Η Κλινική μου Προσέγγιση
Η φίμωση είναι μία από τις παθήσεις που βλέπω τακτικά στην καθημερινή κλινική πράξη. Πολλοί άνδρες έχουν ζήσει χρόνια με ένα πρόβλημα που τους ταλαιπωρεί — πόνο, δυσκολία στη σεξουαλική επαφή, υποτροπιάζουσες λοιμώξεις — αλλά αποφεύγουν να ζητήσουν βοήθεια λόγω αμηχανίας ή φόβου για το «χειρουργείο».
Η πρώτη ερώτηση που κάνω πάντα είναι: είναι η φίμωση παθολογική ή όχι; Σε ενήλικες, κάθε φίμωση που προκαλεί συμπτώματα είναι παθολογική και χρειάζεται αξιολόγηση. Το δεύτερο ερώτημα: υπάρχει ΒΧΟ; — λευκή, σκληρή πλάκα στην ακροποσθία ή τη βάλανο που αποτελεί τη νόσο Lichen Sclerosus. Αν υπάρχει ΒΧΟ, οι τοπικές κρέμες δεν αρκούν.
Η προσέγγισή μου βασίζεται στις τρέχουσες οδηγίες EAU 2024:
- Δοκιμή τοπικής κορτικοστεροειδούς κρέμας πρώτα — εφόσον δεν υπάρχει ΒΧΟ και δεν έχει γίνει παλαιότερα.
- Εάν αποτύχουν δύο κύκλοι τοπικής θεραπείας ή υπάρχει ΒΧΟ: άμεση οδός προς χειρουργείο.
- Ιστολογική επαλήθευση ΒΧΟ με βιοψία όταν κρίνεται απαραίτητο πριν την επέμβαση.
- Πάντα ενημέρωση ασθενούς για εναλλακτικές (preputioplasty) πριν την περιτομή.
Στόχος μου δεν είναι να πείσω κανέναν για ή κατά της περιτομής. Είναι να αξιολογήσουμε μαζί την κατάσταση και να αποφασίσουμε την επιλογή που εξυπηρετεί καλύτερα τον κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Τι είναι η Περιτομή
Η περιτομή (ή κυκλοτομή) είναι η χειρουργική αφαίρεση της ακροποσθίας — του δερμάτινου πτύχου (προσθίου χιτώνα) που καλύπτει τη βάλανο (κεφαλή) του πέους. Μετά την επέμβαση, η βάλανος παραμένει μόνιμα εκτεθειμένη.
Η περιτομή δεν αφορά μόνο παιδιά — εκτελείται συχνά σε ενήλικες για ιατρικούς λόγους. Σε αντίθεση με τη θρησκευτική/πολιτισμική περιτομή που γίνεται σε νεογνά, η ιατρική περιτομή σε ενήλικες αντιμετωπίζει συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις.
Πλήρης περιτομή (complete circumcision)
Αφαίρεση ολόκληρης της ακροποσθίας. Αποτελεί την πιο συχνή τεχνική σε ενήλικες και τη μόνη επιλογή σε ΒΧΟ ή εκτεταμένες βλάβες.
Προσθοπλαστική (preputioplasty)
Χειρουργική διεύρυνση του ανοίγματος της ακροποσθίας χωρίς πλήρη αφαίρεσή της. Κατάλληλη για επιλεγμένους ασθενείς με ήπια φίμωση χωρίς ΒΧΟ που επιθυμούν διατήρηση της ακροποσθίας.
Σημαντικό: Η περιτομή δεν επηρεάζει την ικανότητα ούρησης, τη γονιμότητα ή τη βασική σεξουαλική λειτουργία.
Ενδείξεις Επέμβασης
Σε ενήλικες, η περιτομή ενδείκνυται για ιατρικούς — όχι αποκλειστικά πολιτισμικούς — λόγους. Σύμφωνα με τις οδηγίες EAU 2024, οι κύριες ιατρικές ενδείξεις είναι:
Παθολογική φίμωση
Αδυναμία απόσυρσης της ακροποσθίας που προκαλεί συμπτώματα (πόνο κατά ούρηση ή σεξουαλική επαφή, υποτροπιάζουσες λοιμώξεις). Αυτή είναι η συχνότερη ένδειξη σε ενήλικες.
ΒΧΟ / Lichen Sclerosus
Χρόνια δερματολογική νόσος που προκαλεί ίνωση και στένωση ακροποσθίας ή βαλάνου. Τα τοπικά κορτικοστεροειδή δεν επαρκούν — η περιτομή είναι η μόνη αποτελεσματική θεραπεία.
Υποτροπιάζουσα βαλανίτιδα / βαλανοποσθίτιδα
Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις βαλάνου ή ακροποσθίας (≥ 2 επεισόδια/έτος) παρά επαρκή φαρμακευτική θεραπεία.
Παραφίμωση (πρόληψη υποτροπής)
Μετά από επιτυχή χειροκίνητη αποκατάσταση παραφίμωσης, η περιτομή αποτρέπει νέα επεισόδια. Δείτε: επείγουσα αντιμετώπιση παραφίμωσης.
Προκαρκινικές αλλοιώσεις
Επιθηλιακή ενδοπεϊκή νεοπλασία (PeIN) ή άλλες προκαρκινικές βλάβες στην ακροποσθία που δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς με τοπικές μεθόδους.
Η φυσιολογική φίμωση σε παιδιά κάτω των 3–5 ετών δεν αποτελεί ένδειξη περιτομής. Στα παιδιά, η ακροποσθία αποσύρεται φυσιολογικά με τη ηλικία. Η αξιολόγηση γίνεται πάντα από εξειδικευμένο παιδοουρολόγο ή ουρολόγο.
Τύποι & Τεχνικές Περιτομής
Δεν υπάρχει μία και μόνη τεχνική περιτομής. Η επιλογή εξαρτάται από την ανατομία του ασθενούς, την ένδειξη και την εμπειρία του χειρουργού.
Τεχνική Sleeve (αφαίρεση κυλινδρικής λωρίδας)
Η πιο διαδεδομένη τεχνική σε ενήλικες. Αφαιρείται κυλινδρική λωρίδα ακροποσθίας με ξεχωριστές τομές στον εξωτερικό και εσωτερικό χιτώνα. Δίνει ισορροπημένο αισθητικό αποτέλεσμα.
Ραχιαία σχάση (Dorsal slit)
Επέμβαση έκτακτης ανάγκης για αποδέσμευση στενής ακροποσθίας. Δεν αποτελεί συνήθως οριστική λύση — ακολουθείται από πλήρη περιτομή σε επόμενο στάδιο.
Προσθοπλαστική (Preputioplasty)
Τεχνική που διευρύνει το στόμιο της ακροποσθίας χωρίς να αφαιρεί ιστό. Κατάλληλη για ήπιες στενώσεις χωρίς ΒΧΟ. Χαμηλότερο ποσοστό οριστικής αντιμετώπισης σε σχέση με πλήρη περιτομή.
Η χρήση laser για περιτομή δεν αλλάζει ουσιαστικά τη χειρουργική τεχνική — αντικαθιστά απλώς το χειρουργικό νυστέρι με διαφορετικό μέσο τομής. Τα αποτελέσματα είναι παρόμοια με την κλασική τεχνική.
Προεγχειρητική Αξιολόγηση
Η προετοιμασία για περιτομή είναι απλή. Στην πρώτη συνάντηση γίνεται κλινική εξέταση του γεννητικού οργάνου, αξιολόγηση της ανατομίας και ενημέρωση για τις επιλογές.
Κλινική εξέταση
Αξιολόγηση βαθμού φίμωσης, παρουσίας ΒΧΟ ή άλλων βλαβών. Φωτογράφηση για αρχείο (με συγκατάθεση).
Βασικές εξετάσεις αίματος
Γενική αίματος, πηκτικότητα. Πρόσθετες εξετάσεις αν υπάρχουν συνοδά νοσήματα.
Βιοψία (εάν απαιτείται)
Σε υπόνοια ΒΧΟ ή προκαρκινικής βλάβης, βιοψία ακροποσθίας πριν την επέμβαση για ιστολογική επαλήθευση.
Διακοπή φαρμάκων
Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά (ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, ριβαροξαμπάνη) διακόπτονται 5–7 ημέρες πριν κατόπιν οδηγίας του ιατρού.
Νηστεία
Εάν η επέμβαση γίνει υπό γενική αναισθησία: 6 ώρες νηστεία από στερεά, 2 ώρες από διαυγή υγρά. Υπό τοπική: συνήθως χωρίς νηστεία.
Η Επέμβαση Βήμα-Βήμα
Η περιγραφή αφορά την τεχνική sleeve — την πιο διαδεδομένη σε ενήλικες.
Αναισθησία & Διάρκεια
Τοπική αναισθησία (συνήθης)
Ενέσεις βάσης πέους που επιτυγχάνουν πλήρη αναισθησία. Ο ασθενής είναι σε εγρήγορση αλλά ξαπλωμένος. Ελαφρά καταστολή (sedation) μπορεί να χορηγηθεί για πρόσθετη άνεση.
Γενική αναισθησία
Εφαρμόζεται σε παιδιά ή σε ενήλικες που προτιμούν να μην είναι σε εγρήγορση κατά τη διάρκεια. Απαιτεί παρουσία αναισθησιολόγου.
Διάρκεια επέμβασης
30–45 λεπτά κατά μέσο όρο, εξαρτάται από την ανατομία και την τεχνική. Σύνθετες επανεπεμβάσεις διαρκούν περισσότερο.
Νοσηλεία
Επέμβαση ημέρας. Ο ασθενής αποχωρεί μέσα σε 2–4 ώρες από το τέλος. Δεν απαιτείται νοσηλεία.
Ανάρρωση
Η ανάρρωση μετά από περιτομή είναι σχετικά γρήγορη. Τα ράμματα είναι απορροφήσιμα και δεν χρειάζονται αφαίρεση.
Μέτριος πόνος και οίδημα — αναμενόμενα. Παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη. Ψυχρές κομπρέσες (όχι απευθείας πάγος). Ανάπαυση στο σπίτι.
Υποχώρηση οιδήματος. Επιστροφή σε γραφειακή εργασία εφικτή για τους περισσότερους. Καθημερινή φροντίδα τομής (απαλό ξέπλυμα με νερό).
Απορρόφηση ραμμάτων. Ήπια δραστηριότητα. Αποφυγή πισίνας, θάλασσας, εντόνου αθλητισμού.
Πλήρης επούλωση. Σεξουαλική δραστηριότητα επιτρέπεται μετά από επιβεβαίωση του χειρουργού.
Οδηγίες φροντίδας τομής: Ήπιο ξέπλυμα με χλιαρό νερό 1–2 φορές ημερησίως. Απαλό στέγνωμα. Αποφυγή τριβής ή στενών εσωρούχων τις πρώτες εβδομάδες.
Πιθανές Επιπλοκές
Η περιτομή είναι από τις ασφαλέστερες επεμβάσεις στην ουρολογία. Σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες.
Συνήθως αυτοπεριορίζεται. Σπάνια απαιτεί επανεπέμβαση.
Αντιμετωπίζεται με τοπικά ή συστηματικά αντιβιοτικά.
Μερική διάσπαση — επουλώνεται με τοπική φροντίδα.
Ασυμμετρία δέρματος ή υπερβολική/ανεπαρκής αφαίρεση — αντιμετωπίζεται με αναθεώρηση.
Ο εκτεθειμένος ιστός προσαρμόζεται σε εβδομάδες–μήνες. Σπάνια μόνιμη αλλοίωση.
Κυρίως σε ΒΧΟ με εκτεταμένη βλάβη. Αντιμετωπίζεται ξεχωριστά αν χρειαστεί.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Είναι πάντα απαραίτητη η χειρουργική περιτομή για τη φίμωση;
Όχι πάντα. Σε ήπια φίμωση χωρίς ΒΧΟ, η πρώτη γραμμή θεραπείας είναι τοπική κορτικοστεροειδής κρέμα (π.χ. betamethasone 0,05%) με ήπιες ασκήσεις διάτασης για 4–8 εβδομάδες — ποσοστό επιτυχίας 65–90%. Σε παθολογική φίμωση από ΒΧΟ, σε αποτυχία συντηρητικής αγωγής ή σε υποτροπιάζουσες βαλανίτιδες, η περιτομή είναι η οριστικότερη και πιο αξιόπιστη λύση.
Μπορεί η περιτομή να γίνει με τοπική αναισθησία;
Ναι. Η πλειονότητα των ενηλίκων υποβάλλεται σε τοπική αναισθησία (ενδοπεϊκό αποκλεισμό ή δακτυλιοειδή αναισθησία) με ελαφρά φαρμακευτική καταστολή. Η επέμβαση είναι ανώδυνη. Γενική αναισθησία εφαρμόζεται σε παιδιά ή σε ενήλικες που το επιθυμούν.
Πότε επιτρέπεται η σεξουαλική δραστηριότητα μετά από περιτομή;
Γενικά μετά από 4–6 εβδομάδες, όταν η τομή έχει πλήρως επουλωθεί. Πρόωρη σεξουαλική επαφή αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγίας, διάσπασης ραφών και λοίμωξης. Ο ακριβής χρόνος επιβεβαιώνεται στην επίσκεψη ελέγχου.
Η περιτομή μειώνει την αίσθηση στο πέος;
Τα επιστημονικά δεδομένα δεν τεκμηριώνουν σημαντική μείωση της σεξουαλικής αίσθησης ή ικανοποίησης σε ενήλικες μετά από περιτομή. Ορισμένοι άνδρες αναφέρουν μεταβατική αλλαγή αίσθησης κατά τη θεραπεία, η οποία υποχωρεί. Η συντριπτική πλειονότητα αναφέρει ικανοποιητικά σεξουαλικά αποτελέσματα μετά την πλήρη ανάρρωση.
Υπάρχουν εναλλακτικές στη χειρουργική περιτομή;
Ναι: τοπικά κορτικοστεροειδή (πρώτη επιλογή για ήπια φίμωση) και η προσθοπλαστική (preputioplasty) για επιλεγμένους ασθενείς που επιθυμούν διατήρηση της ακροποσθίας. Η ραχιαία σχάση (dorsal slit) εφαρμόζεται ως επέμβαση έκτακτης ανάγκης και σπάνια αποτελεί οριστική λύση. Η περιτομή παραμένει πιο αξιόπιστη και ανθεκτική σε βάθος χρόνου.
Χρειάζεται νοσηλεία μετά από περιτομή;
Όχι. Η περιτομή στους ενήλικες είναι επέμβαση ημέρας. Ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι μέσα σε 2–4 ώρες μετά. Νοσηλεία απαιτείται μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις, όπως επανεπέμβαση ή σοβαρές συνοδές παθήσεις.
Ποια είναι τα σημάδια επιπλοκής που απαιτούν άμεση εξέταση;
Άμεση εξέταση απαιτείται σε: έντονη αιμορραγία που δεν ελέγχεται με τοπική πίεση, σημεία λοίμωξης (ερυθρότητα, θερμότητα, πύον, πυρετός άνω των 38,5°C), παρατεταμένο έντονο πόνο ή δυσκολία ούρησης. Ελαφρό οίδημα και μέτρια δυσφορία είναι αναμενόμενα τις πρώτες ημέρες.
Ποια τεχνική περιτομής είναι η καλύτερη για ενήλικες;
Δεν υπάρχει μία τεχνική «καλύτερη» για όλα τα περιστατικά. Η τεχνική sleeve (αφαίρεση κυλινδρικής λωρίδας ακροποσθίας) είναι η πιο διαδεδομένη σε ενήλικες, δίνοντας ισορροπημένο αισθητικό και λειτουργικό αποτέλεσμα. Η επιλογή εξαρτάται από την ανατομία, την ένδειξη και την εμπειρία του χειρουργού.
Αξιολόγηση στη Ρόδο
Εάν αντιμετωπίζετε φίμωση, βαλανίτιδα ή άλλο πρόβλημα ακροποσθίας, η πρώτη αξιολόγηση μπορεί να γίνει σε μία επίσκεψη. Δεν απαιτείται παραπομπή.
Βιβλιογραφία
- EAU Guidelines on Urological Infections 2024 — uroweb.org
- Rickwood AMK. Medical indications for circumcision. BJU Int. 1999;83 Suppl 1:45–51.
- Dewan PA. Treating phimosis. Med J Aust. 2003;178(4):148–150.
- Morris BJ et al. Circumcision rates in the United States: rising or falling? Mayo Clin Proc. 2014;89(5):677–686.
- NICE Clinical Knowledge Summaries: Phimosis. National Institute for Health and Care Excellence, 2020 — nice.org.uk
Ιατρική Επιμέλεια
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Βασίλας εκτελεί περιτομές σε ενήλικες με τοπική αναισθησία ως επέμβαση ημέρας, ακολουθώντας τις οδηγίες EAU 2024. Κάθε περιστατικό αξιολογείται ξεχωριστά — με στόχο πάντα τη συντηρητική πρώτη προσέγγιση, και τη χειρουργική λύση μόνο όταν αυτή είναι κλινικά τεκμηριωμένη.
Πλήρες Προφίλ
