Διάμεση Κυστίτιδα

Η Κλινική μου Προσέγγιση

Η IC/BPS είναι μία από τις πιο παρερμηνευμένες ουρολογικές παθήσεις. Πολλές γυναίκες λαμβάνουν επανειλημμένα αντιβιοτικά για «υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις» ενώ οι καλλιέργειές τους είναι αρνητικές. Η σωστή διάγνωση συνήθως καθυστερεί 5-7 χρόνια.

Ακολουθώ τις AUA Guidelines IC/BPS 2022, τα κριτήρια ESSIC 2008 και τις EAU Chronic Pelvic Pain Guidelines:

Πάντα φαινοτυπικός χαρακτηρισμός (UPOINT): Urinary, Psychosocial, Organ-specific, Infection, Neurologic, Tenderness.
Διαγνωστική κυστεοσκόπηση + υδροδιάταση για ταυτοποίηση βλαβών Hunner (αλλάζει ριζικά τη θεραπεία).
Ξεκίνημα από τη βαθμίδα 1 & 2 — εκπαίδευση, δίαιτα, διαχείριση στρες, φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους.
Πολυτροπική προσέγγιση: φάρμακα + ενδοκυστικές + ψυχολογική υποστήριξη.
Συνεργασία με γαστρεντερολόγο, γυναικολόγο, αλγολόγο για συν-νοσηρότητες.
Αποφυγή μη ενδεδειγμένων αντιβιοτικών και αναλγητικών μακροχρόνια.

Τι είναι η IC/BPS

Η IC/BPS ορίζεται ως «δυσφορία εντοπιζόμενη στην κύστη που σχετίζεται με την πληρότητα της κύστης, συνοδευόμενη από συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού όπως επιτακτική ούρηση ή συχνουρία, διάρκειας >6 εβδομάδων, χωρίς λοίμωξη ή άλλη προφανή αιτία» (AUA).

Η ESSIC κατατάσσει τη νόσο σε τύπους 1Χ-3Γ με βάση τα ευρήματα κυστεοσκόπησης (φυσιολογική / γλαφορραγίες / Hunner) και βιοψίας (φυσιολογική / φλεγμονή / λεπτό ουροθήλιο / αποκλεισμοί).

Αιτιοπαθογένεια

Πολυπαραγοντική — καμία μοναδική αιτία:

Δυσλειτουργία ουροθηλίου: ελάττωμα της επιφανειακής στιβάδας GAG (γλυκοζαμινογλυκάνες) → διέλευση καλίου και ερεθισμός των νεύρων.
Νευρογενής φλεγμονή: ενεργοποίηση μαστοκυττάρων με απελευθέρωση ισταμίνης και TNF-α.
Κεντρική ευαισθητοποίηση: αλλοιωμένη επεξεργασία πόνου στο ΚΝΣ (συγγενές με ινομυαλγία).
Αυτοάνοσος μηχανισμός: αντισώματα κατά του ουροθηλίου σε υποομάδα.
Δυσλειτουργία πυελικού εδάφους: μυϊκός σπασμός, trigger points.
Γενετικές προδιαθέσεις, ορμονικές μεταβολές, ψυχολογικοί παράγοντες (στρες, τραύμα).

Συμπτώματα & κατηγοριοποίηση

Πυρηνικά συμπτώματα

Πόνος/πίεση που αυξάνει με πληρότητα και μειώνεται με ούρηση. Επιτακτική ούρηση. Συχνουρία (μέση 16/24ωρο, νυκτερινή 4-6).

Συσχετιζόμενα

Δυσπαρευνία (γυναίκες), περινεϊκός/ορχικός πόνος (άνδρες), δυσλειτουργία πυελικού εδάφους, διαταραχές ύπνου, κατάθλιψη.

Φαινότυποι (UPOINT)

Κατηγοριοποίηση σε 6 πεδία: Urinary, Psychosocial, Organ-specific (Hunner), Infection, Neurologic, Tenderness πυελικού εδάφους. Καθοδηγεί την εξατομικευμένη θεραπεία.

Διάγνωση & κυστεοσκόπηση

Λεπτομερές ιστορικό + ημερολόγιο ούρησης

Διάρκεια συμπτωμάτων, σχέση με πληρότητα κύστης, διαιτητικοί παράγοντες, αναπαραγωγικό ιστορικό. Ημερολόγιο 3 ημερών καταγράφει συχνότητα, όγκο, πόνο.

Φυσική εξέταση

Ψηλάφηση κοιλίας, γυναικολογική / ορθοσκοπική εξέταση, αξιολόγηση μυών πυελικού εδάφους (trigger points levator ani).

Εργαστηριακά

Γενική ούρων + καλλιέργεια (αρνητικές). Ουρική κυτταρολογία σε καπνιστές >40. Ορμονικός έλεγχος αν υπάρχει υποψία εμμηνόπαυσης.

Ερωτηματολόγια

O'Leary-Sant Symptom & Problem Index, PUF Scale, BPIC-SS — βαθμολογούν σοβαρότητα και παρακολουθούν την ανταπόκριση.

Κυστεοσκόπηση + υδροδιάταση

Υπό αναισθησία, διάταση 80 cm H2O για 1-2 λεπτά. Αναζήτηση: γλαφορραγίες (μετά την κένωση), βλάβες Hunner (10-15%), λεπτό ουροθήλιο.

Βιοψία

Επί ευρημάτων ή για αποκλεισμό CIS σε ηλικιωμένους / καπνιστές. Δείχνει: φλεγμονή, διήθηση μαστοκυττάρων, σχισμές βλεννογόνου.

Διαφοροδιάγνωση

Κυστίτιδα (CIS!), λοίμωξη ούρων, ουρολιθίαση, ενδομητρίωση, κολπίτιδα, χρόνια προστατίτιδα, πυελική νευραλγία (πουδικό).

Βαθμιδωτή θεραπεία (AUA 2022)

Βαθμίδα 1: Εκπαίδευση & lifestyle

Επεξήγηση της νόσου, διαιτητική τροποποίηση, διαχείριση στρες, χαλάρωση, εκπαίδευση κύστης (timed voiding).

Βαθμίδα 2: Φυσικοθεραπεία & από στόμα φάρμακα

Φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους (myofascial release — όχι Kegels!). Αμιτριπτυλίνη 10-75 mg, υδροξυζίνη 25-50 mg, πεντοζανπολυσουλφουρικό (PPS, Elmiron) 100 mg x 3, σιμετιδίνη.

Βαθμίδα 3: Ενδοκυστικές εγχύσεις

DMSO 50 ml 50% (RIMSO-50) εβδομαδιαίως x6, ηπαρίνη 40.000 IU, χονδροϊτίνη/υαλουρονικό (Cystistat, iAluRil), cocktail λιδοκαΐνης + ηπαρίνης + διττανθρακικού για οξύ πόνο.

Βαθμίδα 4: Επεμβατικά

Υδροδιάταση κύστης υπό αναισθησία (παροδική ανακούφιση 60% για 4-6 μήνες). Καυτηρίαση/ένεση τριαμσινολόνης σε βλάβες Hunner — εξαιρετική ανταπόκριση.

Βαθμίδα 5: Νευροτροποποίηση & συστηματική

Sacral neuromodulation (InterStim), botulinum toxin A 100-200 U ενδοκυστικά, κυκλοσπορίνη Α 3 mg/kg/ημέρα (αποτελεσματικότητα 50-80% αλλά τοξικότητα).

Βαθμίδα 6: Χειρουργείο εκτροπής (έσχατη λύση)

Ριζική κυστεκτομή με νεοκύστη ή ileal conduit. Επιφυλάσσεται για end-stage νόσο μετά αποτυχία όλων των άλλων (<1% των ασθενών).

Βλάβες Hunner

Παρόντες σε 10-15% των ασθενών. Εμφανίζονται ως ερυθρές αλλοιώσεις με κεντρική ουλή και ακτινοειδή αγγεία, που αιμορραγούν με υδροδιάταση. Ιστολογικά: εκσημαντική φλεγμονή με B-λεμφοκύτταρα και πλασμοκύτταρα.

Θεραπεία επιλογής: μονοπολική / Holmium laser καυτηρίαση ή ένεση τριαμσινολόνης — ανακούφιση συμπτωμάτων >75% στους περισσότερους ασθενείς για 6-18 μήνες.

Διαιτητικές & ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις

Δίαιτα αποφυγής: καφές, αλκοόλ, εσπεριδοειδή, ντομάτα, πικάντικα, σόδες, τεχνητά γλυκαντικά. Δοκιμή 4-6 εβδομάδες.
Αυξημένη πρόσληψη νερού: 1,5-2 λίτρα/ημέρα (αραίωση ούρων).
Διαχείριση στρες: γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, mindfulness, yoga.
Ομάδες υποστήριξης: Interstitial Cystitis Association.
Θεραπεία συν-νοσηροτήτων: ινομυαλγία, IBS, ενδομητρίωση, κατάθλιψη.

Πρόγνωση & συν-νοσηρότητες

Χρόνια κυμαινόμενη πορεία με υφέσεις και εξάρσεις. ~50% των ασθενών παρουσιάζουν σημαντική βελτίωση με βαθμιδωτή θεραπεία εντός 6-12 μηνών. Πλήρης ίαση σπάνια. Ποιότητα ζωής συγκρίσιμη με χρόνια νεφρική νόσο.

Συχνές συν-νοσηρότητες: ινομυαλγία (45%), σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (38%), σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (25%), ενδομητρίωση, κατάθλιψη/άγχος (60%).

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι η διάμεση κυστίτιδα;

Η διάμεση κυστίτιδα ή σύνδρομο επώδυνης ουροδόχου κύστης (IC/BPS) είναι ένα χρόνιο σύνδρομο πόνου στην κύστη, με επιτακτική ούρηση και συχνουρία, που διαρκεί πάνω από 6 εβδομάδες χωρίς λοίμωξη ή άλλη προφανή αιτία.

Πόσο συχνή είναι;

Επηρεάζει 2,7-6,5% των γυναικών και 2-4% των ανδρών στις ΗΠΑ. Πιο συχνή στις γυναίκες (αναλογία ~5:1), με κορυφή στην 4η-5η δεκαετία. Συχνά συνυπάρχει με ινομυαλγία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ενδομητρίωση.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Πόνος ή πίεση στην κύστη που συνδέεται με την πληρότητα και ανακουφίζεται με ούρηση, επιτακτική ούρηση, συχνουρία (έως 60+/24ωρο σε σοβαρές περιπτώσεις), δυσπαρευνία στη γυναίκα, πόνος περινέου ή ορχικός στον άνδρα.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Διάγνωση αποκλεισμού. Λεπτομερές ιστορικό + ημερολόγιο ούρησης + φυσική εξέταση (ψηλάφηση μυών πυελικού εδάφους). Γενική και καλλιέργεια ούρων (αρνητικές), κυτταρολογική σε καπνιστές. Κυστεοσκόπηση με υδροδιάταση: αναγνωρίζει βλάβες Hunner (10-15%) ή γλαφορραγίες.

Υπάρχει θεραπεία που θεραπεύει;

Όχι ριζική θεραπεία. Υπάρχει όμως αξιόπιστη βαθμιδωτή προσέγγιση (AUA 2022) που σε >70% επιτυγχάνει σημαντική ανακούφιση: εκπαίδευση, δίαιτα, φυσικοθεραπεία, φάρμακα (αμιτριπτυλίνη, υδροξυζίνη, πεντοζανπολυσουλφουρικό), ενδοκυστικές εγχύσεις (DMSO, ηπαρίνη), νευροτροποποίηση.

Ποιες τροφές πρέπει να αποφεύγω;

Ατομική ευαισθησία ποικίλλει. Συχνότεροι ερεθιστικοί παράγοντες: καφές/τσάι, αλκοόλ (ιδιαίτερα κρασί), εσπεριδοειδή, ντομάτα, πικάντικα, ζάχαρη/τεχνητά γλυκαντικά, σόδες. Συνιστώ ημερολόγιο τροφής-συμπτωμάτων για 4-6 εβδομάδες.

Ποιος ο ρόλος των βλαβών Hunner;

Οι βλάβες Hunner (HL+) είναι ερυθρές αλλοιώσεις του ουροθηλίου με κεντρικά αγγεία. Παρούσες σε 10-15% των ασθενών. Διαφορετική νόσος βιολογικά — ανταποκρίνονται εξαιρετικά σε μονοπολική ή laser καυτηρίαση και ένεση τριαμσινολόνης.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Σπάνια — μόνο σε σοβαρή εξάντληση όλων των άλλων θεραπειών (τελική βαθμίδα 6 AUA): ριζική κυστεκτομή με νεοκύστη ή ileal conduit. Πριν προκριθεί, πάντα δοκιμή νευροτροποποίησης (sacral neuromodulation) ή κυκλοσπορίνης Α.

Σχετικά Θέματα

Κυστίτιδα (λοιμώδης)Υπερδραστήρια κύστη Ακράτεια ούρων Χρόνια προστατίτιδα Κυστεοσκόπηση Η Ομάδα μας