή ολική αναισθησία με ακτινοσκοπικό ή υπερηχογραφικό έλεγχο.
Ποια συμπτώματα προκαλεί ο νάρθηκας;
Η πλειονότητα των ασθενών παρουσιάζει ήπια συμπτώματα: συχνουρία, επιτακτικότητα ούρησης, ενίοτε αίσθημα πίεσης στη μέση κατά την ούρηση. Μπορεί να υπάρχει και ήπια αιματουρία. Τα συμπτώματα υποχωρούν με α-αποκλειστή (ταμσουλοσίνη).
Για πόσο καιρό παραμένει ο νάρθηκας;
Εξαρτάται από την ένδειξη. Μετά από λιθοτριψία: 1–4 εβδομάδες. Μετά από χειρουργείο ουρητήρα: 4–6 εβδομάδες. Σε χρόνιες ογκολογικές αποφράξεις: αλλαγή κάθε 3–6 μήνες (πολυμερικός νάρθηκας) ή κάθε 12 μήνες (μεταλλικός νάρθηκας).
Πώς αφαιρείται;
Η αφαίρεση γίνεται με εύκαμπτη κυστεοσκόπηση εξωτερικά, συνήθως με τοπική αναισθησία (ενδοκυστική χορήγηση λιδοκαΐνης). Η διαδικασία διαρκεί 5–10 λεπτά.
Τι είναι ο «λησμονημένος νάρθηκας»;
Αν ο νάρθηκας δεν αφαιρεθεί εγκαίρως (συνήθως > 6 μήνες), εμφανίζεται εγκρύσταλλωμά (incrustation) — επικαθίσεις ασβεστίου που δυσκολεύουν την αφαίρεση και απαιτούν λέιζερ λιθοτριψία. Είναι σημαντικό να τηρείται η ημερομηνία αφαίρεσης.
Μπορώ να κολυμπήσω ή να αθλούμαι με τον νάρθηκα;
Η κολύμβηση επιτρέπεται. Έντονες σωματικές δραστηριότητες (αγωνιστικό αθλητισμό, βαριά άρση) αποφεύγονται αρχικά γιατί μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Η καθημερινή ζωή (εργασία, βόλτες) είναι κανονική.
Σχετικά Θέματα
Κλείστε το Ραντεβού σας στη Ρόδο
Αν χρειάζεστε τοποθέτηση ουρητηρικού νάρθηκα ή έχετε απορίες για τη διαχείριση υπάρχοντος νάρθηκα, επικοινωνήστε μαζί μας για εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Βιβλιογραφία – Πηγές
- Skolarikos A, et al. EAU Guidelines on Urolithiasis 2024 — uroweb.org
- Haleblian G, et al. Ureteral stenting and urinary stone management: a systematic review. J Urol. 2008;179(2):424–430.
- Joshi HB, et al. Ureteral stent symptom questionnaire: development and validation of a multidimensional quality of life measure. J Urol. 2003;169(3):1060–1064.
Ιατρική επιμέλεια
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας ασκεί ουρολογική πράξη στη Ρόδο, με εμπειρία στην ενδοσκοπική διαχείριση αποφράξεων ουρητήρα, τοποθέτηση και διαχείριση ουρητηρικών ναρθήκων και ενδοουρολογικές επεμβάσεις.
Δείτε το πλήρες βιογραφικό
