1. Κλινική μου Εμπειρία στην Οξεία Προστατίτιδα
Στο ουρολογικό μου ιατρείο στη Ρόδο, η οξεία βακτηριακή προστατίτιδα είναι από τις πιο συχνές επείγουσες ουρολογικές καταστάσεις. Σε αντίθεση με τη χρόνια προστατίτιδα — που χαρακτηρίζεται από υπολανθάνοντα συμπτώματα — η ABP εκδηλώνεται κεραυνοβόλα μέσα σε λίγες ώρες, με εικόνα συστημικής λοίμωξης που απαιτεί άμεση παρέμβαση.
Η Φιλοσοφία της Προσέγγισής μου
Τρεις είναι οι θεμελιώδεις αρχές που εφαρμόζω σύμφωνα με τις EAU Guidelines on Urological Infections 2025:
- Καλλιέργεια ούρων ΠΡΙΝ την έναρξη οποιασδήποτε αντιβίωσης — αυτό είναι κρίσιμο. Η εμπειρική χρήση αντιβιοτικών χωρίς δείγμα καθιστά αδύνατη τη μετέπειτα στοχευμένη θεραπεία.
- Αναγνώριση πρώιμων σημείων ουροσήψης με χρήση του qSOFA score — απαραίτητη παρέμβαση στις πρώτες ώρες.
- Ορθολογική χρήση αντιβιοτικών (antimicrobial stewardship): οι φθοριοκινολόνες δεν αποτελούν πλέον αυτόματη πρώτη επιλογή λόγω αυξανόμενης αντοχής και οδηγιών EMA/MHRA.
2. Τι Είναι η Οξεία Βακτηριακή Προστατίτιδα — Παθογένεια
Η ABP εμφανίζεται όταν παθογόνα βακτήρια — προερχόμενα κυρίως από το ουροποιητικό σύστημα ή το έντερο — εισέρχονται και πολλαπλασιάζονται στο παρέγχυμα του προστάτη, προκαλώντας οξεία φλεγμονώδη αντίδραση. Φυσιολογικά ο προστάτης διαθέτει αμυντικούς μηχανισμούς (αντιβακτηριακό προστατικό υγρό, ψευδάργυρος, IgA), όμως αυτοί υποχωρούν όταν η μικροβιακή πίεση είναι υψηλή ή υπάρχει υποκείμενος προδιαθεσικός παράγοντας.
Οδοί Μόλυνσης
Ανιούσα μόλυνση από την ουρήθρα
Η συχνότερη οδός — βακτήρια ανέρχονται από τη διουρηθρική χλωρίδα.
Παλίνδρομη ροή μολυσμένων ούρων
Μέσα στους εκφορητικούς πόρους του προστάτη από την ουρήθρα.
Άμεση εμβολή μετά από ουρολογικές πράξεις
Καθετηριασμός, διορθική βιοψία προστάτη, κυστεοσκόπηση. Η διαπερινεϊκή βιοψία εκμηδενίζει αυτόν τον κίνδυνο.
Αιματογενής διασπορά
Από απομακρυσμένη εστία — σπάνια αιτιολογία.
3. Παράγοντες Κινδύνου & Υπεύθυνα Παθογόνα
Παθογόνα
Η ABP προκαλείται κυρίως από Gram-αρνητικά εντεροβακτηριακά (Enterobacterales), με σαφή επικράτηση του Escherichia coli (60–80% των περιστατικών). Άλλα συχνά παθογόνα:
- Klebsiella pneumoniae
- Proteus mirabilis
- Pseudomonas aeruginosa (ιδίως σε νοσοκομειακές λοιμώξεις ή μετά από ουρολογικούς χειρισμούς)
- Enterococcus spp.
- Σε νεαρούς, σεξουαλικά ενεργούς άνδρες: Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium.
Παράγοντες Κινδύνου
| Παράγοντας | Μηχανισμός |
|---|---|
| Καλοήθης Υπερπλασία Προστάτη (ΚΥΠ/BPO) | Στάση ούρων ευνοεί τον βακτηριακό πολλαπλασιασμό |
| Πρόσφατος καθετηριασμός κύστης | Μηχανική μεταφορά μικροβίων |
| Πρόσφατη βιοψία προστάτη (διορθική) | Άμεση εμβολή στο παρέγχυμα |
| Υποτροπιάζουσες ΛΟΟ | Χρόνια αποικισμένη χλωρίδα |
| Σακχαρώδης Διαβήτης / Ανοσοκαταστολή | Μειωμένη βακτηριακή κάθαρση |
4. Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα
Η ABP χαρακτηρίζεται από ταχεία έναρξη (μέσα σε ώρες) και τριάδα συμπτωμάτων:
4.1 Συστηματικά Συμπτώματα
- Υψηλός πυρετός (>38,5 °C) με ρίγη.
- Γενική κακουχία, μυαλγίες, αρθραλγίες.
- Ναυτία ή έμετος σε σοβαρές περιπτώσεις.
- Ταχυκαρδία και ταχύπνοια — προειδοποιητικά σημεία ουροσήψης.
4.2 Συμπτώματα Κατώτερου Ουροποιητικού (LUTS)
- Δυσουρία: έντονο κάψιμο/πόνος κατά την ούρηση.
- Συχνουρία και επιτακτικότητα.
- Νυκτουρία.
- Αδύναμη ροή ή δυσκολία έναρξης — δυνητικά μέχρι Οξεία Επίσχεση Ούρων (AUR).
- Μακροσκοπική αιματουρία σε ορισμένες περιπτώσεις.
4.3 Τοπικά Συμπτώματα Πυέλου
- Έντονος πόνος στο περίνεο (μεταξύ οσχέου και πρωκτού) — το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα.
- Πόνος στη βουβωνική χώρα, στο όσχεο ή στην οσφύ.
- Αίσθημα πίεσης ή πληρότητας στον πρωκτό.
- Επώδυνη εκσπερμάτωση και σπανιότερα αιμοσπερμία.
5. Πότε Είναι Επείγουσα — Αναγνώριση Ουροσήψης
Η EAU 2025 συστήνει την εφαρμογή του qSOFA score (quick Sepsis-related Organ Failure Assessment) για την ταχεία αναγνώριση ασθενών με κίνδυνο σήψης. Παρουσία ≥2 από τα ακόλουθα, ο ασθενής χρήζει νοσοκομειακής νοσηλείας:
Επείγουσα Αξιολόγηση Απαιτείται Άμεσα Όταν:
- Οξεία επίσχεση ούρων (πλήρης αδυναμία ούρησης).
- Υψηλός πυρετός με ρίγη ή σημεία ουροσήψης (qSOFA ≥2).
- Έντονη μακροσκοπική αιματουρία ή θρόμβοι.
- Αδυναμία λήψης από στόματος φαρμάκων (έμετοι, αφυδάτωση).
- Καμία βελτίωση εντός 48–72 ωρών μετά την έναρξη αντιβίωσης — υποψία αποστήματος ή ανθεκτικού παθογόνου.
- Ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς ή σακχαροδιαβητικοί με ασταθή έλεγχο.
6. Διαγνωστικός Αλγόριθμος EAU 2025
6.1 Κλινική Αξιολόγηση
Ιστορικό
Συμπτώματα, πρόσφατος καθετηριασμός/βιοψία, σεξουαλική δραστηριότητα, πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών (κρίσιμο για επιλογή θεραπείας).
Φυσική Εξέταση + DRE
Ο προστάτης είναι οιδηματώδης, θερμός και έντονα ευαίσθητος στην ψηλάφηση.
Κρίσιμο: Στην οξεία φάση απαγορεύεται το ισχυρό μασάζ προστάτη για λήψη προστατικού υγρού. Η EAU 2025 το ταξινομεί ως αντενδεικνυόμενο, καθώς μπορεί να προκαλέσει βακτηριαιμία και ουροσήψη.
6.2 Εργαστηριακός Έλεγχος
Γενική ούρων (urinalysis)
Λευκοκύτταρα, νιτρώδη, ερυθροκύτταρα.
Καλλιέργεια ούρων μέσης ροής + αντιβιόγραμμα
Υποχρεωτικά ΠΡΙΝ την αντιβίωση. Αδύνατη η στοχευμένη θεραπεία χωρίς αυτό.
Γενική αίματος, CRP, κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες
Εκτίμηση βαρύτητας και νεφρικής λειτουργίας.
Αιμοκαλλιέργειες
Σε υψηλό πυρετό, ρίγη ή υποψία σήψης — strong recommendation EAU 2025.
PCR/NAAT
Για Chlamydia trachomatis και Neisseria gonorrhoeae σε νεαρούς, σεξουαλικά ενεργούς άνδρες.
6.3 Απεικονιστικός Έλεγχος
Δεν αποτελεί ρουτίνα. Ενδείκνυται όταν:
- Δεν υπάρχει κλινική βελτίωση εντός 48–72 ωρών.
- Υπάρχει υπόνοια αποστήματος προστάτη.
- Υπάρχει υποψία πλήρους αποφρακτικής αιτίας ή υδρονέφρωσης.
Πρώτη επιλογή: Διορθικό υπερηχογράφημα (TRUS) ή — σε σοβαρή κλινική εικόνα — αξονική τομογραφία (CT) πυέλου με σκιαγραφικό.
7. Σύγχρονη Αντιβιοτική Θεραπεία (EAU 2025)
Η ABP θεραπεύεται ως συστημική ουρολοίμωξη σύμφωνα με την επικαιροποιημένη ταξινόμηση EAU 2025. Η επιλογή φαρμάκου εξατομικεύεται με βάση: τη βαρύτητα, τα τοπικά πρότυπα αντοχής, την προηγούμενη χρήση αντιβιοτικών (τελευταίους 6–12 μήνες) και τις αλλεργίες.
7.1 Βαριά Νοσηλευόμενα Περιστατικά (Παρεντερική Θεραπεία)
Κεφαλοσπορίνες 3ης γενιάς
Κεφτριαξόνη, κεφοταξίμη — πρώτη επιλογή σε πολλά κέντρα.
Ευρυφάσματος πενικιλλίνες
Πιπερακιλλίνη/ταζομπακτάμη — κατάλληλη σε υποψία Pseudomonas.
Φθοριοκινολόνη (εξατομικευμένα)
Μόνο εφόσον δεν έχει χρησιμοποιηθεί τους τελευταίους 6 μήνες και ο ασθενής δεν προέρχεται από ουρολογικό τμήμα.
Συνδυασμός με αμινογλυκοσίδη
Γενταμικίνη, αμικασίνη — σε σοβαρές περιπτώσεις ή υποψία ανθεκτικών στελεχών.
7.2 Ήπια έως Μέτρια Νοσήματα (Από Στόματος)
Τριμεθοπρίμη/σουλφαμεθοξαζόλη (TMP/SMX)
Εφόσον τοπική αντοχή <20%.
Φθοριοκινολόνη (κιπροφλοξασίνη, λεβοφλοξασίνη)
Εξατομικευμένα — με βάση αντιβιόγραμμα και ιστορικό.
7.3 Διάρκεια Θεραπείας
| Κατηγορία | Διάρκεια (EAU 2025) |
|---|---|
| Ελάχιστη διάρκεια | 14 ημέρες |
| Σε επιλεγμένα περιστατικά | 4 εβδομάδες (πρόληψη μετάπτωσης σε χρόνια μορφή) |
| Πρόωρη διακοπή | Αυξημένος κίνδυνος υποτροπής και χρονιοποίησης |
7.4 Προσοχή στις Φθοριοκινολόνες (EMA / MHRA)
EMA και MHRA έχουν εκδώσει νομικά δεσμευτικές αποφάσεις που περιορίζουν τη χρήση φθοριοκινολονών λόγω σοβαρών παρενεργειών (τενοντίτιδα, ρήξη τένοντα Αχιλλέα, νευροπάθεια, αρρυθμίες, ανευρύσματα αορτής). Πρέπει να αποφεύγονται όταν υπάρχουν εναλλακτικές και ποτέ ως εμπειρική θεραπεία σε ασθενείς που έλαβαν FQ τους τελευταίους 6 μήνες.
7.5 Υποστηρικτική Φροντίδα
- Επαρκής ενυδάτωση (από στόματος ή ενδοφλέβια).
- Παρακεταμόλη ή ΜΣΑΦ για πυρετό και πόνο.
- Σε οξεία επίσχεση ούρων: υπερηβικός καθετήρας (cystostomy) — προτιμάται έναντι ουρηθρικού για αποφυγή επιδείνωσης φλεγμονής.
- Ανάπαυση, αποφυγή ποδηλασίας και σεξουαλικής δραστηριότητας κατά την οξεία φάση.
8. Επιπλοκές & Παρακολούθηση
Πιθανές Επιπλοκές
Ουροσήψη / Σηπτικό σοκ
Απειλητική για τη ζωή — απαιτεί νοσοκομειακή νοσηλεία και παρεντερική αγωγή.
Απόστημα Προστάτη
4–18% των περιστατικών. Υποψιάζεται όταν επιμένει ο πυρετός παρά τη σωστή αντιβίωση. Απαιτεί παροχέτευση.
Οξεία Επίσχεση Ούρων
Απαιτεί τοποθέτηση υπερηβικού καθετήρα.
Επιδιδυμίτιδα ή Ορχίτιδα
Από ανιούσα διασπορά λοίμωξης.
Χρόνια Βακτηριακή Προστατίτιδα (CBP)
Η πιο συχνή επιπλοκή σε υποθεραπεία — αναπτύσσεται στο 5–10% των ασθενών.
Πρόγραμμα Παρακολούθησης
- Επανεκτίμηση στις 48–72 ώρες — αν δεν υπάρχει βελτίωση, υποψία αποστήματος ή αντοχής.
- Επανέλεγχος στο τέλος της θεραπείας με γενική και καλλιέργεια ούρων.
- Έλεγχος PSA (αν ενδείκνυται κλινικά) σε 4–6 εβδομάδες μετά την ίαση.
- Σε ασθενείς με υποκείμενη ΚΥΠ/BPO ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, λεπτομερής έλεγχος για διορθωτικές παρεμβάσεις.
Πρόληψη Υποτροπών
- Αντιμετώπιση υποκείμενης απόφραξης (ΚΥΠ/BPO, στενώματα ουρήθρας).
- Έλεγχος σακχαρώδους διαβήτη και ανοσοκατασταλτικών παραγόντων.
- Επαρκής ενυδάτωση και αποφυγή κατακράτησης ούρων.
- Σε επιλεγμένους ασθενείς: εξατομικευμένη χρήση προφυλακτικής αντιβιοτικής αγωγής χαμηλής δόσης.
- Σε άνδρες υπό προγραμματισμό βιοψίας προστάτη: προτίμηση της διαπερινεϊκής προσέγγισης για εκμηδένιση κινδύνου σήψης.
9. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πόσο γρήγορα δρα η αντιβίωση;
Η βελτίωση του πυρετού και του πόνου ξεκινά συνήθως εντός 48–72 ωρών από την έναρξη της κατάλληλης αντιβίωσης. Η πλήρης ίαση όμως απαιτεί τουλάχιστον 14 ημέρες — η πρόωρη διακοπή σχεδόν πάντοτε οδηγεί σε υποτροπή ή χρονιοποίηση.
Χρειάζεται πάντα νοσηλεία;
Όχι. Σε αιμοδυναμικά σταθερούς ασθενείς που λαμβάνουν αγωγή από στόματος και έχουν καλή στήριξη στο σπίτι, η θεραπεία γίνεται εξωνοσοκομειακά. Νοσηλεία απαιτείται σε σοβαρή κλινική εικόνα, qSOFA ≥2, ανοσοκαταστολή ή αδυναμία λήψης από στόματος αγωγής.
Γιατί δεν πρέπει να κάνω PSA τώρα;
Η οξεία φλεγμονή προκαλεί παροδική, εντυπωσιακή αύξηση του PSA (συχνά >20–50 ng/mL). Αυτή η τιμή δεν αντιπροσωπεύει τον πραγματικό κίνδυνο για καρκίνο προστάτη και μπορεί να οδηγήσει σε άσκοπες εξετάσεις. Ο έλεγχος PSA επαναλαμβάνεται τουλάχιστον 4–6 εβδομάδες μετά την πλήρη ίαση.
Αν δεν περάσει στις πρώτες 72 ώρες, τι σημαίνει;
Είναι «κόκκινη σημαία». Πιθανές αιτίες: ανθεκτικό παθογόνο, σχηματισμός αποστήματος προστάτη, αποφρακτικός παράγοντας ή εσφαλμένη αρχική επιλογή αντιβιοτικού. Απαιτείται άμεση επανεκτίμηση με απεικονιστικό έλεγχο και πιθανή αλλαγή αγωγής.
Μπορεί η οξεία προστατίτιδα να γίνει χρόνια;
Ναι, ιδιαίτερα όταν η θεραπεία είναι ανεπαρκής σε διάρκεια ή δοσολογία. Περίπου 5–10% των ασθενών αναπτύσσουν Χρόνια Βακτηριακή Προστατίτιδα. Αυτό αποτελεί τον σημαντικότερο λόγο τήρησης πλήρους κύκλου θεραπείας.
Είναι μεταδοτική; Πρέπει να αποφεύγω σεξουαλική επαφή;
Η ABP από εντεροβακτηριακά δεν είναι μεταδοτική. Όμως, σε νεαρούς άνδρες η αιτιολογία μπορεί να σχετίζεται με σεξουαλικώς μεταδιδόμενα παθογόνα (Chlamydia, Gonococcus). Σε αυτή την περίπτωση ο/η σύντροφος πρέπει επίσης να εξεταστεί. Η σεξουαλική επαφή αποφεύγεται κατά την οξεία φάση.
Πρέπει να πάρω αντιβιοτικά που έχω στο σπίτι;
Όχι. Η αυτοθεραπεία με ό,τι αντιβίωση υπάρχει στο σπίτι είναι από τους κύριους λόγους ανθεκτικότητας και αποτυχίας θεραπείας. Πάντα προηγείται καλλιέργεια ούρων και επιλογή αντιβιοτικού από ουρολόγο.
Σχετικά Θέματα
Κλείστε Ραντεβού στη Ρόδο
Πυρετός, ρίγη, έντονος πόνος στο περίνεο και δυσκολία στην ούρηση; Εξειδικευμένη ουρολογική αξιολόγηση με καλλιέργεια ούρων και στοχευμένη αντιβιοτική θεραπεία στο ιατρείο μας στη Ρόδο.
Βιβλιογραφία – Πηγές
- EAU Guidelines on Urological Infections 2025. European Association of Urology — uroweb.org
- Bonkat G, et al. EAU Guidelines on Urological Infections. Eur Urol 2025.
- EMA Restrictions on Fluoroquinolones. European Medicines Agency, 2019 — Updated 2023.
- Singer M, et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA 2016;315:801–810.
- Wagenlehner FME, et al. Prostatitis and Chronic Pelvic Pain Syndrome. Dtsch Arztebl Int 2009;106:175–183.
Ιατρική Επιμέλεια
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Μαρίνος Βασίλας διατηρεί ιδιωτικό ουρολογικό ιατρείο στη Ρόδο και την Αθήνα, με εξειδίκευση στη διάγνωση και αντιμετώπιση των ουρολοιμώξεων και της προστατίτιδας. Εφαρμόζει τις EAU Guidelines on Urological Infections 2025 και τις αρχές ορθολογικής χρήσης αντιβιοτικών.
Πλήρες προφίλ
