Καρκίνος του Ουρητήρα

Χαμηλός κίνδυνος — Kidney-sparing

Ενδοσκοπική αντιμετώπιση: ουρητηροσκόπηση + holmium laser ablation. Επιτυχία 70-90% σε papillary low-grade. Συνεχής επιτήρηση κάθε 3 μήνες.

Τμηματική ουρητηροεκτομή: για περιφερικές βλάβες — αφαίρεση τμήματος + ουρητηρο-κυστική επανεμφύτευση. Κύκλους: ίδια επιβίωση με νεφροουρητηρεκτομή σε επιλεγμένους.

Ενδοαυλική θεραπεία: μιτομυκίνη C (UGN-101 — Jelmyto) ή BCG μέσω αντιδρόμου ή κατευθείαν στον ουρητήρα μέσω JJ stent.

Υψηλός κίνδυνος — Ριζική νεφροουρητηρεκτομή

Gold standard. Αφαίρεση νεφρού + όλος ο ουρητήρας + bladder cuff (περιοχή κύστης πέρι του στομίου). Λαπαροσκοπική ή ρομποτική προσέγγιση συγκρίσιμη με ανοιχτή σε ογκολογικά αποτελέσματα.

Λεμφαδενεκτομή (template-based): για ≥cT2 — βελτιώνει τοπικό έλεγχο και σταδιοποίηση.

Ενδοκυστική MMC: μία ένεση μιτομυκίνης C στην κύστη μετά νεφροουρητηρεκτομή μειώνει υποτροπές κύστης (ODMIT-C trial).

Επικουρική χημειοθεραπεία (POUT 2020)

4 κύκλοι gemcitabine + cisplatin για pT2-T4 ή N+ μετά νεφροουρητηρεκτομή. Βελτιώνει 3-year DFS από 46% σε 71% (HR 0.45). Νέο πρότυπο φροντίδας σύμφωνα με EAU 2024.

Μεταστατική νόσος

1ης γραμμής: cisplatin-based (gemcitabine + cisplatin). 2ης γραμμής: pembrolizumab, enfortumab vedotin, FGFR3 inhibitor (erdafitinib) σε FGFR3+. Σύγχρονες κλινικές δοκιμές με checkpoint inhibitors.

Τι είναι ο καρκίνος ουρητήρα;

Ο καρκίνος ουρητήρα είναι ο καρκίνος του ανώτερου ουροποιητικού (UTUC — Upper Tract Urothelial Carcinoma) που προέρχεται από το ουροθήλιο του ουρητήρα. >95% είναι ουροθηλιακός, σπανιότερα πλακώδης ή αδενοκαρκίνωμα. Αντιπροσωπεύει 5-7% όλων των ουροθηλιακών καρκίνων.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Κάπνισμα (3-7x κίνδυνος), έκθεση σε αρωματικές αμίνες (βαφές, καουτσούκ), αναλγητική νεφροπάθεια (φαιανοπυρίνη), βαλκανική νεφροπάθεια, αριστολοχικό οξύ (χυμός κινέζικων βοτάνων), σύνδρομο Lynch (HNPCC — 5-20% των UTUC). Πιο συχνός σε ηλικίες 70-90 ετών.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Ανώδυνη μακροσκοπική αιματουρία (70-80%) — το πιο συχνό σύμπτωμα. Πόνος οσφύος (20-40%) από απόφραξη/υδρονέφρωση. Ψηλαφητή μάζα (10%), σπάνια αιμορραγική σύνδρομη. 15% τυχαίο εύρημα σε εικόνες για άλλο λόγο.

Πώς διαγιγνώσκεται;

CT urography (gold standard, ευαισθησία 96%, ειδικότητα 99%), ουρητηροσκόπηση με βιοψία και επιλεκτική κυτταρολογική των ούρων ουρητήρα, κυστεοσκόπηση (αποκλεισμός σύγχρονου καρκίνου κύστης σε 17%). Επιπλέον: BTA test, FISH κυτταρολογική.

Πώς ταξινομείται σε στάδια & κίνδυνο;

Στάδιο TNM: Ta (μη επεμβατικός), T1 (στο υποεπιθηλιακό), T2-T3 (διηθεί μυϊκό/περιουρητηρικό), T4 (γειτονικά όργανα). Στρωμάτωση κινδύνου EAU: χαμηλός κίνδυνος (μονήρης <2cm, low-grade, papillary) ή υψηλός κίνδυνος (πολυεστιακός, >2cm, high-grade, διήθηση, υδρονέφρωση).

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές για χαμηλό κίνδυνο;

Θεραπεία διατήρησης νεφρού (kidney-sparing): ενδοσκοπική αντιμετώπιση με ουρητηροσκόπηση + holmium laser ablation, τμηματική ουρητηροεκτομή για περιφερικές βλάβες, χορήγηση ενδοαυλικά μιτομυκίνης C ή BCG. Συνεχής επιτήρηση με ουρητηροσκόπηση κάθε 3-6 μήνες.

Ποια είναι η θεραπεία για υψηλό κίνδυνο;

Ριζική νεφροουρητηρεκτομή με αφαίρεση κύστης πέρι του στομίου ουρητήρα (bladder cuff) είναι gold standard. Λαπαροσκοπική ή ρομποτική προσέγγιση. Επικουρική χημειοθεραπεία με σχήμα cisplatin (POUT trial) για pT2-T4 ή N+. Νεοεπικουρική χημειοθεραπεία εξετάζεται σε επιλεγμένους.

Τι είναι η μελέτη POUT;

Φάση 3 RCT (Lancet 2020) που έδειξε ότι 4 κύκλοι επικουρικής gemcitabine + cisplatin μετά νεφροουρητηρεκτομή για pT2-T4 ή N+ UTUC βελτιώνουν 3-year disease-free survival από 46% σε 71% (HR 0.45). Αλλάζει το πρότυπο φροντίδας — επικουρική χημειοθεραπεία είναι πλέον συνιστώμενη.

Ποια είναι η πρόγνωση;

Εξαρτάται από στάδιο: Ta/T1 5-year survival >80%, T2 60-70%, T3 30-50%, T4 <10%. Μετά νεφροουρητηρεκτομή υπάρχει 22-47% κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου κύστης — απαιτείται ισόβια κυστεοσκοπική επιτήρηση. Σύνδρομο Lynch: εξατομικευμένη γενετική συμβουλή.