1. Η Κλινική Προσέγγιση
Η αντιμετώπιση της επίσχεσης δεν τελειώνει με την τοποθέτηση καθετήρα. Ο καθετήρας αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα — όχι απαραίτητα την αιτία. Οι βασικές κλινικές ερωτήσεις είναι:
Αυτός ο οδηγός ακολουθεί τις τρέχουσες EAU Guidelines on Non-neurogenic Male LUTS, Non-neurogenic Female LUTS, Neuro-Urology, Urological Infections και Urological Trauma (2026).
2. Τι Είναι Ακριβώς η Επίσχεση Ούρων
Επίσχεση ούρων σημαίνει αδυναμία επαρκούς κένωσης της κύστης. Υπάρχει σε ένα φάσμα: πλήρης αδυναμία ούρησης, μερική κένωση, μεγάλο υπόλειμμα ή χρόνια ατελής κένωση.
Δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής με επίσχεση παράγει μηδενικά ούρα μέσω της ουρήθρας. Μπορεί να ουρεί σε μικρές ποσότητες, να στάζει ή να έχει διαρροή υπερπλήρωσης και να έχει σημαντική επίσχεση.
3. Οξεία vs Χρόνια Επίσχεση
Οξεία Επίσχεση
- ξαφνική έναρξη
- έντονη επιθυμία για ούρηση
- υπερηβικός πόνος
- πλήρης αδυναμία ούρησης
- διατεταμένη κύστη
- ανάγκη άμεσης αποσυμφόρησης
Χρόνια Επίσχεση
- σταδιακή εξέλιξη
- συχνά λιγότερο επώδυνη
- αδύναμη ροή
- παρατεταμένη ούρηση
- ατελής κένωση
- συχνοουρία/νυκτουρία
- διαρροή υπερπλήρωσης
- υποτροπιάζουσα λοίμωξη
Χρόνια επίσχεση μπορεί να υπάρχει χωρίς τον έντονο πόνο της οξείας επίσχεσης.
Οξεία-επί-Χρονίας Επίσχεση
Ασθενείς με μακροχρόνια ατελή κένωση μπορεί ξαφνικά να αδυνατούν εντελώς να ουρήσουν. Αυτή είναι οξεία-επί-χρονίας επίσχεση και συχνά υποδηλώνει σημαντική υποκείμενη δυσλειτουργία ούρησης — χρειάζεται τόσο επείγουσα αποσυμφόρηση όσο και επακόλουθη αιτιολογική διερεύνηση.
4. Επίσχεση ≠ Ανουρία
Επίσχεση Ούρων
Νεφροί → παράγουν ούρα → φτάνουν στην κύστη → η κύστη δεν αδειάζει.
Ανουρία
Ελάχιστα ή καθόλου ούρα παράγονται/φτάνουν στην κύστη — πιθανά αίτια: οξεία νεφρική βλάβη, αμφοτερόπλευρη απόφραξη ανώτερου ουροποιητικού, shock ή άλλη νεφρική/συστηματική νόσος.
«Δεν βγαίνουν ούρα» δεν σημαίνει πάντα ότι η κύστη είναι γεμάτη. Η κλινική εξέταση ή ο υπέρηχος κύστης βοηθούν να διαφοροποιηθούν οι δύο καταστάσεις.
5. Λίγες Σταγόνες ≠ Καλή Κένωση
Η επίσχεση πρέπει να ξεχωρίζει από απλή δυσκολία στην ούρηση:
Καθυστέρηση έναρξης (Hesitancy)
Καθυστέρηση στην έναρξη της ούρησης.
Αδύναμη ροή
Μειωμένη ισχύς/ταχύτητα ροής.
Προσπάθεια/Πίεση
Χρήση κοιλιακής προσπάθειας για να ξεκινήσει η ροή.
Αίσθημα ατελούς κένωσης
Υποκειμενικό αίσθημα, όχι πάντα αντικειμενικό εύρημα.
Το αίσθημα ατελούς κένωσης ≠ μετρημένο υψηλό PVR. Τα συμπτώματα και η αντικειμενική κένωση δεν συμφωνούν πάντα. Μια πολύ γεμάτη κύστη μπορεί ακόμη να στάζει, να αδειάζει με λίγες σταγόνες ή να παρουσιάζει διαρροή υπερπλήρωσης και να έχει σημαντική επίσχεση.
6. PVR — Υπολειπόμενο Ούρο μετά την Ούρηση
PVR (post-void residual) είναι η ποσότητα ούρων που παραμένει στην κύστη μετά την ούρηση, μετρημένη κατά προτίμηση μη επεμβατικά με υπέρηχο κύστης ή φορητό σαρωτή.
Το PVR είναι μέτρηση — όχι διάγνωση.
Υψηλό PVR μπορεί να προκύψει από απόφραξη εξόδου, ανεπάρκεια του εξωστήρα (detrusor underactivity), νευρολογική δυσλειτουργία, δυσλειτουργική ούρηση ή συνδυασμό αιτιών.
Δεν υπάρχει ένα καθολικά αποδεκτό PVR που να ορίζει την κλινικά σημαντική επίσχεση για όλους τους ασθενείς. Αποφύγετε απλουστευμένους πίνακες τύπου «<50 φυσιολογικό, >300 χρόνια επίσχεση» — δεν αντικατοπτρίζουν την τρέχουσα κλινική πραγματικότητα.
Οι τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες για ανδρικά LUTS/underactive bladder αναφέρουν PVR >300 mL σε συγκεκριμένο πλαίσιο για την εξέταση διαλείποντος καθετηριασμού, σημειώνοντας αυξημένο κίνδυνο ουρολοίμωξης — αυτό δεν πρέπει να μετατρέπεται σε καθολικό ορισμό χρόνιας επίσχεσης.
Τα 300 mL δεν είναι ένα καθολικό βιολογικό όριο μεταξύ «φυσιολογικού» και «επίσχεσης».
7. Απόφραξη Εξόδου vs Αδύναμος Εξωστήρας
Χαμηλή ροή σε συνδυασμό με υψηλό PVR μπορεί να οφείλεται σε:
Αντίσταση/Απόφραξη Εξόδου (BOO)
Η κύστη σπρώχνει ενάντια σε αντίσταση στην έξοδο.
Ανεπάρκεια Εξωστήρα (Detrusor Underactivity)
Η σύσπαση της κύστης είναι ανεπαρκής.
Ή και τα δύο ταυτόχρονα. Το υψηλό υπόλειμμα ούρων δεν εξηγεί από μόνο του γιατί η κύστη δεν άδειασε.
8. ΚΥΠ, BPE & BPO — Ο Προστάτης ως Αιτία
BPH
Ιστολογική υπερπλασία του προστάτη.
BPE
Διόγκωση/μεγέθυνση του προστάτη.
BPO
Λειτουργική καλοήθης προστατική απόφραξη.
Μεγάλος προστάτης δεν σημαίνει αυτόματα σημαντική απόφραξη ή επίσχεση εξαιτίας του προστάτη. Μικρός προστάτης δεν αποκλείει απόφραξη αυχένα κύστης/ουρήθρας.
Σε μεγαλύτερους άνδρες, η BPO είναι σημαντική/συχνή αιτία οξείας επίσχεσης, αλλά «επίσχεση σε μεγαλύτερο άνδρα = προστάτης» δεν είναι σωστός αυτόματος συλλογισμός. Πρέπει επίσης να εξετάζονται στένωση ουρήθρας, απόφραξη αυχένα κύστης, detrusor underactivity, νευρολογική νόσος, φάρμακα, λίθοι/θρόμβοι και λοίμωξη/φλεγμονή.
Δείτε: Καλοήθης Υπερπλασία Προστάτη9. Στένωση Ουρήθρας, Αυχένας Κύστης, Λίθοι & Θρόμβοι
Στένωση Ουρήθρας
Μπορεί να προκαλέσει αδύναμη ροή, προσπάθεια, ατελή κένωση, υποτροπιάζουσα λοίμωξη και τελικά επίσχεση. Η ουροροομετρία/PVR μπορεί να εγείρουν υποψία, χωρίς όμως να προσδιορίζουν εντόπιση, μήκος ή βαρύτητα — συχνά χρειάζεται περαιτέρω ουρηθρικός έλεγχος.
Δείτε: Στένωση ΟυρήθραςΑπόφραξη Αυχένα Κύστης / Λειτουργική Δυσλειτουργία Εξόδου
Η επίσχεση μπορεί να προκύψει από λειτουργική/ανατομική δυσλειτουργία εξόδου που δεν εξηγείται απλά από το μέγεθος του προστάτη.
Λίθοι
Λίθος ουρήθρας ή στη περιοχή της εξόδου της κύστης μπορεί να προκαλέσει μηχανική απόφραξη. Ένας νεφρικός/ουρητηρικός λίθος συνήθως προκαλεί απόφραξη του άνω ουροποιητικού και όχι επίσχεση από γεμάτη κύστη.
Θρόμβοι — Clot Retention
Ορατή αιματουρία με θρόμβους που αποφράσσουν την έξοδο της κύστης και αδυναμία ούρησης απαιτεί άμεση ουρολογική αξιολόγηση.
Δείτε: Αίμα στα Ούρα (Αιματουρία)10. Detrusor Underactivity & Underactive Bladder
Ο εξωστήρας μυς είναι υπεύθυνος για τη σύσπαση που αδειάζει την κύστη. Αν η σύσπαση είναι ασθενής, σύντομη ή απούσα, η κένωση μπορεί να γίνει ατελής. Πιθανές συσχετίσεις: γήρανση, νευρολογική νόσος, διαβητική νευροπάθεια, μακροχρόνια απόφραξη, πυελικό χειρουργείο και άλλοι παράγοντες.
Underactive Bladder (UAB)
Κλινικό σύνδρομο συμπτωμάτων.
Detrusor Underactivity (DU)
Ουροδυναμική διάγνωση.
Οι δύο όροι δεν είναι τέλεια συνώνυμα. Τα συμπτώματα από μόνα τους δεν διαγιγνώσκουν αξιόπιστα detrusor underactivity — μπορεί να χρειαστεί επίσημη ουροδυναμική μελέτη πίεσης-ροής σε επιλεγμένους ασθενείς, όταν η κατανόηση του μηχανισμού θα αλλάξει τη θεραπεία.
11. Νευρολογικά Αίτια & Cauda Equina
Νόσοι όπως βλάβη/νόσος νωτιαίου μυελού, σκλήρυνση κατά πλάκας, διαβητική νευροπάθεια, συμπίεση ιππουρίδας ή άλλη νευρολογική νόσος μπορεί να προκαλέσουν νευρογενή επίσχεση.
Επίσχεση ούρων μαζί με:
- νέα αδυναμία κάτω άκρων
- υπαισθησία εφιππίου (saddle anaesthesia)
- νέο έντονο πόνο στη μέση
- δυσλειτουργία εντέρου
- διαταραχή αισθητικότητας περινέου
Απαιτεί άμεση επείγουσα νευρολογική/σπονδυλική αξιολόγηση — μη προχωρήσετε αυτόματα ως απλή προστατική επίσχεση.
Δείτε τη σελίδα για τη νευρογενή κύστη.
12. Επίσχεση από Φάρμακα
Ελέγξτε πρόσφατη έναρξη/αλλαγή φαρμάκων που μπορεί να επηρεάσουν την κένωση, όπως:
- αντιχολινεργικά φάρμακα
- επιλεγμένα αντιισταμινικά
- συμπαθομιμητικά αποσυμφορητικά
- οπιοειδή
- επιλεγμένα αντικαταθλιπτικά
- επιλεγμένα αντιψυχωσικά
- άλλα φάρμακα που επηρεάζουν κύστη/έξοδο
Η νέα επίσχεση ούρων πρέπει να ενεργοποιεί επανεκτίμηση της φαρμακευτικής αγωγής. Μη διακόπτετε μόνοι σας συνταγογραφημένη αγωγή — η αλλαγή γίνεται πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.
13. Μετεγχειρητική & Μεταλόχεια Επίσχεση
Μετεγχειρητική Επίσχεση
Μπορεί να εμφανιστεί μετά από γενική/ραχιαία αναισθησία, οπιοειδή, πυελικό χειρουργείο, παρατεταμένη ακινητοποίηση, μεγάλο περιεγχειρητικό φορτίο υγρών ή προϋπάρχοντα LUTS. Δεν αντιμετωπίζεται κάθε μετεγχειρητικός ασθενής ως «περίπτωση προστάτη» — η διαχείριση εξαρτάται από τον όγκο κύστης, τα συμπτώματα, τον τύπο χειρουργείου, τη συνεχιζόμενη επίδραση αναισθησίας και ατομικό κίνδυνο.
Μεταλόχεια Επίσχεση
Μπορεί να συμβεί μετά τον τοκετό, με πιθανούς συντελεστές την περιοχική αναισθησία, το περινεϊκό τραύμα, τον πόνο, τη δυσλειτουργία πυελικού εδάφους ή την υπερδιάταση της κύστης. Δεν είναι αποκλειστικά ανδρικό/προστατικό ζήτημα.
14. Επίσχεση Ούρων στις Γυναίκες
Πιθανοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν:
- πρόπτωση πυελικών οργάνων
- προηγούμενο χειρουργείο ακράτειας (sling/ταινία)
- απόφραξη/στένωση ουρήθρας
- λειτουργική απόφραξη
- detrusor underactivity
- νευρολογική νόσος
- φάρμακα
- μετεγχειρητική/μεταλόχεια κατάσταση
Η επίσχεση ούρων δεν είναι αποκλειστικά ανδρικό ή προστατικό πρόβλημα. Οι τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες για γυναικεία LUTS περιλαμβάνουν τη διαχείριση γυναικείας δυσλειτουργίας ούρησης και επίσχεσης.
Μετά από Χειρουργείο Ακράτειας
Νέα επίσχεση ή σημαντική δυσκολία ούρησης μετά από χειρουργείο sling/ταινίας σε γυναίκα χρειάζεται ειδική αξιολόγηση. Οι τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες για γυναικεία LUTS εξετάζουν αναθεώρηση/χαλάρωση της ταινίας σε κατάλληλα επιλεγμένες περιπτώσεις — η λεπτομερής χειρουργική διαχείριση παραμένει εκτός αυτής της σελίδας.
15. Λοίμωξη, Πυρετός & Επίσχεση
Λοίμωξη ή σοβαρή φλεγμονή μπορεί περιστασιακά να προκαλέσουν επίσχεση, για παράδειγμα οξεία προστατίτιδα, σημαντική λοίμωξη κατώτερου ουροποιητικού ή οίδημα γύρω από την έξοδο. Επίσης, δυσκοιλιότητα/κοπρόσταση μπορεί να συμβάλλει σε δυσκολία ούρησης, ιδίως σε ευάλωτους ή μεγαλύτερους ασθενείς — χωρίς να αποτελεί προκαθορισμένη εξήγηση.
Επίσχεση + πυρετός/ρίγος/υπόταση/σύγχυση ≠ απλό εξωνοσοκομειακό πρόβλημα καθετήρα — χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση.
Δείτε τις σελίδες οξεία προστατίτιδα και πόνος στην ούρηση.
16. Πυελικό/Ουρηθρικό Τραύμα — Ειδική Διαδρομή
Αν η επίσχεση εμφανιστεί μετά από κάταγμα λεκάνης, περινεϊκό ή γεννητικό τραυματισμό, ιδίως με αίμα στο έξω στόμιο της ουρήθρας ή περινεϊκή/οσχεϊκή εκχύμωση, δεν ακολουθείται η συνήθης διαδρομή απλού τυφλού καθετηριασμού.
Η υποψία ουρηθρικού τραύματος αλλάζει τη διαδρομή παροχέτευσης.
Περαιτέρω αξιολόγηση μπορεί να απαιτεί ανιούσα ουρηθρογραφία ή κυστεοουρηθροσκόπηση και εξειδικευμένη στρατηγική παροχέτευσης, σύμφωνα με τις τρέχουσες EAU Guidelines on Urological Trauma (2026).
17. Η Άμεση Αντιμετώπιση της Οξείας Επίσχεσης
Για τυπική επώδυνη οξεία επίσχεση χωρίς υποψία ουρηθρικού τραύματος, προτεραιότητα είναι η αποσυμφόρηση της κύστης, συνηθέστερα με ουρηθρικό καθετήρα παροχέτευσης. Αν ο ουρηθρικός καθετηριασμός είναι ανασφαλής, αποτυγχάνει ή αντενδείκνυται, μπορεί να χρειαστεί εναλλακτική παροχέτευση, όπως υπερηβικός καθετήρας, ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο.
Ουρηθρικός Καθετήρας
Περνά μέσα από την ουρήθρα στην κύστη.
Υπερηβικός Καθετήρας
Παροχετεύει την κύστη μέσω του κάτω κοιλιακού τοιχώματος.
Κανένας από τους δύο δεν είναι καθολικά ανώτερος. Η επιλογή εξαρτάται από ανατομία, κατάσταση ουρήθρας, διάρκεια παροχέτευσης, ατομικούς παράγοντες και κλινική ένδειξη. Για μακροχρόνια παροχέτευση όπου ο διαλείπων καθετηριασμός δεν είναι εφικτός, οι τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες γενικά προτιμούν υπερηβικό έναντι χρόνιου ουρηθρικού καθετήρα, όπου είναι εφικτό.
Δεν υπάρχει σαφές τεκμηριωμένο πλεονέκτημα ασφάλειας της συστηματικής σταδιακής/κλαμπαρισμένης εκκένωσης έναντι της ταχείας/πλήρους παροχέτευσης — η επανειλημμένη κλαμπαρίσματα δεν απαιτούνται αυτόματα μόνο επειδή η κύστη περιέχει μεγάλο όγκο.
Παροδική αιματουρία μπορεί να εμφανιστεί μετά την αποσυμφόρηση, ιδίως σε έντονα διατεταμένη/χρόνια επίσχεση — δεν σημαίνει απαραίτητα νέο τραυματισμό, αλλά σημαντική αιμορραγία χρειάζεται κλινική αξιολόγηση.
18. Ο Καθετήρας Αδειάζει την Κύστη — Δεν Εξηγεί το Γιατί
Οξεία Επίσχεση → Καθετήρας/Παροχέτευση → Αποσυμφορημένη Κύστη
Αλλά γιατί συνέβη;
Ο καθετήρας αδειάζει την κύστη. Δεν εξηγεί γιατί συνέβη η επίσχεση.
Post-Obstructive Diuresis
Μετά την ανακούφιση σημαντικής ή παρατεταμένης απόφραξης, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να παράγουν πολύ μεγάλη ποσότητα ούρων. Αυτό μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, ηλεκτρολυτική διαταραχή ή υπόταση και μπορεί να χρειαστεί παρακολούθηση. Μετά την αποσυμφόρηση μιας έντονα διατεταμένης κύστης, η διαχείριση μπορεί να μη σταματά όταν αρχίσει να ρέει ο καθετήρας.
19. Ποια Εξέταση Απαντά σε Ποιο Ερώτημα
| Εξέταση | Τι Απαντά |
|---|---|
| Bladder scan / PVR | Κρατά η κύστη ούρα; |
| Υπέρηχος νεφρών/κύστης | Άνω ουροποιητικό; Υδρονέφρωση; Ανατομία κύστης/προστάτη; |
| Κρεατινίνη/eGFR | Επίδραση στη νεφρική λειτουργία; |
| Γενική ούρων | Ενδείξεις λοίμωξης/αιματουρίας; |
| Ουροροομετρία | Πώς ρέουν τα ούρα μετά την αποκατάσταση αυθόρμητης ούρησης; |
| Κυστεοσκόπηση | Υπάρχει σχετική παθολογία ουρήθρας/κύστης/εξόδου; |
| Ουροδυναμική μελέτη πίεσης-ροής | Απόφραξη ή αδύναμος εξωστήρας σε επιλεγμένους ασθενείς; |
Καμία μεμονωμένη εξέταση δεν απαντά σε όλα τα ερωτήματα της επίσχεσης.
Η ουροροομετρία δεν έχει νόημα όσο ο ασθενής αδυνατεί εντελώς να ουρήσει· γίνεται χρήσιμη μετά την αποσυμφόρηση, όταν επανέλθει η αυθόρμητη ούρηση. Η κυστεοσκόπηση και η ουροδυναμική μελέτη δεν είναι εξετάσεις ρουτίνας μετά από κάθε πρώτο επεισόδιο οξείας επίσχεσης. Το PSA δεν πρέπει να ερμηνεύεται απλοϊκά σε οξεία επίσχεση, καθώς μπορεί να επηρεαστεί παροδικά από την ίδια την επίσχεση, τη λοίμωξη/φλεγμονή ή πρόσφατη ενδοσκόπηση — ζητείται όταν θα επηρεάσει πραγματικά τη διαχείριση καρκίνου προστάτη/BPO, σύμφωνα με τις τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες.
20. Trial Without Catheter (TWOC)
TWOC σημαίνει αφαίρεση του προσωρινού καθετήρα και έλεγχο αν επιτυγχάνεται αποτελεσματική αυθόρμητη ούρηση, αξιολογώντας ικανότητα ούρησης, συμπτώματα, ουρηθέντα όγκο και PVR σύμφωνα με το κλινικό πρωτόκολλο. Ο χρόνος δεν είναι σταθερός για όλους — εξαρτάται από την αιτία, τον βαθμό επίσχεσης, τη θεραπεία και το κλινικό πλαίσιο.
Σε άνδρες με οξεία επίσχεση σχετιζόμενη με πιθανή BPO, η χορήγηση άλφα-αποκλειστή πριν το TWOC μπορεί να βελτιώσει την πιθανότητα επιτυχίας, σύμφωνα με τις τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε ασθενής με επίσχεση πρέπει να λάβει άλφα-αποκλειστή.
Η επιτυχής αυθόρμητη ούρηση μετά την αφαίρεση του καθετήρα δεν εξαλείφει απαραίτητα τον υποκείμενο κίνδυνο. Η επόμενη αξιολόγηση εξαρτάται από LUTS, PVR, ευρήματα προστάτη/εξόδου, υποτροπή, επίδραση στο ανώτερο ουροποιητικό και την αιτία.
Η αποτυχία TWOC δεν σημαίνει αυτόματα «άμεσο χειρουργείο προστάτη σε όλους». Επανεκτιμάται η απόφραξη, η λειτουργία του εξωστήρα, η ουρήθρα, νευρολογικοί/φαρμακευτικοί παράγοντες και η καταλληλότητα/προτιμήσεις του ασθενούς — η οριστική θεραπεία ακολουθεί τον μηχανισμό.
21. Χρόνια Επίσχεση, Overflow & Συχνοουρία
Μια υπερπλήρης κύστη μπορεί να στάζει μικρές ποσότητες. Ο ασθενής μπορεί να αναφέρει σταξίματα, συνεχή διαρροή ή συχνές μικρές ουρήσεις και να νομίζει ότι «ουρεί πολύ συχνά», ενώ στην πραγματικότητα η κύστη δεν αδειάζει σωστά.
Η διαρροή ούρων δεν σημαίνει πάντα ότι η κύστη αδειάζει καλά.
Η ατελής κένωση δημιουργεί μικρότερη λειτουργική χωρητικότητα ανάμεσα στις ουρήσεις, οπότε ο ασθενής μπορεί να έχει συχνοουρία, νυκτουρία ή symptoms τύπου επιτακτικότητας ενώ κρατά σημαντική ποσότητα ούρων. Δείτε τις σελίδες συχνοουρία και νυκτουρία.
22. Μακροπρόθεσμη Διαχείριση
Διαλείπων Καθετηριασμός
Σε επίμονο υψηλό PVR/αδύναμη κύστη, ο διαλείπων καθετηριασμός γενικά προτιμάται έναντι μόνιμου καθετήρα, όταν είναι εφικτός. Οι τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες σημειώνουν αυξημένο κίνδυνο ουρολοίμωξης με επίμονο υψηλό υπόλειμμα και τον διαλείποντα καθετηριασμό ως θεραπεία πρώτης γραμμής σε υποκατεργαζόμενη κύστη με σημαντικό υπόλειμμα/κίνδυνο για το ανώτερο ουροποιητικό. Λαμβάνονται υπόψη η λειτουργικότητα χεριών, η γνωστική κατάσταση, η υποστήριξη φροντιστή και οι προτιμήσεις του ασθενούς.
Μόνιμος Καθετήρας
Γενικά επιφυλάσσεται για ασθενείς όπου ο διαλείπων καθετηριασμός δεν είναι κατάλληλος ή άλλες στρατηγικές κένωσης έχουν αποτύχει/δεν ενδείκνυνται. Πιθανές επιπλοκές: ουρολοίμωξη, αποικισμός, λίθοι, ουρηθρικές επιπλοκές, δυσφορία.
Χειρουργική Αντιμετώπιση BPO
Η υποτροπιάζουσα ή ανθεκτική επίσχεση σε άνδρα με τεκμηριωμένη BPO αποτελεί σημαντική/απόλυτη ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης σύμφωνα με τις τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες. Οι πραγματικές επιλογές εξαρτώνται από ανατομία/όγκο προστάτη, λειτουργία κύστης, αντιπηκτική αγωγή, συννοσηρότητα και προτίμηση — χωρίς κατάταξη «καλύτερης» θεραπείας εδώ.
Στη detrusor underactivity, τα φάρμακα τύπου παρασυμπαθομιμητικών δεν αποδεικνύονται αξιόπιστα «ενδυναμωτικά» της κύστης βάσει τρέχουσας τεκμηρίωσης. Η διαχείριση μπορεί να περιλαμβάνει αντιμετώπιση αναστρέψιμων αιτίων, χρονισμένη/διπλή ούρηση σε επιλεγμένους ασθενείς, διαλείποντα καθετηριασμό ή αντιμετώπιση σχετικής απόφραξης εξόδου όπου ενδείκνυται.
23. Η Διαδρομή του Ασθενούς
Οξεία Επίσχεση
- 1«Θέλω να ουρήσω αλλά δεν μπορώ» — Είναι η κύστη γεμάτη/διατεταμένη;
- 2ΝΑΙ → έλεγχος αμέσως: τραύμα/ουρηθρικός τραυματισμός; πυρετός/συστηματική λοίμωξη; αιματουρία/θρόμβοι; νευρολογικά red flags; νεφρική επιβάρυνση/υψηλός κίνδυνος;
- 3Τυπική ανεπίπλεκτη οξεία επίσχεση → άμεση αποσυμφόρηση κύστης
- 4Ειδική/υψηλού κινδύνου διαδρομή → προσαρμοσμένη εξειδικευμένη παροχέτευση/επείγουσα αξιολόγηση
- 5Μετά την αποσυμφόρηση: ουρηθέντα ποσότητα, νεφρική λειτουργία όπου ενδείκνυται, γενική ούρων/έλεγχος λοίμωξης, ιστορικό φαρμάκων, νευρολογικό ιστορικό, αξιολόγηση εξόδου/προστάτη/ουρήθρας
- 6Προσδιορισμός πιθανού μηχανισμού: BOO/BPO, ουρηθρική απόφραξη, detrusor underactivity, νευρογενές, φάρμακο/μετεγχειρητικό, μεικτό
- 7Προσωρινός καθετήρας ± TWOC όπου ενδείκνυται
- 8Επίμονο/υποτροπιάζον πρόβλημα; → αιτιολογική μακροπρόθεσμη θεραπεία
Χρόνια Επίσχεση
- 1Αδύναμη ροή / παρατεταμένη ούρηση / συχνοουρία / διαρροή υπερπλήρωσης / υποτροπιάζουσα λοίμωξη
- 2Μέτρηση PVR
- 3Υψηλό/επίμονο υπόλειμμα; → αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας, ανώτερου ουροποιητικού όπου ενδείκνυται, κύστης/προστάτη/εξόδου, νευρολογικών/φαρμακευτικών παραγόντων
- 4Σαφής μηχανισμός; → πιθανή απόφραξη: διαδρομή εξόδου | ύποπτος αδύναμος εξωστήρας/ασάφεια: επιλεγμένη ουροδυναμική μελέτη πίεσης-ροής
- 5Ασφαλής στρατηγική κένωσης
- 6Αιτιολογική θεραπεία
24. Red Flags — Πότε Είναι Επείγον
Αναζητήστε άμεση αξιολόγηση όταν υπάρχουν:
- πλήρης αδυναμία ούρησης
- σοβαρή επώδυνη διάταση κύστης
- πυρετός/ρίγος/συστηματική νόσηση
- ορατή αιματουρία με θρόμβους
- ανουρία/σχεδόν ανουρία
- οξεία νεφρική επιδείνωση
- μονήρης νεφρός/ανησυχία για το ανώτερο ουροποιητικό όπου σχετίζεται
- νέα νευρολογικά ελλείμματα
- υπαισθησία εφιππίου
- πυελικό/περινεϊκό τραύμα
- αίμα στο έξω στόμιο της ουρήθρας
- σοβαρή κλινική επιδείνωση
- σημαντική post-obstructive διούρηση με αστάθεια
Μια σταθερή χρόνια ήπια αύξηση PVR δεν αποτελεί την ίδια επείγουσα κατάσταση.
25. Μύθοι που Πρέπει να Ξεχάσετε
«Βγάζω λίγες σταγόνες, άρα δεν έχω επίσχεση»
Λάθος. Μια πολύ γεμάτη κύστη μπορεί να στάζει ή να έχει διαρροή υπερπλήρωσης και να έχει σημαντική επίσχεση.
«Η κύστη μου δεν πονάει, άρα δεν μπορεί να είναι επίσχεση»
Λάθος στη χρόνια επίσχεση. Η μακροχρόνια διάταση μπορεί να είναι ελάχιστα επώδυνη ή δύσκολα αντιληπτή, ιδίως σε νευρολογική νόσο ή αδύναμη κύστη.
«Ο προστάτης μου είναι μεγάλος, άρα σίγουρα αυτός φταίει»
Ο όγκος του προστάτη από μόνος του δεν αποδεικνύει απόφραξη εξόδου. Ο μηχανισμός μπορεί να περιλαμβάνει απόφραξη, αδυναμία εξωστήρα ή και τα δύο.
«Ο προστάτης μου είναι μικρός, άρα αποκλείεται να είναι απόφραξη»
Λάθος. Αντίσταση στην έξοδο μπορεί να προκύψει από αυχένα κύστης, στένωση ουρήθρας ή λειτουργικά αίτια ακόμη και χωρίς μεγάλο όγκο προστάτη.
«Βάλαμε καθετήρα, άρα λύθηκε το πρόβλημα»
Λάθος. Ο άμεσος κίνδυνος/η γεμάτη κύστη ανακουφίστηκε. Η υποκείμενη αιτία χρειάζεται ακόμη διερεύνηση.
«Αν βγει ο καθετήρας και ουρήσω, θεραπεύτηκα»
Όχι απαραίτητα. Η επιτυχής TWOC δεν αποδεικνύει φυσιολογικό PVR, φυσιολογικό εξωστήρα, απουσία απόφραξης ή χαμηλό κίνδυνο υποτροπής.
26. Η Πρώτη Επίσκεψη
27. Ο Ιατρός
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας αξιολογεί την επίσχεση ούρων σύμφωνα με τις τρέχουσες EAU κατευθυντήριες οδηγίες, με έμφαση στην άμεση ασφαλή αποσυμφόρηση και στη σωστή αιτιολογική διερεύνηση πριν από κάθε μακροπρόθεσμη απόφαση.
Γνωρίστε τον Ιατρό28. Η Ομάδα
Η διερεύνηση της επίσχεσης ούρων — από την επείγουσα αποσυμφόρηση έως τη σωστή αιτιολογική διερεύνηση — οργανώνεται σε συνεργασία με έμπειρη ουρολογική ομάδα.
Γνωρίστε την Ομάδα μας29. Συχνές Ερωτήσεις
Τι είναι επίσχεση ούρων;
Επίσχεση ούρων σημαίνει ότι η ουροδόχος κύστη δεν αδειάζει επαρκώς ή καθόλου, ενώ οι νεφροί συνεχίζουν να παράγουν ούρα. Μπορεί να είναι οξεία (ξαφνική, συνήθως επώδυνη) ή χρόνια (σταδιακή, συχνά λιγότερο έντονη).
Ποια η διαφορά οξείας και χρόνιας επίσχεσης;
Η οξεία επίσχεση είναι ξαφνική πλήρης αδυναμία ούρησης, συνήθως με έντονο υπερηβικό πόνο, και είναι ουρολογικό επείγον. Η χρόνια επίσχεση εξελίσσεται σταδιακά, μπορεί να είναι ανώδυνη και να εκδηλώνεται με αδύναμη ροή, συχνοουρία ή διαρροές υπερπλήρωσης.
Η οξεία επίσχεση είναι πάντα επείγον;
Ναι, η πλήρης αδυναμία ούρησης με πόνο χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση και αποσυμφόρηση της κύστης.
Γιατί θέλω να ουρήσω αλλά δεν μπορώ;
Αυτό μπορεί να οφείλεται σε απόφραξη της εξόδου της κύστης, σε ανεπαρκή συστολή του εξωστήρα μυός, σε νευρολογική δυσλειτουργία, σε φάρμακο ή σε συνδυασμό παραγόντων. Χρειάζεται κλινική αξιολόγηση για να προσδιοριστεί η αιτία.
Μπορώ να έχω επίσχεση αν ουρώ λίγες σταγόνες;
Ναι. Μια πολύ γεμάτη κύστη μπορεί να στάζει ή να αδειάζει με διαρροή υπερπλήρωσης χωρίς αυτό να σημαίνει σωστή κένωση.
Μπορώ να έχω επίσχεση χωρίς πόνο;
Ναι, ιδίως στη χρόνια επίσχεση, όπου η διάταση της κύστης μπορεί να είναι ελάχιστα αισθητή ή ακόμη και ασυμπτωματική.
Ποια η διαφορά επίσχεσης και ανουρίας;
Στην επίσχεση οι νεφροί παράγουν ούρα αλλά η κύστη δεν αδειάζει. Στην ανουρία παράγονται ελάχιστα ή καθόλου ούρα, κάτι που μπορεί να υποδηλώνει σοβαρή νεφρική ή συστηματική νόσο.
Τι είναι το PVR;
PVR (post-void residual) είναι η ποσότητα ούρων που παραμένει στην κύστη μετά την ούρηση, συνήθως μετρημένη με υπέρηχο ή φορητό σαρωτή κύστης.
Πόσο PVR θεωρείται μεγάλο;
Δεν υπάρχει ένα καθολικά αποδεκτό όριο που να ορίζει την κλινικά σημαντική επίσχεση για όλους τους ασθενείς. Η ερμηνεία εξαρτάται από συμπτώματα, επίδραση στο ανώτερο ουροποιητικό, κίνδυνο λοίμωξης και θεραπευτικό πλαίσιο.
Υψηλό PVR σημαίνει BPH;
Όχι αυτόματα. Υψηλό υπόλειμμα μπορεί να οφείλεται σε αποφρακτική παθολογία, σε αδύναμη σύσπαση της κύστης ή και στα δύο, ανεξάρτητα από την ύπαρξη ή το μέγεθος του προστάτη.
Υψηλό PVR σημαίνει απόφραξη;
Όχι μόνο του. Το PVR είναι μέτρηση, όχι διάγνωση μηχανισμού — χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση για να διευκρινιστεί αν οφείλεται σε απόφραξη, σε detrusor underactivity ή σε συνδυασμό.
Τι είναι detrusor underactivity;
Είναι η ουροδυναμικά τεκμηριωμένη ανεπαρκής ή σύντομη σύσπαση του εξωστήρα μυός της κύστης, που οδηγεί σε ατελή κένωση.
Τι είναι underactive bladder;
Είναι κλινικό σύνδρομο συμπτωμάτων (π.χ. αδύναμη ροή, ατελής κένωση) που υποδηλώνει πιθανή αδύναμη κύστη, αλλά δεν ισοδυναμεί αυτόματα με την ουροδυναμική διάγνωση detrusor underactivity.
Μπορεί να φταίει ο προστάτης;
Σε μεγαλύτερους άνδρες, η αποφρακτική παθολογία σχετιζόμενη με τον προστάτη είναι συχνή αιτία οξείας επίσχεσης, αλλά δεν είναι η μόνη πιθανή αιτία σε κάθε άνδρα.
Μπορεί να φταίει στένωση ουρήθρας;
Ναι. Η στένωση ουρήθρας μπορεί να προκαλέσει αδύναμη ροή, δυσκολία και τελικά επίσχεση, ανεξάρτητα από την κατάσταση του προστάτη.
Μπορεί να φταίνε φάρμακα;
Ναι. Αντιχολινεργικά, ορισμένα αποσυμφορητικά, οπιοειδή και άλλα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την κένωση της κύστης — η νέα επίσχεση πρέπει πάντα να συνοδεύεται από επανεκτίμηση της φαρμακευτικής αγωγής.
Μπορεί να φταίει νευρολογικό πρόβλημα;
Ναι, νόσοι όπως σκλήρυνση κατά πλάκας, βλάβη νωτιαίου μυελού ή διαβητική νευροπάθεια μπορεί να προκαλέσουν νευρογενή επίσχεση. Νέα νευρολογικά συμπτώματα με επίσχεση χρειάζονται επείγουσα εκτίμηση.
Μπορεί να συμβεί μετά από αναισθησία ή χειρουργείο;
Ναι, η μετεγχειρητική επίσχεση είναι σχετικά συχνή, ιδίως μετά από γενική/ραχιαία αναισθησία, χρήση οπιοειδών, πυελικό χειρουργείο ή παρατεταμένη ακινητοποίηση.
Μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες;
Ναι. Η επίσχεση δεν είναι αποκλειστικά ανδρικό ή προστατικό πρόβλημα — μπορεί να οφείλεται σε πρόπτωση πυελικών οργάνων, προηγούμενο χειρουργείο ακράτειας, απόφραξη ουρήθρας, νευρολογικά αίτια ή φάρμακα.
Μπορεί να συμβεί μετά τον τοκετό;
Ναι, η μεταλόχεια επίσχεση μπορεί να σχετίζεται με περιοχική αναισθησία, περινεϊκό τραύμα, πόνο ή υπερδιάταση της κύστης κατά τη διάρκεια του τοκετού.
Τι γίνεται πρώτο στην οξεία επίσχεση;
Προτεραιότητα είναι η άμεση αποσυμφόρηση της κύστης, συνήθως με ουρηθρικό καθετήρα, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη όπως υποψία ουρηθρικού τραύματος.
Πονάει ο καθετήρας;
Μπορεί να υπάρχει παροδική δυσφορία κατά την τοποθέτηση, αλλά η αποσυμφόρηση συνήθως ανακουφίζει γρήγορα τον έντονο πόνο της διάτασης.
Χρειάζεται πάντα ουρηθρικός καθετήρας;
Όχι πάντα. Αν ο ουρηθρικός καθετηριασμός είναι ανασφαλής, αποτυγχάνει ή αντενδείκνυται (π.χ. υποψία ουρηθρικού τραύματος), μπορεί να χρειαστεί υπερηβικός καθετήρας ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο.
Τι είναι υπερηβικός καθετήρας;
Είναι καθετήρας που παροχετεύει την κύστη μέσω του κάτω κοιλιακού τοιχώματος αντί μέσω της ουρήθρας. Δεν είναι πάντα ανώτερος του ουρηθρικού — η επιλογή εξαρτάται από ανατομία, διάρκεια και κλινικές ενδείξεις.
Πότε δεν πρέπει να γίνει απλός τυφλός καθετηριασμός;
Σε υποψία ουρηθρικού τραύματος (π.χ. αίμα στο έξω στόμιο, περινεϊκή/οσχεϊκή εκχύμωση μετά από πυελικό/γεννητικό τραυματισμό), όπου χρειάζεται διαφορετική διερεύνηση πριν από την παροχέτευση.
Τι είναι TWOC;
Trial Without Catheter (δοκιμή χωρίς καθετήρα) σημαίνει αφαίρεση του προσωρινού καθετήρα και έλεγχος αν ο ασθενής μπορεί να ουρήσει αυθόρμητα και αποτελεσματικά.
Βοηθούν οι alpha-blockers πριν από TWOC;
Σε άνδρες με οξεία επίσχεση σχετιζόμενη με πιθανή αποφρακτική παθολογία προστάτη, η χορήγηση άλφα-αποκλειστή πριν το TWOC μπορεί να βελτιώσει την πιθανότητα επιτυχούς αυτόματης ούρησης, χωρίς να είναι κατάλληλη ή απαραίτητη για κάθε ασθενή.
Αν ουρήσω μετά την αφαίρεση του καθετήρα, λύθηκε το πρόβλημα;
Όχι απαραίτητα. Η επιτυχής TWOC δεν αποδεικνύει φυσιολογικό υπόλειμμα, φυσιολογική λειτουργία εξωστήρα ή απουσία κινδύνου υποτροπής — χρειάζεται παρακολούθηση.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο προστάτη;
Η υποτροπιάζουσα ή ανθεκτική επίσχεση σε άνδρα με τεκμηριωμένη αποφρακτική παθολογία προστάτη αποτελεί σημαντική ένδειξη χειρουργικής αντιμετώπισης, πάντα μετά από κατάλληλη αξιολόγηση — όχι αυτόματα σε κάθε επεισόδιο επίσχεσης.
Τι είναι διαλείπων καθετηριασμός;
Είναι επαναλαμβανόμενη, προγραμματισμένη εισαγωγή καθετήρα για κένωση της κύστης, που γενικά προτιμάται έναντι μόνιμου καθετήρα σε επίμονο υψηλό υπόλειμμα ή αδύναμη κύστη, όταν είναι εφικτός.
Τι είναι overflow incontinence;
Είναι διαρροή ούρων από υπερπλήρη κύστη, που μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα ως συχνοουρία ή φυσιολογική ούρηση, ενώ στην πραγματικότητα υποδηλώνει ατελή κένωση.
Μπορεί η επίσχεση να βλάψει τους νεφρούς;
Σε επιλεγμένους ασθενείς, η χρόνια ή υψηλής πίεσης επίσχεση μπορεί να επηρεάσει το ανώτερο ουροποιητικό και τη νεφρική λειτουργία, γι΄ αυτό αξιολογούνται κρεατινίνη και υπέρηχος όταν ενδείκνυται.
Τι είναι post-obstructive diuresis;
Είναι η παραγωγή ασυνήθιστα μεγάλου όγκου ούρων μετά την ανακούφιση σημαντικής ή παρατεταμένης απόφραξης, που μπορεί να απαιτήσει παρακολούθηση υγρών και ηλεκτρολυτών.
Μπορεί να εμφανιστεί αίμα μετά την αποσυμφόρηση;
Παροδική αιματουρία μπορεί να εμφανιστεί μετά την ταχεία εκκένωση μιας πολύ διατεταμένης κύστης· σημαντική ή επίμονη αιμορραγία χρειάζεται κλινική αξιολόγηση.
Τι γίνεται αν έχω επίσχεση και πυρετό;
Ο συνδυασμός επίσχεσης με πυρετό, ρίγος ή σημεία συστηματικής νόσησης χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση, καθώς μπορεί να υποδηλώνει σοβαρή λοίμωξη.
Πότε χρειάζεται άμεση μετάβαση σε νοσοκομείο ή επείγοντα;
Σε πλήρη αδυναμία ούρησης με πόνο, πυρετό, αιματουρία με θρόμβους, νέα νευρολογικά συμπτώματα, τραύμα πυέλου/ουρήθρας ή σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης.
Σχετικά Θέματα
Αξιολόγηση Επίσχεσης Ούρων
Η οξεία πλήρης αδυναμία ούρησης χρειάζεται άμεση αποσυμφόρηση της κύστης. Μετά το οξύ επεισόδιο, το σημαντικό ερώτημα είναι γιατί συνέβη: απόφραξη της εξόδου, στένωση ουρήθρας, μειωμένη συσταλτικότητα της κύστης, νευρολογική δυσλειτουργία, φάρμακα ή συνδυασμός παραγόντων. Η σωστή διάγνωση καθορίζει αν χρειάζεται παρακολούθηση, trial without catheter, φαρμακευτική αγωγή, διαλείπων καθετηριασμός ή αντιμετώπιση της υποκείμενης απόφραξης.
Βιβλιογραφία
- EAU Guidelines on Management of Non-neurogenic Male LUTS 2026 — uroweb.org
- EAU Guidelines on Non-neurogenic Female LUTS 2026 — uroweb.org
- EAU Guidelines on Neuro-Urology 2026 — uroweb.org
- EAU Guidelines on Urological Trauma 2026 — uroweb.org
- EAU Guidelines on Urological Infections 2026 — uroweb.org
Το περιεχόμενο αυτής της σελίδας έχει ενημερωτικό σκοπό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ουρολογική αξιολόγηση. Η πλήρης οξεία αδυναμία ούρησης δεν είναι κατάλληλη για διαδικτυακή αυτοδιαχείριση. Μην επαναλαμβάνετε προσπάθειες αυτοκαθετηριασμού αν δεν είστε ήδη εκπαιδευμένοι και καθοδηγημένοι για αυτό. Μη διακόπτετε μόνοι σας συνταγογραφημένα φάρμακα. Νευρολογικά συμπτώματα, τραύμα ή ενδείξεις λοίμωξης απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση. Η επιλογή καθετήρα εξαρτάται από την ατομική κλινική κατάσταση.
