Η Κλινική μου Προσέγγιση
Η ανεξήγητη αιματουρία είναι από τα πιο συχνά συμπτώματα που φέρνουν ασθενείς στο ιατρείο μου. Μετά από αρνητική κυστεοσκόπηση και αξονική τομογραφία χωρίς εμφανή εστία, το επόμενο βήμα είναι συχνά η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση.
Η εξέταση αυτή επιτρέπει άμεση οπτική επιθεώρηση του ουρητήρα και νεφρικής πυέλου — κάτι που καμία απεικονιστική μέθοδος δεν μπορεί να προσφέρει με συγκρίσιμη ανάλυση. Είναι ο τρόπος που βλέπω άμεσα: πώς είναι το επιθήλιο, αν υπάρχει πλήρωση ή αλλοίωση, αν η βιοψία είναι αναγκαία.
- Η εκλεκτική κυτταρολογία ούρων (εκπλύσεις ουρητήρα) αυξάνει σημαντικά την ευαισθησία έναντι της κυτταρολογίας από αυτόματη ούρηση.
- Τεχνολογίες ενίσχυσης εικόνας (NBI, SPIES) αναδεικνύουν επίπεδες αλλοιώσεις που δεν διακρίνονται με λευκό φως.
- Ακόμη και η αρνητική εξέταση έχει διαγνωστική αξία — αποκλείει νεόπλασμα ανώτερου ουροποιητικού.
Τι είναι η Διαγνωστική Ουρητηροσκόπηση
Η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση χρησιμοποιεί ουρητηροσκόπιο (ημιάκαμπτο ή εύκαμπτο) για οπτική εξέταση του ουρητήρα και ανώτερου ουροποιητικού. Δεν πρόκειται για θεραπευτική επέμβαση — ο στόχος είναι διαγνωστικός.
Ημιάκαμπτη ουρητηροσκόπηση (semi-rigid URS)
Καλύπτει κατώτερο και μέσο ουρητήρα. Μεγαλύτερος αυλός εργασίας επιτρέπει καλύτερη βιοψία.
Εύκαμπτη ουρητηρονεφροσκόπηση — RIRS
Απαραίτητη για άνω ουρητήρα, νεφρική πύελο και κάλυκες. Επιτρέπει ολοκληρωμένη εξέταση ανώτερου ουροποιητικού σε ένα χρόνο.
Πότε Ενδείκνυται
Σύμφωνα με τις οδηγίες EAU UTUC 2024:
Ανεξήγητη αιματουρία μετά αρνητικό κατώτερο ουροποιητικό
Ο πιο συχνός λόγος παραπομπής. Κυστεοσκόπηση αρνητική + NCCT αρνητική = ένδειξη διαγνωστικής URS.
Θετική κυτταρολογία ούρων
Εύρεση κακοήθων κυττάρων στην κυτταρολογία ούρων χωρίς εστία στην κύστη → ανίχνευση UTUC ανώτερου ουροποιητικού.
Ύποπτη πλήρωση στον CT urogram (ανιούσα πυελογραφία)
Πλήρωμα ή ανωμαλία τοιχώματος ουρητήρα που δεν χαρακτηρίζεται επαρκώς από απεικόνιση.
Παρακολούθηση μετά οργανοσωτήρια θεραπεία UTUC χαμηλού βαθμού
Σύμφωνα με EAU 2024: URS + βιοψία κάθε 3–6 μήνες × 2 χρόνια, στη συνέχεια ετήσια.
Αρνητική ανιούσα πυελογραφία (RPG) για χαρτογράφηση
Πριν από χειρουργική επέμβαση ουρητήρα για ακριβή ανατομική χαρτογράφηση.
Προετοιμασία
Καλλιέργεια ούρων
Αρνητική καλλιέργεια απαιτείται πριν από κάθε ενδοουρολογική επέμβαση.
CT Urogram ή ανιούσα πυελογραφία
Χαρτογράφηση ανατομίας ουρητήρα πριν από RIRS — αναγκαία για ανώτερο ουροποιητικό.
Κυτταρολογία ούρων
Ελέγχεται η κυτταρολογία ούρων πριν από την επέμβαση (σύγκριση με εκλεκτική κυτταρολογία επί τόπου).
Αιματολογικός έλεγχος + νηστεία
Τυπικές προεγχειρητικές εξετάσεις. Νηστεία 6–8 ωρών.
Πώς Γίνεται η Εξέταση
Η επέμβαση γίνεται υπό σπονδυλική ή ολική αναισθησία:
Κυστεοσκόπηση + τοποθέτηση οδηγού
Εισαγωγή κυστεοσκοπίου, αναγνώριση στομίου ουρητήρα, τοποθέτηση οδηγού σύρματος.
Εισαγωγή ουρητηροσκοπίου
Προώθηση ουρητηροσκοπίου εντός ουρητήρα — με ή χωρίς ουρητηρική θήκη πρόσβασης (UAS) για RIRS.
Εκλεκτική έκπλυση κυτταρολογίας
Εισαγωγή εκπλυτικού υγρού στην πύελο και συλλογή ούρων εκλεκτικά από τον ουρητήρα για κυτταρολογία — πριν από βιοψία ή βουρτσισμό.
Βουρτσισμός (brushing)
Κυτταρολογική βούρτσα προωθείται στην αλλοίωση και λαμβάνονται κύτταρα για εξέταση.
Ψυχρή βιοψία (cold cup biopsy)
Μικρά τεμάχια ιστού αφαιρούνται με ψαλίδα βιοψίας από τμήματα ύποπτης εμφάνισης.
Βιοψία & Κυτταρολογία
Η εκλεκτική κυτταρολογία (selective ureteral washing) λαμβάνεται από τον υπό εξέταση ουρητήρα πριν από οποιαδήποτε χειρισμό — είναι πιο ευαίσθητη από την κυτταρολογία αυτόματης ούρησης.
Ψυχρή βιοψία (cold cup biopsy)
Αφαίρεση μικρών τεμαχίων ιστού από ύποπτες αλλοιώσεις. Ακρίβεια 80–85%. Περιορισμός: μικρό δείγμα — ενδεχόμενη υποεκτίμηση σταδίου σε διηθητικό καρκίνο.
Τεχνολογίες ενίσχυσης εικόνας: NBI / SPIES
Τεχνολογία φιλτραρίσματος φωτός (Narrow Band Imaging ή SPIES) αναδεικνύει νεοαγγείωση επίπεδων νεοπλαστικών αλλοιώσεων. Βελτιώνει σημαντικά ευαισθησία ανίχνευσης σε σχέση με απλό λευκό φως.
EAU UTUC Guidelines 2024: Η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση με βιοψία είναι υποχρεωτική πριν από οργανοσωτήρια θεραπεία UTUC. Δεν επαρκεί απεικόνιση μόνο.
Ανάρρωση
- Έξοδος από νοσοκομείο: ίδια μέρα ή 1 νύχτα (εφόσον τοποθετήθηκε JJ stent μετά τη βιοψία).
- Παροδική αιματουρία τις πρώτες 24–48 ώρες — αναμενόμενη.
- Αφαίρεση JJ stent σε 1–2 εβδομάδες (εφόσον τοποθετήθηκε).
- Επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες: 2–3 ημέρες.
- Αποτελέσματα βιοψίας/κυτταρολογίας: σε 7–14 ημέρες.
Πότε να επικοινωνήσετε αμέσως
- Πυρετός > 38,5°C ή κρίγος.
- Σφοδρός κολικός ή αδυναμία ούρησης.
- Έντονη αιματουρία με θρόμβους.
Αποτελέσματα & Επόμενα Βήματα
Αρνητική εξέταση
Φυσιολογική εμφάνιση ουρητήρα, αρνητική κυτταρολογία και βιοψία. Αποκλείεται UTUC — αναζήτηση άλλης αιτίας αιματουρίας ή παρακολούθηση σε χαμηλού κινδύνου ασθενή.
UTUC χαμηλού βαθμού (low-grade)
Επιλεκτή επαγρύπνηση (surveillance) με URS + βιοψία κάθε 3–6 μήνες × 2 χρόνια, ή εντοπισμένη επέμβαση (ablation). Ενδεχόμενη οργανοσωτήρια προσέγγιση.
UTUC υψηλού βαθμού ή διηθητικό
Ριζική νεφρουρητηρεκτομή με αφαίρεση κυστεοουρητηρικής συμβολής — χρυσός κανόνας για εντοπισμένη νόσο σύμφωνα με EAU 2024.
Επιπλοκές
Η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση είναι ασφαλής επέμβαση με χαμηλό προφίλ επιπλοκών:
Αιματουρία / δυσουρία (πολύ συχνές, παροδικές)
Αναμενόμενες τις πρώτες 24–48 ώρες, ιδίως εφόσον ελήφθη βιοψία.
Ουρολοίμωξη (< 2%)
Αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά. Αρνητική καλλιέργεια πριν από επέμβαση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Διάτρηση ουρητήρα (< 1%)
Αντιμετωπίζεται συντηρητικά με JJ stent.
Σπορά νεοπλαστικών κυττάρων (θεωρητικός κίνδυνος)
Γι’ αυτό αποφεύγεται υπερβολική πίεση άρδευσης. Κλινικά σημαντική σπορά δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς στη βιβλιογραφία.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Ποια η διαφορά διαγνωστικής από θεραπευτική ουρητηροσκόπηση;
Η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση έχει στόχο την οπτική επιθεώρηση του ουρητήρα, τη λήψη εκπλύσεων, βουρτσίσματος ή βιοψιών για κυτταρολογική και ιστολογική εξέταση. Δεν αφαιρεί λίθους και δεν αντιμετωπίζει παθήσεις — αποκλειστικά διαγνώσκει.
Πότε ενδείκνυται η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση;
Κυρίως σε ανεξήγητη αιματουρία μετά από φυσιολογική κυστεοσκόπηση, σε θετική κυτταρολογία ούρων ή πλήρωσης στην αξονική τομογραφία, και στο πλαίσιο παρακολούθησης μετά από διατήρηση νεφρού σε καρκίνο ανώτερου ουροποιητικού (UTUC).
Πόσο ακριβής είναι η βιοψία ουρητήρα;
Η ακρίβεια διάγνωσης με ψυχρή βιοψία μέσω ουρητηροσκοπίου φτάνει το 80–85%. Το σημαντικό μειονέκτημα είναι η υποεκτίμηση σταδίου — μικρά δείγματα ιστού δεν επιτρέπουν πάντα αξιολόγηση βάθους διήθησης.
Χρειάζεται νοσηλεία;
Η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση γίνεται συνήθως εξωτερικά ή με 1 διανυκτέρευση. Εάν ληφθεί βιοψία, τοποθετείται ουρητηρικός νάρθηκας για 1–2 εβδομάδες.
Πόσο διαρκεί η επέμβαση;
Η απλή διαγνωστική ουρητηροσκόπηση διαρκεί 20–30 λεπτά. Η εύκαμπτη ουρητηρονεφροσκόπηση (RIRS) για επιθεώρηση ανώτερου ουροποιητικού διαρκεί 30–40 λεπτά.
Τι εξηγεί ο ορός «NBI / SPIES imaging»;
Πρόκειται για ειδικές τεχνολογίες οπτικής ενίσχυσης (χρωματική ενδοσκόπηση) που αναδεικνύουν πρώιμες, επίπεδες νεοπλασματικές αλλοιώσεις που δεν διακρίνονται με τυπικό λευκό φως — αυξάνοντας την ευαισθησία ανίχνευσης.
Τι επόμενα βήματα μετά τη διαγνωστική ουρητηροσκόπηση;
Εξαρτάται από τα ευρήματα. Αρνητική εξέταση: παρακολούθηση ή αναζήτηση άλλης αιτίας αιματουρίας. UTUC: ογκολογική αξιολόγηση — ριζική νεφρουρητηρεκτομή ή οργανοσωτήρια θεραπεία ανάλογα με σταδιοποίηση.
Ποιες είναι οι επιπλοκές;
Η διαγνωστική ουρητηροσκόπηση είναι ασφαλής. Ήπια αιματουρία και δυσουρία είναι αναμενόμενες. Σοβαρές επιπλοκές (λοίμωξη, διάτρηση) < 1%. Θεωρητικός κίνδυνος σποράς νεοπλαστικών κυττάρων — γι’ αυτό αποφεύγεται υψηλή πίεση άρδευσης.
Σχετικά Θέματα
Κλείστε το Ραντεβού σας στη Ρόδο
Εάν παρουσιάζετε αιματουρία ή χρειάζεστε διαγνωστική εξέταση ουρητήρα, επικοινωνήστε για εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Βιβλιογραφία – Πηγές
- Roupret M, et al. EAU Guidelines on Upper Urinary Tract Urothelial Carcinoma (UTUC) 2024 — uroweb.org
- Grasso M, et al. The diagnostic role of ureteroscopy. Urol Clin North Am. 2004;31(1):43–54.
- Skolarikos A, et al. EAU Guidelines on Urolithiasis 2024 — uroweb.org
Ιατρική επιμέλεια
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας εξειδικεύεται στη διαγνωστική ουρητηροσκόπηση και ενδοσκοπική διαχείριση παθήσεων ανώτερου ουροποιητικού, εφαρμόζοντας τις τρέχουσες οδηγίες EAU για UTUC και λιθίαση.
Δείτε το πλήρες βιογραφικό
