Πυελονεφρίτιδα

Name: Πυελονεφρίτιδα
Creator: Δρ. Μαρίνος Βασίλας

1. Κλινική μου Εμπειρία στην Πυελονεφρίτιδα

Η πυελονεφρίτιδα είναι μία από τις πιο συχνές λοιμώξεις που αντιμετωπίζω στο ουρολογικό μου ιατρείο στη Ρόδο — και ταυτόχρονα μία από τις πιο υποτιμημένες από τους ασθενείς, που εσφαλμένα τη θεωρούν «απλή ουρολοίμωξη». Στην πράξη, η διαφορά μεταξύ της μη επιπλεγμένης μορφής και της αποφρακτικής ή εμπυηματώδους μπορεί να είναι η διαφορά μεταξύ μιας απλής εξωτερικής αντιβιοτικής αγωγής και μιας απειλητικής για τη ζωή ουροσηψίας.

Η Φιλοσοφία της Προσέγγισής μου

Στην καθημερινή κλινική πράξη συναντώ συχνά δύο σενάρια που απαιτούν εντελώς διαφορετική προσέγγιση: τη νέα γυναίκα με υποτροπιάζουσα πυελονεφρίτιδα που δεν έχει ποτέ ελεγχθεί για υποκείμενη ανατομική ανωμαλία, και τον διαβητικό ασθενή με ασυμπτωματική πυελονεφρίτιδα που εμφανίζεται ήδη σε εικόνα ουροσηψίας.

Η προσέγγισή μου ευθυγραμμίζεται αυστηρά με τις EAU Guidelines on Urological Infections 2025:

Καλλιέργεια ούρων υποχρεωτικά πριν από κάθε αντιβιοτική αγωγή.
Αξιολόγηση για αποφρακτικό παράγοντα (λίθος, στένωση, ανατομική ανωμαλία) σε κάθε άτυπη ή υποτροπιάζουσα μορφή.
Άμεση μηχανική αποσυμπίεση σε αποφρακτική πυελονεφρίτιδα — εντός ωρών, όχι ημερών.
Πλήρης ουρολογικός έλεγχος σε όλους τους άνδρες με πυελονεφρίτιδα, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Ορθολογική χρήση αντιβιοτικών — αποφυγή φθοριοκινολονών (FQs) όταν δεν χρειάζονται, βάσει EMA.

Στόχος μου είναι η ταχεία ίαση χωρίς επιπλοκές, η αποφυγή μόνιμης νεφρικής βλάβης και η αναγνώριση ασθενών που χρειάζονται περαιτέρω ουρολογική διερεύνηση για την πρόληψη υποτροπών.

2. Τι Είναι η Πυελονεφρίτιδα — Νέα Ταξινόμηση EAU 2025

Η πυελονεφρίτιδα είναι βακτηριακή λοίμωξη που προσβάλλει τη νεφρική πύελο και το παρέγχυμα του νεφρού. Πρόκειται για λοίμωξη ανώτερου ουροποιητικού, διάκριση με κλινική, εργαστηριακή και ενίοτε απεικονιστική σημασία, που τη διαχωρίζει από την κυστίτιδα.

2.1 Η Σημαντικότερη Αλλαγή — Νέα Ταξινόμηση EAU 2025

Στις EAU 2025 εισήχθη ένα εντελώς νέο σύστημα ταξινόμησης των ουρολοιμώξεων (UTIs):

Παλαιά Ταξινόμηση	Νέα EAU 2025
Μη επιπλεγμένη / Επιπλεγμένη ουρολοίμωξη	Εντοπισμένη (cystitis) vs Συστηματική (πυελονεφρίτιδα, προστατίτιδα)

Η πυελονεφρίτιδα ταξινομείται πλέον ως ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ουρολοίμωξη, ανεξάρτητα από την παρουσία ή απουσία επιβαρυντικών παραγόντων. Κλινικές προεκτάσεις:

Η αντιμετώπιση καθορίζεται από τη συστηματική φύση της λοίμωξης, όχι από κατηγοριοποιήσεις.
Αποτρέπει την υποθεραπεία σε νέες γυναίκες με πυελονεφρίτιδα.
Άνδρες με πυελονεφρίτιδα χωρίς παράγοντες κινδύνου ή προστατική εμπλοκή μπορούν πλέον να αντιμετωπιστούν εξωνοσοκομειακά.

2.2 Κατηγορίες Πυελονεφρίτιδας

Οξεία Πυελονεφρίτιδα

Αιφνίδια βακτηριακή λοίμωξη με χαρακτηριστικό κλινικό σύνδρομο — αντικείμενο αυτού του άρθρου.

Αποφρακτική Πυελονεφρίτιδα

Συνύπαρξη απόφραξης (συνηθέστερα από νεφρολιθίαση) με λοίμωξη — ζωτικό ουρολογικό επείγον.

Επιπλεγμένη Πυελονεφρίτιδα

Σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου: σακχαρώδης διαβήτης, ανοσοκαταστολή, χρόνια νεφρική νόσος (CKD), εγκυμοσύνη, ανατομικές ανωμαλίες ή μεταμοσχευμένο νεφρό.

Χρόνια Πυελονεφρίτιδα

Επανειλημμένες ή υποθεραπευμένες λοιμώξεις που οδηγούν σε νεφρική ουλοποίηση και τελικά σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Συνδέεται συχνά με ουρητηροκυστική παλινδρόμηση (VUR).

Σπάνιες Μορφές

• Εμφυσηματώδης πυελονεφρίτιδα (EPN): Σπάνια, απειλητική για τη ζωή. Τυπική σε διαβητικούς. Θνητότητα >20%.
• Ξανθοκοκκιωματώδης πυελονεφρίτιδα (XGP): Χρόνια καταστροφική φλεγμονή, συχνά με συνύπαρξη λίθων. Συχνά απαιτεί νεφρεκτομή.

3. Επιδημιολογία & Παράγοντες Κινδύνου

Η πυελονεφρίτιδα αποτελεί μία από τις συχνότερες λοιμώξεις που οδηγούν σε νοσηλεία. Στην Ευρώπη υπολογίζονται >250.000 περιπτώσεις ετησίως. Η ετήσια επίπτωση εκτιμάται σε 15–17 περιπτώσεις ανά 10.000 γυναίκες και 3–4 ανά 10.000 άνδρες.

Παράγοντας	Μηχανισμός
Γυναικείο φύλο	Ανατομικά κοντή ουρήθρα — ευκολότερη ανοδική εξάπλωση παθογόνων
Σεξουαλική δραστηριότητα	Αυξάνει τη βακτηριακή μόλυνση της κύστης ("honeymoon cystitis")
Εγκυμοσύνη	Φυσιολογική διαστολή ουροποιητικού + ορμονική επίδραση
Σακχαρώδης διαβήτης	Ανοσοκαταστολή + γλυκοζουρία ευνοεί βακτηριακό πολλαπλασιασμό
Απόφραξη ουροποιητικού	Νεφρολιθίαση, ΚΥΠ, στενώματα
Ουρητηροκυστική παλινδρόμηση (VUR)	Παλινδρόμηση μολυσμένων ούρων από κύστη προς νεφρό
Καθετηριασμός κύστης	Μηχανική εισαγωγή παθογόνων + βιοφίλμ σε καθετήρα
Ανοσοκαταστολή	Μεταμόσχευση, χημειοθεραπεία, μακροχρόνια στεροειδοθεραπεία
Ανατομικές ανωμαλίες	Πεταλοειδής νεφρός, διπλό συλλεκτικό σύστημα, στένωση πυελοουρητηρικής
Προηγούμενη ουρολοίμωξη	Σαφής συσχέτιση με υποτροπή

Κλινικά κρίσιμο: Κάθε άνδρας με πυελονεφρίτιδα πρέπει να θεωρείται ότι έχει υποκείμενη ουρολογική νόσο μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Πλήρης ουρολογικός έλεγχος είναι υποχρεωτικός.

4. Παθογένεια & Υπεύθυνα Παθογόνα

4.1 Οδοί Μόλυνσης

Ανοδική (ascending) λοίμωξη — η συνηθέστερη οδός: παθογόνα από την περιπρωκτική περιοχή → ουρήθρα → κύστη → ουρητήρας → νεφρός.
Αιματογενής διασπορά (σπάνια): από απομακρυσμένη εστία (π.χ. ενδοκαρδίτιδα από Staphylococcus aureus).

4.2 Υπεύθυνα Παθογόνα

Παθογόνο	Συχνότητα	Παρατηρήσεις
Escherichia coli	>80%	Κυρίαρχο. Στελέχη με P fimbriae έχουν μεγαλύτερη λοιμογόνο δύναμη
Klebsiella pneumoniae	~5–8%	Συχνότερο σε νοσοκομειακές λοιμώξεις, διαβητικούς
Proteus mirabilis	~3–5%	Παράγει ουρεάση — αλκαλοποιεί τα ούρα, ευνοεί λιθίαση
Enterococcus faecalis	~2–5%	Συχνά σε ασθενείς με προηγούμενη αντιβίωση
Pseudomonas aeruginosa	<5%	Νοσοκομειακές, ανοσοκαταστολή, χρόνιους καθετηριασμούς
Μύκητες (Candida)	<2%	Ανοσοκατεσταλμένοι, διαβητικοί, παρατεταμένη ευρέως φάσματος αντιβίωση

4.3 Στελέχη Ανθεκτικά (ESBL+, Carbapenem-Resistant)

Αυξανόμενο πρόβλημα — ιδίως σε:

Πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών (τελευταίους 6–12 μήνες).
Πρόσφατη νοσηλεία ή ταξίδι σε ενδημικές περιοχές.
Φροντίδα σε χρόνιες δομές υγείας.
Επανειλημμένες ουρολοιμώξεις.

5. Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα

Η κλασική παρουσίαση περιλαμβάνει τριάδα συμπτωμάτων που αναπτύσσονται συνήθως εντός 24–48 ωρών:

5.1 Συστηματικά Συμπτώματα

Υψηλός πυρετός (>38,5°C), συχνά με ρίγη — αιφνίδια έναρξη.
Έντονη κακουχία, μυαλγίες, αρθραλγίες.
Ναυτία και έμετος σε σοβαρές περιπτώσεις.
Ταχυκαρδία και ταχύπνοια — προειδοποιητικά σημεία ουροσηψίας.

5.2 Πόνος Νεφρικής Χώρας

Μονόπλευρος ή αμφοτερόπλευρος πόνος στη νεφρική χώρα ή στο πλευρό.
Συνεχής ή σφύζων χαρακτήρας, με αίσθηση βάρους.
Θετικό σημείο νεφρικού πόνου (Goldflam): πόνος κατά την κρούση στη γωνία πλευράς-σπονδυλικής στήλης.

5.3 Συμπτώματα Κατώτερου Ουροποιητικού (LUTS)

Δυσουρία (κάψιμο/πόνος κατά την ούρηση).
Συχνουρία και επιτακτικότητα.
Υπερηβική δυσφορία.

Σημαντικό: Τα συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού συχνά προηγούνται του πυρετού κατά 1–3 ημέρες, υποδηλώνοντας ανοδική εξάπλωση από κυστίτιδα προς τους νεφρούς.

5.4 Άτυπες Παρουσιάσεις

Ηλικιωμένοι: συχνά μόνο με σύγχυση, πτώση, γενική κατάπτωση — χωρίς πυρετό.
Διαβητικοί: μπορεί να μην αναπτύξουν πυρετό λόγω αμβλυμμένης ανοσιακής απόκρισης.
Ανοσοκατεσταλμένοι: ελάχιστα συμπτώματα, ταχεία επιδείνωση.
Έγκυες: πυρετός + οσφυαλγία + ναυτία — συχνά συγχέεται με γαστρεντερίτιδα ή προεκλαμψία.

«Κόκκινες Σημαίες» — Άμεση Εξειδικευμένη Εκτίμηση

Πυρετός >38,5°C με ρίγη και πόνο πλευράς σε έγκυο — άμεση νοσηλεία.
Μη ανταπόκριση σε αντιβίωση εντός 48–72 ωρών — αποκλεισμός αποστήματος ή απόφραξης.
Σημεία σήψης: υπόταση, ταχυκαρδία, σύγχυση, ολιγουρία.
Συνύπαρξη νεφρολιθίασης με πυρετό — ζωτικό ουρολογικό επείγον.
Πυελονεφρίτιδα σε μεταμοσχευμένο νεφρό ή ανοσοκαταστολή.
Κάθε άνδρας με πυελονεφρίτιδα.

6. Διαγνωστικός Αλγόριθμος EAU 2025

6.1 Εργαστηριακές Εξετάσεις

Γενική Εξέταση Ούρων (ΓΕΟ)

Πυοσφαίρια (πυουρία) — λευκοκύτταρα στα ούρα.
Νιτρώδη θετικά (από εντεροβακτηριακά).
Λευκωματίνη/εστεράση λευκοκυττάρων θετική.
Αιματουρία (σε ~30%).
Κύλινδροι λευκοκυττάρων — χαρακτηριστικό νεφρικής προέλευσης.

Καλλιέργεια Ούρων

Υποχρεωτική πριν την έναρξη αντιβίωσης (ισχυρή σύσταση EAU 2025). Θετική (≥10⁴ CFU/mL) σε >80% των περιπτώσεων. Το αντιβιόγραμμα καθορίζει την οριστική θεραπευτική επιλογή.

Αιματολογικός Έλεγχος

Λευκοκυττάρωση με αριστερή στροφή.
Αυξημένη CRP.
Αυξημένη προκαλσιτονίνη (PCT) — δείκτης βακτηριακής λοίμωξης και πρόγνωσης σήψης.
Κρεατινίνη και eGFR — αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας.
Ηλεκτρολύτες, βιοχημικός έλεγχος.

Καλλιέργεια Αίματος

Συνιστάται σε σοβαρή κλινική εικόνα ή νοσηλεία, υπόνοια σήψης, ανοσοκαταστολή ή άτυπη παρουσίαση. Θετική σε ~20–30% των επιπλεγμένων περιπτώσεων.

6.2 Απεικονιστικός Έλεγχος

Υπερηχογράφημα Νεφρών — Κύστης

Πρώτη γραμμή απεικόνισης. Ανιχνεύει υδρονέφρωση, νεφρικές κύστεις, λίθους, αποστήματα >2 cm. Δεν επαρκεί μόνο του για επιβεβαίωση πυελονεφρίτιδας.

Αξονική Τομογραφία (CT) με Σκιαγραφικό

Εξέταση εκλογής σε:

Μη ανταπόκριση στη θεραπεία εντός 72 ωρών.
Υπόνοια αποστήματος ή εμφυσηματώδους πυελονεφρίτιδας.
Σοβαρή κλινική εικόνα.
Άνδρες με πυελονεφρίτιδα.
Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς.

Μαγνητική Τομογραφία (MRI)

Εναλλακτική για έγκυες, ασθενείς με αλλεργία στο ιωδιούχο σκιαγραφικό ή νεφρική ανεπάρκεια.

6.3 Πότε Χρειάζεται Υποχρεωτικά Απεικόνιση

Μη ανταπόκριση εντός 72 ωρών.
Σοβαρή κλινική εικόνα ή σήψη.
Άνδρες με πυελονεφρίτιδα (όλοι, ανεξαρτήτως ηλικίας).
Ανοσοκαταστολή.
Υπόνοια αποστήματος ή απόφραξης.
Υποτροπιάζουσα πυελονεφρίτιδα.
Διαβητικοί ασθενείς (κίνδυνος εμφυσηματώδους).

7. Αναγνώριση Ουροσηψίας — Score qSOFA

Η ουροσηψία (urosepsis) είναι η σοβαρότερη επιπλοκή της πυελονεφρίτιδας. Η EAU 2025 συστήνει τη χρήση του qSOFA score για ταχεία αναγνώριση στο επίπεδο των επειγόντων.

Κριτήρια qSOFA

Παράμετρος	Όριο
Συστολική αρτηριακή πίεση	≤100 mmHg
Αναπνευστική συχνότητα	≥22 αναπνοές/λεπτό
Διαταραχή επιπέδου συνείδησης	Glasgow Coma Scale <15

qSOFA ≥2 → υψηλή υποψία σήψης → άμεση νοσηλεία και εντατική παρακολούθηση.

Σηπτικό Σοκ

Επίμονη υπόταση παρά επαρκή χορήγηση υγρών.
Ανάγκη χορήγησης αγγειοσυσπαστικών για διατήρηση μέσης αρτηριακής πίεσης ≥65 mmHg.
Γαλακτικό οξύ ορού >2 mmol/L.

Θνητότητα σηπτικού σοκ από ουρολοίμωξη: 20–40% χωρίς άμεση παρέμβαση.

8. Σύγχρονη Αντιβιοτική Θεραπεία (EAU 2025)

Η θεραπεία βασίζεται πάντα στην καλλιέργεια. Η εμπειρική επιλογή λαμβάνει υπόψη τη βαρύτητα, τα τοπικά πρότυπα αντοχής (στην Ελλάδα: αυξημένη αντοχή σε FQ και TMP/SMX), την προηγούμενη χρήση αντιβιοτικών και τους παράγοντες κινδύνου για ESBL+ στελέχη.

8.1 Ήπια έως Μέτρια Πυελονεφρίτιδα (Εξωνοσοκομειακή)

Φθοριοκινολόνες (FQs): σιπροφλοξασίνη 500 mg ×2/ημέρα ή λεβοφλοξασίνη 750 mg ×1/ημέρα × 5–7 ημέρες.
Κεφαλοσπορίνες 3ης γενιάς από στόματος: κεφποδοξίμη 200 mg ×2/ημέρα × 10 ημέρες.
TMP/SMX: μόνο εφόσον τοπική αντοχή <20% και αντιβιόγραμμα.

Προσοχή στις φθοριοκινολόνες: Σύμφωνα με τις αποφάσεις EMA και MHRA, οι FQs πρέπει να αποφεύγονται όταν υπάρχουν εναλλακτικές, λόγω σπάνιων αλλά σοβαρών παρενεργειών (τενοντοπάθειες, νευροπάθειες, αρρυθμίες). Ποτέ ως εμπειρική θεραπεία σε ασθενείς που έχουν λάβει FQ τους τελευταίους 12 μήνες (IDSA 2025).

8.2 Σοβαρή Πυελονεφρίτιδα ή Νοσηλευόμενοι (IV)

Κεφαλοσπορίνη 3ης γενιάς: κεφτριαξόνη 1–2 g/24ωρο ή κεφοταξίμη 1 g ×3/24ωρο.
Πιπερακιλλίνη/ταζομπακτάμη 4,5 g ×3/24ωρο σε υποψία ESBL ή σοβαρή σήψη.
Καρβαπενέμες (μεροπενέμη, ερταπενέμη) σε γνωστά ESBL+ στελέχη ή σηπτικό σοκ.
Συνδυασμός με αμινογλυκοσίδη (γενταμικίνη) σε σοβαρές περιπτώσεις.

8.3 Step-down Therapy

Μετά 48–72 ώρες χωρίς πυρετό και κλινική βελτίωση, γίνεται μετάβαση από ενδοφλέβια σε από στόματος αντιβιοτικά με βάση το αντιβιόγραμμα.

8.4 Διάρκεια Θεραπείας (IDSA 2025)

Θεραπεία	Διάρκεια
Φθοριοκινολόνες	5–7 ημέρες (μειωμένη — non-inferior)
Άλλα αντιβιοτικά	7 ημέρες
Επιπλεγμένη ή προστατική εμπλοκή σε άνδρες	10–14 ημέρες
Εμφυσηματώδης πυελονεφρίτιδα ή απόστημα	2–4 εβδομάδες ή περισσότερο

8.5 Αντιβιοτικά που ΔΕΝ Ενδείκνυνται

Σύμφωνα με τις EAU 2025, τα ακόλουθα αντιβιοτικά ΔΕΝ πρέπει να χρησιμοποιούνται για πυελονεφρίτιδα λόγω ανεπαρκούς ιστικής συγκέντρωσης στον νεφρό:

Νιτροφουραντοΐνη: μόνο για κυστίτιδα.
Φωσφομυκίνη: μόνο για κυστίτιδα.
Πιβμεσιλλινάμη: μόνο για κυστίτιδα.

8.6 Υποστηρικτική Φροντίδα

Επαρκής ενυδάτωση (από στόματος ή ενδοφλέβια).
Παρακεταμόλη για πυρετό και πόνο.
NSAIDs με προσοχή — αποφυγή σε νεφρική ανεπάρκεια.
Αντιεμετικά όπου χρειάζεται.
Ανάπαυση μέχρι την υποχώρηση του πυρετού.

9. Αποφρακτική Πυελονεφρίτιδα — Επείγουσα Παρέμβαση

Η αποφρακτική πυελονεφρίτιδα — δηλαδή η συνύπαρξη απόφραξης (συνηθέστερα από νεφρολιθίαση) με ενεργό λοίμωξη — αποτελεί μία από τις πιο επικίνδυνες καταστάσεις στην ουρολογία. Χωρίς άμεση παρέμβαση, η εξέλιξη σε ουροσηψία και πολυοργανική ανεπάρκεια είναι ταχεία.

Αλγόριθμος Διαχείρισης

Άμεση ενυδάτωση + ευρέως φάσματος αντιβίωση (ενδοφλέβια).
Λήψη αιμοκαλλιεργειών πριν την αντιβίωση.
Άμεση μηχανική αποσυμπίεση εντός ωρών — δύο επιλογές:
- Διουρητηρικός καθετήρας double-J (JJ stent): τοποθετείται κυστεοσκοπικά. Λιγότερο επεμβατικός — προτιμάται όπου εφικτός.
- Διαδερμική νεφροστομία (PCN): τοποθέτηση καθετήρα διά του δέρματος προς τη νεφρική πύελο, υπό υπερηχογραφικό έλεγχο. Προτιμάται σε σηπτικό σοκ ή αδυναμία πρόσβασης κυστεοσκοπικά.
Παρακολούθηση σε ΜΕΘ σε σηπτικό σοκ.
Οριστική θεραπεία της απόφραξης (π.χ. λιθοτριψία) σε δεύτερο χρόνο, μετά από 2–4 εβδομάδες όταν έχει υποχωρήσει η σήψη.

Κρίσιμη επισήμανση: Η αντιβίωση μόνη της δεν επαρκεί. Η μηχανική αποσυμπίεση είναι ζωτική. Καθυστέρηση >24 ωρών αυξάνει σημαντικά τη θνησιμότητα.

10. Επιπλοκές

10.1 Νεφρικό & Περινεφρικό Απόστημα

Συλλογή πύου εντός ή γύρω από τον νεφρό. Κλινική υποψία: παρατεταμένος πυρετός παρά κατάλληλη αντιβίωση (>72 ώρες). Διάγνωση με αξονική με σκιαγραφικό.

• Αποστήματα <3 cm: παρατεταμένη IV αντιβιοτική αγωγή.
• Αποστήματα 3–5 cm: παρακέντηση υπό υπερηχογραφικό ή CT έλεγχο.
• Αποστήματα >5 cm ή πολλαπλά: χειρουργική παροχέτευση.

10.2 Εμφυσηματώδης Πυελονεφρίτιδα (EPN)

Σπάνια, απειλητική για τη ζωή μορφή με παραγωγή αερίου από αναερόβιο μεταβολισμό. Τυπική σε διαβητικούς (>90%). Θνητότητα >20%. Ταξινόμηση κατά Huang-Tseng (Ι-IV) — τύποι ΙΙΙ-IV συχνά απαιτούν επείγουσα νεφρεκτομή.

10.3 Ουροσηψία & Σηπτικό Σοκ

Βακτηριαιμία με συστηματική φλεγμονώδη απόκριση. Απαιτεί ΜΕΘ, ενδοφλέβια αντιβίωση ευρέως φάσματος, άμεση ουρολογική αποσυμπίεση εάν υπάρχει απόφραξη, και αγγειοσυσπαστικά σε σηπτικό σοκ.

10.4 Οξεία Νεφρική Βλάβη (AKI)

Παροδική ή μόνιμη απώλεια νεφρικής λειτουργίας λόγω σήψης ή αποφρακτικής βλάβης.

10.5 Χρόνια Νεφρική Νόσος

Επανειλημμένες λοιμώξεις οδηγούν σε εστιακή νεφρική ουλοποίηση, υπέρταση και σταδιακά σε CKD. Σπάνιο σε υγιείς ενήλικες, συχνότερο σε παιδιά με VUR.

10.6 Ξανθοκοκκιωματώδης Πυελονεφρίτιδα (XGP)

Χρόνια καταστροφική φλεγμονή, συχνά σε κοραλλιοειδή λίθο + χρόνια λοίμωξη. Απαιτεί συνήθως νεφρεκτομή.

11. Πυελονεφρίτιδα στην Εγκυμοσύνη

Η πυελονεφρίτιδα στην κύηση αποτελεί μία από τις σοβαρότερες λοιμώξεις και απαιτεί πάντα νοσοκομειακή αντιμετώπιση.

Επιπτώσεις

Πρόωρος τοκετός (κίνδυνος +30–40%).
Χαμηλό βάρος γέννησης.
Σηπτικό σοκ της μητέρας.
Νεφρική ανεπάρκεια ή σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS).

Διαχείριση

Νοσηλεία υποχρεωτική.
Ενδοφλέβια αντιβίωση: β-λακτάμες (κεφτριαξόνη) είναι η πρώτη επιλογή.
Αποφυγή φθοριοκινολονών, σουλφοναμιδών (στο 3ο τρίμηνο), τετρακυκλινών.
Στενή παρακολούθηση εμβρύου.
Αποκλεισμός αποφρακτικού αιτίου με υπερηχογράφημα ή MRI (όχι CT λόγω ακτινοβολίας).

Πρόληψη

Καλλιέργειες ούρων ανά μήνα σε ιστορικό ασυμπτωματικής βακτηριουρίας.
Προφυλακτική αντιβίωση σε υψηλού κινδύνου εγκύους με ιστορικό υποτροπιαζουσών ουρολοιμώξεων.

12. Παρακολούθηση & Πρόληψη Υποτροπών

Πρόγραμμα Παρακολούθησης

Επανεκτίμηση εντός 48–72 ωρών — αν δεν υπάρχει βελτίωση, υποψία αποστήματος ή απόφραξης → απεικονιστικός έλεγχος.
Επανέλεγχος ούρων + καλλιέργεια στις 1–2 εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Σε εγκύους: επαναληπτικές καλλιέργειες ανά μήνα μέχρι τοκετό.
Σε άνδρες ή ανατομικές ανωμαλίες: υπερηχογράφημα νεφρών/κύστης 4–6 εβδομάδες μετά.
Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας (κρεατινίνη, eGFR) σε επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις.

Πρόληψη Υποτροπών

Σε υποτροπιάζουσα πυελονεφρίτιδα (≥2 επεισόδια/έτος), εξετάζονται:

Αντιμετώπιση υποκείμενης απόφραξης (νεφρολιθίαση, στενώματα, ΚΥΠ).
Έλεγχος σακχαρώδους διαβήτη και άλλων ανοσοκατασταλτικών παραγόντων.
Επαρκής ενυδάτωση (>2 L/24ωρο).
Τοπική οιστρογονοθεραπεία σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
Μη αντιβιοτικές προσεγγίσεις (νέα ενότητα EAU 2025): D-μαννόζη, εκχυλίσματα κράνμπερι, ανοσορρυθμιστικά (OM-89/Uro-Vaxom®).
Προφυλακτική αντιβίωση χαμηλής δόσης σε επιλεγμένες περιπτώσεις (νιτροφουραντοΐνη, φωσφομυκίνη).
Μεθεναμίνη ως εναλλακτική επιλογή χωρίς αντιβιοτικά.

Πρόγνωση

Με σωστή και έγκαιρη θεραπεία:

Πλήρης ανάρρωση σε >95% των μη επιπλεγμένων περιπτώσεων.
Χαμηλός κίνδυνος μόνιμης νεφρικής βλάβης σε υγιείς ενήλικες.

Η πρόγνωση επιδεινώνεται σε:

Υποτροπές.
Αποφρακτικό αίτιο που δεν αντιμετωπίζεται.
Ανοσοκαταστολή.
Εμφυσηματώδη μορφή.
Καθυστέρηση διάγνωσης ή θεραπείας.

13. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πώς ξεχωρίζω την πυελονεφρίτιδα από μια απλή κυστίτιδα;

Η κυστίτιδα περιορίζεται στην ουροδόχο κύστη και εκδηλώνεται με δυσουρία, συχνουρία και κάψιμο χωρίς πυρετό ή πόνο πλευράς. Η πυελονεφρίτιδα αφορά τους νεφρούς και συνοδεύεται από υψηλό πυρετό (>38,5°C), ρίγη, πόνο νεφρικής χώρας και έντονη κακουχία. Η σωστή διάκριση απαιτεί κλινική αξιολόγηση και εξετάσεις ούρων.

Ποια αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για την πυελονεφρίτιδα;

Η επιλογή βασίζεται πάντα στο αντιβιόγραμμα. Εμπειρικά κατά EAU 2025: σε ήπιες/μέτριες περιπτώσεις φθοριοκινολόνες (FQs) ή κεφαλοσπορίνες 3ης γενιάς από στόματος, σε σοβαρές ενδοφλέβια κεφτριαξόνη ή πιπερακιλλίνη/ταζομπακτάμη, στην εγκυμοσύνη μόνο β-λακτάμες. Η νιτροφουραντοΐνη και η φωσφομυκίνη ΔΕΝ ενδείκνυνται για πυελονεφρίτιδα λόγω ανεπαρκούς ιστικής συγκέντρωσης στον νεφρό.

Πόσες μέρες διαρκεί η θεραπεία;

Σύμφωνα με τις IDSA 2025: φθοριοκινολόνες 5–7 ημέρες, άλλα αντιβιοτικά 7 ημέρες, επιπλεγμένη μορφή ή προστατική εμπλοκή σε άνδρες 10–14 ημέρες, απόστημα ή εμφυσηματώδης 2–4 εβδομάδες ή περισσότερο.

Μπορεί να αναπτυχθεί νεφρικό απόστημα;

Ναι, ιδίως όταν η αντιβίωση καθυστερεί ή είναι ανεπαρκής. Σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται εντός 72 ωρών, πρέπει να αποκλειστεί απόστημα με αξονική τομογραφία. Αποστήματα >5 cm απαιτούν παρακέντηση ή χειρουργική παροχέτευση.

Τι συμβαίνει αν η πυελονεφρίτιδα συνυπάρχει με νεφρολιθίαση;

Η συνύπαρξη λίθου + λοίμωξης (αποφρακτική πυελονεφρίτιδα) αποτελεί ζωτικό ουρολογικό επείγον. Απαιτείται άμεση μηχανική αποσυμπίεση εντός ωρών — με JJ stent ή διαδερμική νεφροστομία. Η αντιβίωση μόνη δεν επαρκεί χωρίς αποσυμπίεση.

Είναι επικίνδυνη η πυελονεφρίτιδα στην εγκυμοσύνη;

Ναι, αποτελεί μία από τις σοβαρότερες λοιμώξεις κατά την κύηση. Συνδέεται με κίνδυνο πρόωρου τοκετού, βακτηριαιμίας και ουροσηψίας. Απαιτεί πάντα νοσηλεία με ενδοφλέβια αντιβίωση και στενή παρακολούθηση μητέρας και εμβρύου.

Πότε υπάρχει κίνδυνος μόνιμης νεφρικής βλάβης;

Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε υποτροπές, αδιάγνωστη ή υποθεραπευμένη πυελονεφρίτιδα, ανατομικές ανωμαλίες (στένωση πυελοουρητηρικής συμβολής, VUR), σακχαρώδη διαβήτη, ανοσοκαταστολή και καθυστερημένη αντιμετώπιση απόφραξης.

Χρειάζεται έλεγχος μετά τη θεραπεία;

Ναι. Συνιστάται επανέλεγχος ούρων + καλλιέργεια σε 1–2 εβδομάδες, υπερηχογράφημα νεφρών/κύστης σε άνδρες/εγκύους/ανατομικές ανωμαλίες, και πλήρης ουρολογικός έλεγχος σε υποτροπιάζουσα μορφή για υποκείμενο αίτιο.

Γιατί κάθε άνδρας με πυελονεφρίτιδα χρειάζεται ουρολογικό έλεγχο;

Στους άνδρες η πυελονεφρίτιδα είναι πολύ σπανιότερη λόγω της μακρύτερης ουρήθρας και της προστατικής έκκρισης που έχει αντιβακτηριακή δράση. Όταν εμφανίζεται, σχεδόν πάντα υπάρχει υποκείμενος προδιαθεσικός παράγοντας: καλοήθης υπερπλασία προστάτη με κατακράτηση ούρων, προστατίτιδα, στένωμα ουρήθρας, λίθος ή σπανίως καρκίνος. Πλήρης ουρολογικός έλεγχος είναι υποχρεωτικός.

Είναι μεταδοτική η πυελονεφρίτιδα;

Όχι. Η πυελονεφρίτιδα δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Είναι λοίμωξη που προκύπτει από βακτήρια του ίδιου του οργανισμού (συνήθως εντερικής χλωρίδας) που εισέρχονται στο ουροποιητικό σύστημα.

Μπορώ να προλάβω υποτροπές;

Ναι, σε μεγάλο βαθμό: επαρκής ενυδάτωση (>2 L/ημέρα), πλήρης ούρηση μετά τη συνουσία στις γυναίκες, σωστή υγιεινή, αντιμετώπιση υποκείμενων παραγόντων (λίθοι, ΚΥΠ, διαβήτης), D-μαννόζη ή κράνμπερι, τοπικά οιστρογόνα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υποτροπές.

Τι είναι η εμφυσηματώδης πυελονεφρίτιδα;

Είναι μία σπάνια αλλά απειλητική για τη ζωή μορφή όπου αναερόβια βακτήρια παράγουν αέριο μέσα στο νεφρικό παρέγχυμα. Εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε διαβητικούς (>90%). Θνητότητα >20% χωρίς άμεση παρέμβαση. Διάγνωση με αξονική τομογραφία. Σε σοβαρές μορφές μπορεί να απαιτηθεί επείγουσα νεφρεκτομή.

Σχετικά Θέματα

Νεφρολιθίαση Καρκίνος Νεφρού Ουρητηροπυελική Στένωση Νεφρικό Απόστημα Καλοήθης Υπερπλασία Προστάτη (ΚΥΠ)Οξεία Βακτηριακή Προστατίτιδα Αιματουρία Υδρονέφρωση

Κλείστε Ραντεβού στη Ρόδο

Έχετε υψηλό πυρετό με πόνο στην οσφύ; Η πυελονεφρίτιδα είναι σοβαρή λοίμωξη που απαιτεί άμεση και σωστή αντιμετώπιση — όχι αυτοθεραπεία με «ό,τι αντιβίωση υπάρχει στο σπίτι». Στο ιατρείο μας στη Ρόδο εφαρμόζω τις πιο σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες (EAU 2025) με ολοκληρωμένη διερεύνηση για υποκείμενα αίτια και εξατομικευμένη θεραπεία.

Εθνικής Αντιστάσεως 18, 2ος Όροφος, Ρόδος|+30 2241 031123|Online Ραντεβού

Βιβλιογραφία – Έγκριτες Πηγές

EAU Guidelines on Urological Infections 2025. European Association of Urology — uroweb.org
Σύνοψη Αλλαγών EAU 2025. uroweb.org/summary-of-changes/2025
Wagenlehner FME, Bjerklund Johansen TE, Cai T, et al. Classification of Urinary Tract Infections in 2025: Moving Beyond Uncomplicated and Complicated. Eur Urol Open Sci 2025. doi:10.1016/j.euros.2025.04.012.
Bonkat G, Bartoletti R, Bruyère F, et al. European Association of Urology Guidelines on Urological Infections: Summary of the 2024 Guidelines. Eur Urol 2024.
IDSA 2025 Guideline Update on Complicated Urinary Tract Infections. Infectious Diseases Society of America — idsociety.org
Gupta K, Hooton TM, Naber KG, et al. International Clinical Practice Guidelines for the Treatment of Acute Uncomplicated Cystitis and Pyelonephritis in Women. Clin Infect Dis 2011;52:e103.
EMA — Disabling and potentially permanent side effects lead to suspension or restrictions of quinolone and fluoroquinolone antibiotics. European Medicines Agency.
MHRA Drug Safety Update (2024): Fluoroquinolone antibiotics — gov.uk
KDIGO Clinical Practice Guideline for Acute Kidney Injury — kdigo.org
NIDDK — Kidney Infection (Pyelonephritis) — niddk.nih.gov

Ιατρική Επιμέλεια

Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος

Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας διατηρεί ιδιωτικά ουρολογικά ιατρεία στη Ρόδο και την Αθήνα, με ιδιαίτερη εξειδίκευση στη διαχείριση ουρολοιμώξεων, τη συνδυαστική αντιμετώπιση νεφρολιθίασης και λοίμωξης (αποφρακτική πυελονεφρίτιδα), καθώς και στη διερεύνηση υποτροπιαζουσών πυελονεφρίτιδων για υποκείμενη ουρολογική αιτία. Ακολουθεί τις EAU Guidelines on Urological Infections 2025 και τις αρχές της ορθολογικής χρήσης αντιβιοτικών (antimicrobial stewardship).

Πλήρες προφίλ

▶ Σύντομη Απάντηση