Κλινική μου Εμπειρία στη Laser Νεφρολιθοτριψία (RIRS)
Η RIRS με laser αποτελεί σήμερα τον πυρήνα ελάχιστα επεμβατικής αντιμετώπισης νεφρολίθων 1–2 cm. Η απουσία τομής, η άμεση ανάρρωση και η υψηλή stone-free rate την καθιστούν εξαιρετική επιλογή για ασθενείς που θέλουν να επιστρέψουν γρήγορα στις καθημερινές δραστηριότητές τους.
- EAU 2024 πρώτη επιλογή για νεφρικούς λίθους 1–2 cm.
- Καμία τομή — ουρητηρονεφροσκόπιο εισάγεται μέσω ουρήθρας.
- Stone-free rate 80–90% για λίθους 1–2 cm.
- Νοσηλεία 0–1 ημέρα — επιστροφή σε δραστηριότητες 1–3 ημέρες.
Τι Είναι η Laser Νεφρολιθοτριψία (RIRS)
Η RIRS (Retrograde IntraRenal Surgery) χρησιμοποιεί ευέλικτο ουρητηρονεφροσκόπιο (flexible ureteronephroscope, fURS) που εισάγεται ανάδρομα μέσω ουρήθρας → ουροδόχο κύστη → ουρητήρα → νεφρική πύελο → καλυκικό σύστημα, χωρίς καμία εξωτερική τομή. Μέσω του καναλιού εργασίας, περνά λεπτή οπτική ίνα laser που κατακερματίζει τον λίθο.
Ευέλικτο Ουρητηρονεφροσκόπιο
Διάμετρος ~7–9 Fr, ευέλικτο σε πλήρη κάμψη για πρόσβαση σε όλους τους καλυκικούς χώρους, ακόμα και κατώτερο τριτήμορφο.
Holmium:YAG vs Thulium Fiber Laser
Ho:YAG: κλασικό, αξιόπιστο για κάθε τύπο λίθου. TFL: νεότερο, υψηλότερη απόδοση dusting, λιγότερη βλάβη σκοπού, ιδανικό για σκληρούς λίθους.
Dusting vs Fragmentation
Dusting: κατακερματισμός σε σκόνη <0.5 mm → αυτόματη αποβολή. Fragmentation: τεμάχια 2–4 mm → αφαίρεση με baskets. Επιλογή τεχνικής βάσει λίθου και ουρητηρονεφροσκοπίου.
Ενδείξεις & Επιλογή Λίθου
Νεφρικοί Λίθοι 1–2 cm
EAU 2024: πρώτη επιλογή. Stone-free 80–90% σε μία session. Ανταγωνίζεται mini-PCNL για λίθους 1–2 cm ανάλογα σκληρότητας, ανατομίας, εμπειρίας κέντρου.
Λίθοι <1 cm (εναλλακτικά ESWL)
Και οι δύο μέθοδοι κατάλληλες. RIRS: υψηλότερο stone-free rate, μία session. ESWL: μη επεμβατική αλλά πολλαπλές sessions.
Λίθοι Κατώτερου Καλυκοειδούς Χώρου
Ιδανικά κατάλληλη η RIRS — η fURS εισέρχεται απευθείας στον κατώτερο καλυκικό χώρο, όπου η ESWL έχει χαμηλή αποτελεσματικότητα.
Αποτυχία ή Αντένδειξη ESWL
Λίθοι που δεν ανταποκρίθηκαν σε ESWL, ή αντενδείξεις ESWL (εγκυμοσύνη, βηματοδότης, αντιπηκτική αγωγή): RIRS εξαιρετική εναλλακτική.
RIRS vs PCNL: Για λίθους >2 cm ή σκληρούς σταγόνου/κοραλλιοειδούς τύπου, η PCNL είναι ανώτερη (stone-free 85–95% vs 60–75% για RIRS στους ίδιους λίθους).
Προεγχειρητική Αξιολόγηση
CT Ουρολιθίασης (Low-Dose)
Χαρτογράφηση μεγέθους, εντόπισης, σκληρότητας (HU). Λίθοι >1200 HU: αύξηση χρόνου laser — εκτίμηση μεταξύ RIRS και mini-PCNL.
Ούρα & Καλλιέργεια
Αποκλεισμός λοίμωξης — ενεργός λοίμωξη ουροποιητικού: αντένδειξη για RIRS. Θεραπεία πρώτα.
Αξιολόγηση Ουρητήρα
Σε κύκλους DJ stent 1–2 εβδομάδες πριν RIRS: βελτιώνει παθητική διαστολή ουρητήρα για ευκολότερη πρόσβαση (passive ureteral dilation). Όχι πάντα απαραίτητη.
Πώς Γίνεται η RIRS
Αναισθησία & Κυστεοσκοπία
Γενική ή σπονδυλική αναισθησία. Αρχικά κυστεοσκόπιο για εντόπιση ουρητηρικού στομίου, τοποθέτηση ureteral access sheath (UAS) για διευκόλυνση εισόδου ουρητηρονεφροσκοπίου.
Ανάδρομη Πρόσβαση στον Νεφρό
Ευέλικτο ουρητηρονεφροσκόπιο ανεβαίνει μέσω ουρητήρα στη νεφρική πύελο. Επιθεώρηση όλων των καλυκικών χώρων για εντόπιση λίθου.
Laser Λιθοτριψία
Εισαγωγή λεπτής οπτικής ίνας laser (200–550 μm). Κατακερματισμός λίθου με Holmium:YAG ή TFL. Επιλογή dusting ή fragmentation ανάλογα λίθου.
Αφαίρεση & DJ Stent
Αφαίρεση θραυσμάτων με mini-baskets ή φυσική αποβολή (dusting). Τοποθέτηση DJ stent double-J. Το stent αφαιρείται 1–2 εβδομάδες μετεγχειρητικά εξωτερικά.
Αναισθησία & Νοσηλεία
Ανάρρωση & Παρακολούθηση
Ανάρρωση Σπίτι
Ήπια αιματουρία και ενόχληση από DJ stent (συχνουρία, αίσθηση κατεβάσματος): φυσιολογικά. Αναλγητικά, ενυδάτωση >2 L/ημέρα.
Αφαίρεση DJ Stent
Εξωτερικά σε 1–2 εβδομάδες: κυστεοσκοπία ή νήμα αφαίρεσης (pull string). Διαδικασία <5 λεπτά, χωρίς αναισθησία.
Επανέλεγχος Stone-Free
CT low-dose ή υπερηχογράφημα + RTG 4–6 εβδομάδες μετά επέμβαση. Αν υπολείπεται λίθος: επανάληψη RIRS ή αλλαγή στρατηγικής.
Μεταβολικός Έλεγχος
Ανάλυση λίθου + 24ωρα ούρα για πρόληψη υποτροπής. Διατροφικές οδηγίες (ενυδάτωση, ασβέστιο από τροφή, oxalate restriction).
RIRS vs ESWL & PCNL
RIRS vs ESWL (για 1–2 cm)
Stone-free: RIRS 80–90% vs ESWL 50–70% για 1–2 cm. RIRS: μία session, υψηλότερο stone-free, αλλά επεμβατική με αναισθησία. ESWL: μη επεμβατική αλλά πολλαπλές sessions, χαμηλότερο stone-free.
RIRS vs PCNL (για 1–2 cm)
Για 1–2 cm: ισοδύναμα αποτελέσματα RIRS vs mini-PCNL. RIRS: χωρίς τομή, γρηγορότερη ανάρρωση. PCNL: ανώτερη για >2 cm, σκληρούς, staghorn λίθους.
Μοναδικό Πλεονέκτημα RIRS
Πρόσβαση σε κατώτερο τριτήμορφο καλυκικό χώρο χωρίς τομή — χώρος που η ESWL δεν έχει καλή αποτελεσματικότητα και η PCNL απαιτεί επιπλέον πρόσβαση.
Πιθανές Επιπλοκές
Λοίμωξη / Σηψαιμία (1–3%)
ΣοβαρήΚίνδυνος σε ασθενείς με μολυσμένους λίθους (struvite). Πρόληψη: αποστείρωση ούρων + αντιβιοτική προφύλαξη.
Τραυματισμός Ουρητήρα (<1%)
ΣπάνιαΣτένωση ή ρήξη ουρητήρα: σπάνια με ureteral access sheath. Αντιμετωπίζεται με DJ stent παρατεταμένης τοποθέτησης.
Υπολειπόμενοι Λίθοι (5–20%)
ΑναμενόμενηΤεμάχια <4 mm: αποβάλλονται φυσικά. Μεγαλύτερα: επανάληψη RIRS ή ESWL.
Ενόχληση DJ Stent
ΣυχνήΣυχνουρία, αίσθηση "κατεβάσματος", ήπια αιματουρία: φυσιολογικά κατά τη διάρκεια παραμονής stent. Παροδικά — υποχωρούν μετά αφαίρεση.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι η laser νεφρολιθοτριψία (RIRS);
Η RIRS (Retrograde IntraRenal Surgery) είναι η ανάδρομη ενδοσκοπική χειρουργική μέσα στον νεφρό. Ευέλικτο ουρητηρονεφροσκόπιο (flexible URS) εισάγεται ανάδρομα μέσω ουρήθρας — χωρίς καμία τομή — μέχρι τον νεφρό. Ο λίθος κατακερματίζεται με Holmium:YAG ή Thulium Fiber Laser (TFL) και αφαιρείται ή αποβάλλεται φυσικά.
Τι διαφορά έχει Holmium:YAG laser από Thulium Fiber Laser (TFL);
Holmium:YAG (Ho:YAG): κλασικό laser, αξιόπιστο, διαθέσιμο παγκοσμίως, 2090 nm. TFL (Thulium Fiber Laser): νεότερη τεχνολογία (1940 nm), διπλάσια απορρόφηση νερού, υψηλότερη αποδοτικότητα dusting, λιγότερος κίνδυνος βλάβης ουρητηρονεφροσκοπίου. TFL: ανώτερο για dusting technique σε σκληρούς λίθους.
Ποιοι λίθοι θεραπεύονται καλύτερα με RIRS;
EAU 2024: RIRS πρώτη επιλογή για νεφρικούς λίθους 1–2 cm. Εναλλακτική για <1 cm (vs ESWL). Εξαιρετική για μαλακούς ή μεσαίας σκληρότητας λίθους. Για σκληρούς λίθους (βρουσίτης, κυστίνη, calcium oxalate monohydrate) με HU >1200: η PCNL είναι πιο αποτελεσματική. Για >2 cm: PCNL παραμένει πρώτη επιλογή.
Χρειάζεται νοσηλεία για RIRS;
Εξωτερική επέμβαση ή νοσηλεία 1 ημέρας. Χορήγεται γενική ή σπονδυλική αναισθησία. Ο ασθενής αναρρώνει γρήγορα — επιστροφή σε δραστηριότητες σε 1–3 ημέρες για γραφειακή εργασία.
Χρειάζεται DJ stent μετά RIRS;
Ναι — τυπικά τοποθετείται DJ stent double-J μετεγχειρητικά για 1–2 εβδομάδες. Ο stent αποτρέπει απόφραξη από οίδημα ουρητήρα και διευκολύνει αποβολή θραυσμάτων. Αφαίρεση stent: εξωτερικά, σε 5–10 λεπτά, χωρίς αναισθησία.
Τι είναι η dusting technique στη laser λιθοτριψία;
Dusting: κατακερματισμός λίθου σε πολύ λεπτή σκόνη (<0.5 mm) που αποβάλλεται αυτόματα χωρίς αφαίρεση με forceps. Ιδανική για μεγαλύτερους λίθους — μειώνει χρόνο επέμβασης. Fragmentation/basketing: κατακερματισμός σε 2–4 mm τεμάχια + αφαίρεση με basketing. Ο ειδικός επιλέγει τεχνική βάσει λίθου.
Ποιο είναι το stone-free rate της RIRS;
Για λίθους 1–2 cm: stone-free rate 80–90% μετά μία session. Για λίθους <1 cm: 85–95%. Για >2 cm: 60–75% — χαμηλότερο από PCNL (85–95%). Σκληροί λίθοι >1200 HU: χαμηλότερο ποσοστό με RIRS.
Τι είναι το SURS (Single-Use Flexible URS) και ποια πλεονεκτήματα έχει;
Single-use flexible ureteroscope: μιας χρήσης ουρητηρονεφροσκόπιο. Εξαλείφει κίνδυνο σταυρωτής μόλυνσης, πάντα σε τέλεια κατάσταση, χωρίς κόστος επισκευής ή sterilization. Σε πολλά κέντρα αντικατέστησε το reusable για λόγους ασφαλείας και κόστους.
Σχετικά Θέματα
Κλείστε Ραντεβού στη Ρόδο
Νεφρικός λίθος 1–2 cm; Αξιολόγηση για RIRS ή PCNL στο ιατρείο μας στη Ρόδο.
Βιβλιογραφία – Πηγές
- EAU Guidelines on Urolithiasis 2024 — uroweb.org
- Traxer O, Thomas A. Prospective Evaluation and Classification of Ureteral Wall Injuries Resulting From Insertion of a Ureteral Access Sheath. J Urol 2013;189:580–584.
- Sarica K, et al. Thulium Fiber Laser in Urological Practice. Eur Urol 2021;79:723–729.
- Turk C, et al. EAU Guidelines on Urolithiasis. Eur Urol 2016;69:475–482.
Ιατρική Επιμέλεια
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας εκτελεί RIRS (flexible URS + Holmium:YAG/TFL laser) για αντιμετώπιση νεφρολίθων 1–2 cm, εξατομικεύοντας τεχνική (dusting vs fragmentation) βάσει λίθου.
Πλήρες προφίλ
