Λιθίαση Ουροδόχου Κύστης

Η Κλινική μου Προσέγγιση

Η λιθίαση της κύστης είναι σχεδόν πάντα δευτεροπαθής — δεν αρκεί η απομάκρυνση των λίθων. Η ίδια εγχείρηση πρέπει να λύνει και το αίτιο.

Ακολουθώ τις EAU Guidelines on Urolithiasis 2024 και τις συστάσεις της AUA:

Holmium laser λιθοτριψία ως τεχνική επιλογής — ελάχιστη μηχανική καταπόνηση, εξαιρετική θρυμματισμός.
Συγχρονισμένη επεμβατική θεραπεία της απόφραξης (TURP, οπτική ουρηθροτομή) στον ίδιο χρόνο.
Ουροδυναμική μελέτη πριν από TURP σε νευρογενή νόσο για επιβεβαίωση αποφρακτικής αιτίας.
Εξονυχιστικός έλεγχος για ξένα σώματα (ράμματα, καθετήρες) σε ασθενείς με προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις.
Παιδιατρική λιθίαση: μεταβολικός έλεγχος, διατροφική παρέμβαση, αποκλεισμός μεταβολικών νοσημάτων.
Αντιβιοτική προφύλαξη βάσει καλλιέργειας — συνύπαρξη με χρόνια λοίμωξη είναι κανόνας.

Τι είναι η λιθίαση

Σχηματισμός κρυσταλλικών συσσωματωμάτων (λίθων) εντός της κύστης. Δύο τύποι:

Πρωτοπαθής λιθίαση

Σπάνια στις δυτικές χώρες. Αφορά κυρίως παιδιά σε ενδημικές περιοχές (Αφρική, Ασία) με διαιτητικές ελλείψεις (φωσφόρου).

Δευτεροπαθής λιθίαση

Πάνω από 95% — οφείλεται σε στάση ούρων από απόφραξη, ξένα σώματα, χρόνια λοίμωξη.

Αιτιολογία

Καλοήθης υπερτροφία προστάτη (BPH) — η συχνότερη αιτία στους άνδρες >50 ετών (~70% των περιπτώσεων).
Στενώματα ουρήθρας — μεταχειρουργικά, μετατραυματικά, μετά καθετηριασμούς.
Νευρογενής κύστη — στάση ούρων, χρόνια κένωση με καθετήρα.
Υπολειμματικά ούρα μετά κένωση >100 mL.
Ξένα σώματα: ράμματα μετά εγχειρήσεις, μόνιμοι καθετήρες, ενδομήτρια συσκευή που μετατοπίστηκε.
Χρόνιες ουρολοιμώξεις με Proteus, Klebsiella (στρουβίτης).
Εκκολπώματα κύστης — τοπική στάση.
Λίθος κατιόντων από τον νεφρό που «κάθεται» στην κύστη και μεγαλώνει.

Συμπτώματα

Τυπικά

Διαλείπων υπερηβικός πόνος, διακοπτόμενη ροή (ο λίθος εμφράσσει την ουρήθρα), μακροσκοπική αιματουρία (συχνά τελική), επιτακτική ούρηση.

Επιπρόσθετα

Υποτροπιάζουσα κυστίτιδα, καύσος, νυχτουρία, πόνος που υποχωρεί όταν ο ασθενής αλλάξει θέση (λίθος μετακινείται).

Ασυμπτωματική σε ~25% — ανακαλύπτεται τυχαία σε υπερηχογράφημα ή κατά διερεύνηση BPH. Δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται θεραπεία (κίνδυνος υποτροπιαζόντων ουρολοιμώξεων).

Διάγνωση

Λεπτομερές ιστορικό

LUTS (απόφραξη), προηγούμενες εγχειρήσεις, χρήση καθετήρα, ιστορικό λιθίασης άνω ουροποιητικού.

Φυσική εξέταση

Ψηλάφηση κοιλίας, δακτυλική εξέταση προστάτη, νευρολογική εξέταση σε υποψία νευρογενούς κύστης.

Γενική ούρων + καλλιέργεια

Λευκωματουρία, πυουρία, ερυθρά αιμοσφαίρια. Καλλιέργεια κατευθύνει την προεγχειρητική αντιβιοτική προφύλαξη.

Υπερηχογράφημα κύστης

Πρώτη επιλογή: αναδεικνύει λίθους >5 mm, μετράει υπολειμματικά ούρα, αξιολογεί προστάτη, πάχος τοιχώματος.

KUB ακτινογραφία

90% λίθων είναι ακτινοσκιεροί (φωσφορικό ασβέστιο, στρουβίτης, οξαλικό ασβέστιο). Ουρικοί λίθοι είναι ακτινοδιαφανείς.

CT χωρίς σκιαγραφικό

Επιβεβαίωση, αξιολόγηση μεγέθους, αποκλεισμός λίθων ουρητήρα/νεφρού. Πυκνότητα HU κατευθύνει την επιλογή λιθοτριψίας.

Κυστεοσκόπηση

Άμεση επισκόπηση + αξιολόγηση εκκολπωμάτων, ξένων σωμάτων, αποφρακτικού προστατικού ιστού. Συχνά διαγνωστική και θεραπευτική.

Ουροδυναμική (επιλεκτικά)

Σε νευρογενή κύστη, σε ασθενείς χωρίς προφανή απόφραξη. Επιβεβαιώνει αποφρακτικό vs νευρογενές πρότυπο.

Ενδοσκοπική αντιμετώπιση

Διουρηθρική κυστεολιθοτριψία (gold standard)

Διαμέσου κυστεοσκοπίου, χωρίς τομή. Μέθοδοι θρυμματισμού:

• Holmium:YAG laser: gold standard για όλους τους τύπους λίθων.
• Πνευματικός λιθοτρίπτης (Lithoclast): γρήγορος, οικονομικός.
• Υπερηχητικός: συνεχής αναρρόφηση των τεμαχίων.
• Μηχανικός (Mauermayer): παλαιότερος, χρησιμοποιείται λιγότερο.

Διαδερμική κυστεολιθοτριψία

Επιφυλάσσεται για παιδιά και ενήλικες με στενή ουρήθρα ή πολύ μεγάλους λίθους. Διαδερμική προσπέλαση 30-Fr με Holmium laser ή υπερήχους.

Ανοιχτή κυστεολιθοτομή

Σπάνια ένδειξη: λίθοι >4-5 cm, πολλαπλοί μεγάλοι, συνύπαρξη με ανοιχτή προστατεκτομή. Μικρή επιγάστρια τομή, εκτομή λίθου, σύγκλειση κύστης.

ESWL (εξωσωματική λιθοτριψία)

Όχι ως πρώτη επιλογή — χαμηλή αποτελεσματικότητα στην κύστη και κίνδυνος μετανάστευσης τεμαχίων. Επιφυλάσσεται μόνο για ασθενείς υψηλού κινδύνου που δεν αντέχουν αναισθησία.

Θεραπεία υποκείμενης αιτίας

Κρίσιμο — χωρίς αυτό η υποτροπή είναι 30-60%. Στον ίδιο χειρουργικό χρόνο:

TURP (διουρηθρική προστατεκτομή) επί BPH με αποδεδειγμένη απόφραξη.
HoLEP / GreenLight για μεγάλους προστάτες ή ασθενείς σε αντιπηκτικά.
Ενδοσκοπική ουρηθροτομή ή ουρηθροπλαστική για στενώματα ουρήθρας.
Αφαίρεση ξένων σωμάτων (ράμματα, μετατοπισμένη ενδομήτρια συσκευή).
Σε νευρογενή κύστη: βελτιστοποίηση καθαρού διαλείποντος καθετηριασμού (CIC), ενδοκυστική botox, νευροτροποποίηση.

Ανάρρωση & παρακολούθηση

Μονής ημέρας ή 24-48 ώρες νοσηλεία (μετά συνδυαστική TURP).
Καθετήρας Foley 1-3 ημέρες (έως 7 μετά TURP).
Επιστροφή σε καθημερινές δραστηριότητες σε 5-7 ημέρες.
Αποφυγή έντονης άσκησης 2-3 εβδομάδες.
Επανέλεγχος με υπερηχογράφημα 4-6 εβδομάδες, μέτρηση υπολειμματικών ούρων, αξιολόγηση IPSS.
Στείρωση καλλιέργειας ούρων πριν την επέμβαση και 4 εβδομάδες μετά.

Πρόληψη υποτροπής

Πλήρης αντιμετώπιση της αιτίας: αρκετή κατά κανόνα.
Επαρκής υδάτωση >2,5 L/ημέρα (δίουρο >2 L).
Παρακολούθηση υπολειμματικών ούρων <100 mL.
Άμεση αντιμετώπιση κάθε νέας λοίμωξης ούρων.
Σε υποτροπιάζουσα νόσο: μεταβολική μελέτη ούρων 24ώρου, εκτίμηση του τύπου του λίθου, στοχευμένη φαρμακευτική αγωγή (αλλοπουρινόλη, κιτρικά κλπ).
Σε ασθενείς με μόνιμο καθετήρα: αλλαγή κάθε 4-6 εβδομάδες, χρήση σιλικόνης.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι η λιθίαση της ουροδόχου κύστης;

Η λιθίαση της ουροδόχου κύστης είναι ο σχηματισμός λίθων εντός της κύστης. Στις δυτικές χώρες αποτελεί <5% όλων των ουρολίθων και αφορά κυρίως άνδρες >50 ετών με υποκείμενη απόφραξη του κατώτερου ουροποιητικού (BPH).

Τι την προκαλεί;

Στο >70% των περιπτώσεων υπάρχει υποκείμενη απόφραξη: υπερτροφία προστάτη, στενώματα ουρήθρας, νευρογενής κύστη με στάση ούρων. Άλλες αιτίες: ξένα σώματα (καθετήρες, ράμματα, ενδομήτρια συσκευή), υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, διατροφικοί παράγοντες σε αναπτυσσόμενες χώρες (παιδιά).

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Διαλείπων υπερηβικός πόνος (επιδεινώνεται με κίνηση), διακοπτόμενη ροή ούρων, μακροσκοπική αιματουρία, υποτροπιάζουσα κυστίτιδα, επιτακτική ούρηση. Σε ~25% των περιπτώσεων είναι ασυμπτωματική και ανακαλύπτεται τυχαία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Πρώτη επιλογή: υπερηχογράφημα κύστης (απλό, χωρίς ακτινοβολία). KUB ακτινογραφία (90% λίθων είναι ακτινοσκιεροί). CT χωρίς σκιαγραφικό για επιβεβαίωση και αποκλεισμό άλλων λίθων. Κυστεοσκόπηση για άμεση επισκόπηση και θεραπεία.

Πώς αντιμετωπίζονται;

Ενδοσκοπικά με κυστεολιθοτριψία: μηχανική (Mauermayer), Holmium laser (gold standard), πνευματική (Lithoclast), υπερηχητική. Σπάνια ανοιχτή κυστεολιθοτομή για πολύ μεγάλους λίθους (>4-5 cm). Πάντα θεραπεία της υποκείμενης αιτίας (TURP, ουρηθροτομή).

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση;

Η κυστεολιθοτριψία είναι ημερήσια χειρουργική: εξιτήριο την ίδια μέρα ή την επόμενη. Καθετήρας 24-48 ώρες. Επιστροφή σε δραστηριότητες σε 3-7 ημέρες. Παρακολούθηση με υπερηχογράφημα μετά 4-6 εβδομάδες για επιβεβαίωση πλήρους εκκαθάρισης.

Μπορεί να επανέλθει η λιθίαση;

Ναι, σε 30-60% αν η αιτία (BPH, στένωμα) δεν αντιμετωπιστεί. Για αυτό τον λόγο, στον ίδιο χειρουργικό χρόνο γίνεται συχνά συνδυαστική TURP ή ουρηθροτομή. Με σωστή αιτιολογική θεραπεία η υποτροπή πέφτει στο <5%.

Πρέπει να κάνω δίαιτα;

Στους ενήλικες με συμπτωματική BPH-σχετιζόμενη λιθίαση η δίαιτα παίζει μικρό ρόλο — κύρια θεραπεία είναι η αποσυμπίεση. Σε υποτροπιάζουσες λιθιάσεις: μεταβολικός έλεγχος (24ωρη ούρηση), αυξημένη υδάτωση (>2,5 L/ημέρα), περιορισμός νατρίου, οξαλικών (παιδιά).

Σχετικά Θέματα

Καλοήθης υπερτροφία προστάτη (BPH)Λιθίαση προστάτη Νεφρολιθίαση Ουρητηρολιθίαση Νευρογενής κύστη Επεμβάσεις κύστης

Λιθίαση κύστης: ένα σύμπτωμα, όχι μια διάγνωση

Επικοινωνήστε για ολοκληρωμένη αντιμετώπιση: Holmium laser λιθοτριψία, ταυτόχρονη αντιμετώπιση BPH ή στενώματος ουρήθρας στον ίδιο χειρουργικό χρόνο.

Εθνικής Αντιστάσεως 18, 2ος Όροφος, Ρόδος|+30 2241 031123|Online Ραντεβού

Επιστημονικές Πηγές

EAU Guidelines on Urolithiasis 2024 — uroweb.org
Philippou P, Moraitis K, Masood J, et al. The management of bladder lithiasis in the modern era of endourology. Urology 2012;79(5):980-6 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Ramos-Cuellar A, Rodriguez-Patron R, et al. Cystolitholapaxy with Holmium:YAG laser: a comparative study. World J Urol 2019;37(5):881-7
Donaldson JF, Ruhayel Y, Skolarikos A, et al. Treatment of bladder stones in adults and children: a systematic review for the EAU Guidelines. Eur Urol 2019;76(3):352-67 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Rivera ME, Bhojani N, Heinsimer K, et al. Holmium laser for bladder calculi: a multi-institutional study. J Endourol 2020;34(2):153-7

Γνωρίστε τον Ιατρό

Δρ. Μαρίνος Βασιλάς, Ουρολόγος & Ανδρολόγος

Συνδυαστική προσέγγιση της λιθίασης κύστης κατά EAU 2024: Holmium laser κυστεολιθοτριψία και ταυτόχρονη TURP / οπτική ουρηθροτομή σε έναν χειρουργικό χρόνο — ριζική επίλυση και χαμηλό ποσοστό υποτροπής.

Δείτε Πλήρες Προφίλ

▶ Σύντομη Απάντηση