Κιρσοκήλη

Name: Κιρσοκήλη
Creator: Δρ. Μαρίνος Βασίλας

1. Κλινική μου Εμπειρία στην Κιρσοκήλη

Η κιρσοκήλη είναι μία από τις πιο παρεξηγημένες παθήσεις στην καθημερινή ουρολογική πράξη. Συναντώ συχνά στο ιατρείο μου στη Ρόδο δύο αντίθετες παγίδες:

Άνδρες χωρίς υπογονιμότητα και χωρίς συμπτώματα, που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο για μια ανώδυνη κιρσοκήλη βαθμού 1 — επέμβαση χωρίς σαφή ένδειξη.
Άνδρες με υπογονιμότητα και προφανή κιρσοκήλη, που δεν τους έχει προταθεί ποτέ η χειρουργική θεραπεία ως πρώτο βήμα πριν από εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η Φιλοσοφία της Προσέγγισής μου

Στην κιρσοκήλη εφαρμόζω αυστηρά επιλεκτική προσέγγιση: δεν χειρουργώ κάθε κιρσοκήλη. Η ένδειξη πρέπει να είναι σαφής, τεκμηριωμένη και σύμφωνη με τις πιο πρόσφατες οδηγίες:

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία 2025.
Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Ανδρολογίας (EAA).
Κατευθυντήριες Οδηγίες της AUA/ASRM για Ανδρική Υπογονιμότητα.

Στην κλινική μου πράξη εφαρμόζω:

Λεπτομερής αξιολόγηση με κλινική εξέταση σε όρθια και ύπτια θέση + έγχρωμο Doppler υπερηχογράφημα όρχεων ως χρυσό πρότυπο διάγνωσης.
Πλήρης ανδρολογικός έλεγχος σε υπογονιμότητα: σπερμοδιάγραμμα, ορμονικό προφίλ (FSH, LH, τεστοστερόνη), και — όπου ενδείκνυται — κατακερματισμός DNA σπέρματος (Sperm DNA Fragmentation — SDF).
Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης κατά Marmar ως πρώτη επιλογή — με χρήση χειρουργικού μικροσκοπίου.
Διαδερμικός εμβολισμός ως εναλλακτική σε επιλεγμένους ασθενείς ή για υποτροπή.
Στενή συνεργασία με γυναικολόγο/εμβρυολόγο σε ζευγάρια υπογονιμότητας.
Αξιολόγηση επίδρασης στη γονιμότητα στους 3 και 6 μήνες μετεγχειρητικά.

Στόχος μου είναι να προσφέρω σωστή ένδειξη, βέλτιστη τεχνική και ρεαλιστικές προσδοκίες σε κάθε ασθενή.

2. Τι Είναι η Κιρσοκήλη — Παθοφυσιολογία

Η κιρσοκήλη είναι η μη φυσιολογική διάταση και ελίκωση του φλεβικού πλέγματος που περιβάλλει τον όρχι, γνωστού ως σπερματικού φλεβικού πλέγματος (pampiniform plexus). Μοιάζει πολύ με τους κιρσούς των κάτω άκρων, αλλά εντοπίζεται μέσα στο όσχεο.

2.1 Παθογενετικός Μηχανισμός

Η κιρσοκήλη αναπτύσσεται όταν οι βαλβίδες των φλεβών του σπερματικού πλέγματος χάσουν την ικανότητα να εμποδίζουν την παλινδρόμηση του αίματος. Το αίμα παλινδρομεί από την έσω σπερματική φλέβα προς το όσχεο και διογκώνει το φλεβικό πλέγμα.

2.2 Γιατί Συνήθως Αριστερά (80–90%);

Παράγοντας	Αριστερά	Δεξιά
Εκβολή σπερματικής φλέβας	Σε ορθή γωνία (90°) στην αριστερή νεφρική φλέβα	Λοξά στην κάτω κοίλη φλέβα
Μήκος σπερματικής φλέβας	Μεγαλύτερη (~10 cm)	Μικρότερη
Σύνδρομο Καρυοθραύστη (Nutcracker syndrome)	Συμπίεση αριστερής νεφρικής φλέβας	—

Κλινικά κρίσιμο: Η αμιγώς δεξιά κιρσοκήλη ή η νέας έναρξης κιρσοκήλη μετά τα 40 έτη είναι σπάνια και απαιτεί απεικονιστικό έλεγχο της οπισθοπεριτοναϊκής περιοχής — μπορεί να υποδηλώνει όγκο νεφρού ή άλλο όγκο που πιέζει την κάτω κοίλη φλέβα.

2.3 Πώς Επηρεάζει τον Όρχι

Η κιρσοκήλη βλάπτει τη λειτουργία του όρχεος μέσω πολλαπλών μηχανισμών:

Αύξηση θερμοκρασίας του όρχεος κατά 0,6–1°C — η σπερματογένεση απαιτεί 2–3°C χαμηλότερη θερμοκρασία από τη βασική.
Οξειδωτικό στρες: αύξηση Δραστικών Μορφών Οξυγόνου (Reactive Oxygen Species — ROS) που βλάπτει το DNA του σπέρματος.
Υποξία ιστών λόγω φλεβικής στάσης.
Επιστροφή μεταβολιτών από την επινεφριδιακή και νεφρική φλέβα (κατεχολαμίνες, στεροειδή).
Μειωμένη παραγωγή τεστοστερόνης από τα κύτταρα Leydig.
Διαταραχή ωρίμανσης σπερματοζωαρίων στην επιδιδυμίδα.

3. Επιδημιολογία & Παράγοντες Κινδύνου

Επιδημιολογία

Πληθυσμός	Συχνότητα
Γενικός ανδρικός πληθυσμός	15%
Έφηβοι (10–25 ετών)	10–20%
Άνδρες με πρωτοπαθή υπογονιμότητα	35–40%
Άνδρες με δευτεροπαθή υπογονιμότητα	75–81%
Άνδρες με μη-αποφρακτική αζωοσπερμία (NOA)	~10% (νέα δεδομένα EAU 2025)
Αμιγώς αριστερά	80–90%
Αμφοτερόπλευρα	35–80% (ανάλογα μεθόδου)
Αμιγώς δεξιά	<10%

Παράγοντες Κινδύνου

Ηλικία: συχνότερη εμφάνιση στην εφηβεία (10–25 έτη).
Οικογενειακό ιστορικό: αυξημένος κίνδυνος σε συγγενείς πρώτου βαθμού.
Ψηλός ή λεπτός σωματότυπος.
Σύνδρομο Καρυοθραύστη (συμπίεση αριστερής νεφρικής φλέβας).
Επαγγέλματα με παρατεταμένη ορθοστασία ή κατάχρηση κοιλιακών μυών.
Εργώδης άσκηση (σχετική συσχέτιση).

4. Συμπτώματα & Κλινική Εικόνα

4.1 Συχνές Παρουσιάσεις

Ασυμπτωματική (Συχνότερη — έως 70%)

Πολλές κιρσοκήλες είναι ασυμπτωματικές και ανακαλύπτονται:

Σε τυχαίο κλινικό έλεγχο (κατά τη διάρκεια στρατιωτικής θητείας ή προληπτικού ελέγχου).
Κατά τη διερεύνηση υπογονιμότητας.
Από τον ίδιο τον ασθενή ως «αίσθημα σακούλας με σκουλήκια» στο όσχεο.

Συμπτωματική (Πόνος / Ενόχληση)

Αίσθημα βάρους ή ενόχλησης στο όσχεο — πιο έντονο στο τέλος της ημέρας.
Πόνος που χειροτερεύει σε όρθια στάση ή μετά από έντονη άσκηση.
Βελτίωση σε ύπτια θέση (αποφόρτιση φλεβών).
Αμβλύς, σπασμωδικός χαρακτήρας — όχι έντονος.

4.2 Ευρήματα στην Ψηλάφηση

«Σακούλα με σκουλήκια» (bag of worms) — κλασική περιγραφή.
Ψηλαφητή διάταση φλεβών στο σπερματικό τόνο.
Δοκιμασία Valsalva θετική: αύξηση διόγκωσης στην προσπάθεια.
Εξαφάνιση σε ύπτια θέση (διαφοροδιάγνωση από όγκο, ορχικά).

4.3 Επίδραση στη Γονιμότητα και Ορμονική Λειτουργία

Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα (συχνότερη παρουσίαση σε ζευγάρια υπογονιμότητας).
Μειωμένος όγκος όρχεος (testicular hypotrophy) — σύστοιχα της κιρσοκήλης.
Ασυμμετρία όρχεων >20% σε εφήβους.
Χαμηλή τεστοστερόνη — νέο δεδομένο EAU 2025.

4.4 Σημείο Συναγερμού — Άμεση Διερεύνηση

Επείγουσα ουρολογική και απεικονιστική αξιολόγηση όταν:

Νέας έναρξης δεξιά κιρσοκήλη μετά τα 40 έτη.
Κιρσοκήλη που δεν εξαφανίζεται σε ύπτια θέση (μη μειούμενη — non-decompressing).
Συνύπαρξη με αιματουρία ή κοιλιακή μάζα.
Ταχεία επιδείνωση ή νέα έναρξη σε ηλικιωμένο ασθενή.

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται αξονική ή μαγνητική τομογραφία του οπισθοπεριτοναίου για αποκλεισμό όγκου νεφρού ή απόφραξης κάτω κοίλης φλέβας.

5. Βαθμοί Κιρσοκήλης κατά Dubin-Amelar

Η διεθνώς αποδεκτή κλινική κατάταξη βασίζεται στην κλινική εξέταση σε όρθια θέση:

Βαθμός	Κλινικά Χαρακτηριστικά	Αντιμετώπιση
Υποκλινική	Δεν ψηλαφάται κλινικά — μόνο με Doppler υπερηχογράφημα	Συνήθως δεν χρήζει θεραπείας
Βαθμός 1	Ψηλαφητή μόνο σε δοκιμασία Valsalva (πίεση κοιλιάς)	Παρακολούθηση εκτός σαφούς ένδειξης
Βαθμός 2	Ψηλαφητή σε όρθια θέση χωρίς Valsalva	Αξιολόγηση εξατομικευμένα
Βαθμός 3	Ορατή με γυμνό μάτι μέσα από το δέρμα του οσχέου	Συχνή ένδειξη χειρουργείου

Σημασία της Κατάταξης

Η βαρύτητα της κιρσοκήλης συσχετίζεται:

Όχι γραμμικά με το βαθμό — βαθμός 1 μπορεί να μην προκαλέσει κανένα πρόβλημα, ενώ βαθμός 3 μπορεί να είναι ασυμπτωματικός.
Με τη βλάβη στη σπερματογένεση (στατιστικά).
Με την ανταπόκριση στη χειρουργική θεραπεία — μεγαλύτεροι βαθμοί συχνά εμφανίζουν μεγαλύτερη βελτίωση.

6. Διαγνωστικός Αλγόριθμος

6.1 Λεπτομερές Ιστορικό

Ηλικία έναρξης συμπτωμάτων ή ανακάλυψης.
Ζευγάρι σε προσπάθεια τεκνοποίησης (διάρκεια, παρόντα στοιχεία).
Συμπτώματα ορχικού πόνου (χαρακτήρας, διάρκεια, παράγοντες επιδείνωσης).
Ιστορικό κατεβάσματος όρχεων (κρυψορχία), συστροφής όρχεως, λοιμώξεων.
Φάρμακα που επηρεάζουν τη γονιμότητα (αναβολικά, αντικαταθλιπτικά, χημειοθεραπεία).
Επαγγελματικά και περιβαλλοντικά στοιχεία.

6.2 Κλινική Εξέταση

Σε Όρθια Θέση

Επισκόπηση και ψηλάφηση όρθιου ασθενούς σε θερμό περιβάλλον.
Δοκιμασία Valsalva: ασθενής αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση.
Καταγραφή βαθμού (1, 2, 3) ή υποκλινικής κιρσοκήλης.

Σε Ύπτια Θέση

Επιβεβαίωση απουσίας της διόγκωσης (διαφοροδιάγνωση από συμπαγή μάζα).
Αξιολόγηση μεγέθους όρχεων με ορχιδόμετρο Prader (φυσιολογικός όγκος ενηλίκου: 15–25 mL).

6.3 Έγχρωμο Doppler Υπερηχογράφημα Όρχεων — Χρυσό Πρότυπο

Σύμφωνα με τη Ευρωπαϊκή Ουρολογική Εταιρεία, το έγχρωμο Doppler υπερηχογράφημα είναι η εξέταση εκλογής:

Παράμετρος	Φυσιολογικό	Παθολογικό
Διάμετρος φλεβών	<2 mm	>3 mm σε Valsalva
Παλίνδρομη αιμάτωση έπειτα απο δοκιμασία Valsalva	<1 sec	>2 sec (παθολογική)
Όγκος όρχεος	15–25 mL	Μείωση >20% σε σχέση με αντίθετο

Πλεονεκτήματα του Doppler

Επιβεβαίωση κλινικής διάγνωσης.
Αποκάλυψη υποκλινικής κιρσοκήλης.
Διαφοροδιάγνωση από υδροκήλη, σπερματοκήλη, κύστη επιδιδυμίδας, όγκο όρχεος (καρκίνος όρχεως).
Εκτίμηση όγκου όρχεων σε εφήβους.

6.4 Εργαστηριακός Έλεγχος (Σε Υπογονιμότητα)

Σπερμοδιάγραμμα (Δύο Δείγματα με Διαφορά 2–3 Εβδομάδες)

Σύμφωνα με τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (World Health Organization — WHO) 2021 (6th edition):

Παράμετρος	Φυσιολογικό
Όγκος σπέρματος	≥1,4 mL
Συγκέντρωση ανα ml	≥16 ×10⁶/mL
Συνολικός αριθμός σπερματοζωαρίων	≥39 ×10⁶
Ολική κινητικότητα	≥42%
Προοδευτική κινητικότητα	≥30%
Φυσιολογική μορφολογία	≥4%

Ορμονικό Προφίλ

Ωοθυλακιοτρόπος Ορμόνη (Follicle-Stimulating Hormone — FSH).
Ωχρινοτρόπος Ορμόνη (Luteinizing Hormone — LH).
Ολική και Ελεύθερη Τεστοστερόνη.
Προλακτίνη.
Ινχιμπίνη Β (σε αζωοσπερμία).

Νέες Εξετάσεις (EAU 2025)

Κατακερματισμός DNA Σπέρματος (Sperm DNA Fragmentation — SDF): αξιολόγηση οξειδωτικής βλάβης σπέρματος. Παθολογικό >30%.
Reactive Oxygen Species (ROS) στο σπέρμα.
Γενετικός έλεγχος: καρυότυπος, μεταλλάξεις χρωμοσώματος Υ (Yq microdeletions), CFTR σε αζωοσπερμία.

6.5 Πότε Δεν Χρειάζονται Επιπλέον Εξετάσεις

Σε ασυμπτωματική κιρσοκήλη βαθμού 1–2 σε άνδρα χωρίς υπογονιμότητα, χωρίς συμπτώματα και χωρίς ασυμμετρία όρχεων, δεν απαιτούνται εκτεταμένες εξετάσεις. Συνιστάται παρακολούθηση ανά 1–2 έτη με κλινική εξέταση.

7. Ενδείξεις Χειρουργικής Θεραπείας — Νέες EAU 2025

Σύμφωνα με τις EAU Guidelines on Male Sexual and Reproductive Health 2025 (Minhas et al., Eur Urol 2025;87:601-616):

7.1 Απόλυτες Ενδείξεις

Ένδειξη	Σύσταση EAU 2025
Συμπτωματική κιρσοκήλη (ενόχληση που επιμένει)	Strong recommendation
Ζευγάρι σε προσπάθεια τεκνοποίησης + παθολογικό σπερμοδιάγραμμα + κλινική κιρσοκήλη	Strong recommendation
Έφηβοι με ασυμμετρία όρχεων >20% ή προοδευτική ατροφία	Strong recommendation
Κιρσοκήλη βαθμού 2–3 με ατροφία όρχεος σε ενήλικες	Strong recommendation

7.2 Διευρυμένες Ενδείξεις (Νέες EAU 2025)

Μη-Αποφρακτική Αζωοσπερμία (Non-Obstructive Azoospermia — NOA)

Σε άνδρες με NOA και κιρσοκήλη, η Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης πριν από microTESE (microscopic Testicular Sperm Extraction) μπορεί να βελτιώσει το ποσοστό ανάκτησης σπέρματος και — σπάνια — να οδηγήσει σε επανεμφάνιση σπερματοζωαρίων στο εκσπερμάτισμα (~10%).

Αυξημένος Κατακερματισμός DNA Σπέρματος (SDF)

Σε άνδρες με κιρσοκήλη και SDF >30%, η χειρουργική αντιμετώπιση κιρσοκήλης μειώνει το SDF και βελτιώνει: ποσοστά κύησης (φυσικά και με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή), ποσοστά αποβολών σε υποτροπιάζουσες αποβολές (Recurrent Pregnancy Loss — RPL).

Υπογοναδισμός Σχετιζόμενος με Κιρσοκήλη

Σε άνδρες με κιρσοκήλη και χαμηλή τεστοστερόνη (συμπτωματικός υπογοναδισμός), η αφαίρεση των κιρσών του όρχι μπορεί να αυξήσει την τεστοστερόνη κατά 100–200 ng/dL, αποφεύγοντας τη μακροχρόνια ορμονική θεραπεία.

Υποτροπιάζουσες Αποβολές Συντρόφου

Όταν η σύντροφος έχει υποτροπιάζουσες αποβολές και ο σύζυγος έχει κλινική κιρσοκήλη με αυξημένο SDF, η χειρουργική αντιμετώπιση κιρσοκήλης μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα.

7.3 Πότε ΔΕΝ Χρειάζεται Χειρουργείο

Υποκλινική κιρσοκήλη (μόνο υπερηχογραφική).
Ασυμπτωματική κιρσοκήλη σε άνδρα χωρίς υπογονιμότητα.
Φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα σε ζευγάρια χωρίς προσπάθεια τεκνοποίησης.
Έφηβοι με συμμετρικούς όρχεις χωρίς συμπτώματα — προτιμάται παρακολούθηση.

8. Σύγχρονες Θεραπευτικές Επιλογές

Υπάρχουν πολλές χειρουργικές και επεμβατικές τεχνικές — η επιλογή εξατομικεύεται:

Τεχνική	Προσέγγιση	Υποτροπή	Επιπλοκές (Υδροκήλη)
Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης (Marmar)	τομή 2-3 cm	1–4%	<1%
Μικροχειρουργική Λαπαρική	τομή 4-5 cm	2–5%	<2%
Απολίνωση κατα (Palomo)	Λαγόνια τομή	5–15%	5–10%
Λαπαροσκοπική	3 trocars	5–15%	5–10%
Διαδερμικός Εμβολισμός	Διαδερμική προσέγγιση φλεβών	5–15%	<1%
Σκληροθεραπεία (Antegrade/Retrograde)	Διαδερμική	10–20%	<1%

EAU 2025: Η Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης συνεχίζει να συστήνεται ως τεχνική επιλογής, καθώς συνδυάζει τα χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής και τις λιγότερες επιπλοκές.

9. Μικροχειρουργική Κιρσεκτομή κατά Marmar — Χρυσό Πρότυπο

9.1 Πλεονεκτήματα της Τεχνικής

Η Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης κατά Marmar (Marmar microsurgical subinguinal varicocelectomy) θεωρείται διεθνώς ο χρυσός κανόνας αντιμετώπισης για τους εξής λόγους:

Διατήρηση της σπερματικής αρτηρίας (testicular artery) — αποφεύγει την ισχαιμία του όρχεος.
Διατήρηση των λεμφαγγείων — αποφεύγει τη μετεγχειρητική υδροκήλη.
Διατήρηση του σπερματικού πόρου (vas deferens).
Εκτεταμένη απολίνωση όλων των σπερματικών φλεβών (έσω σπερματικές + cremasteric + gubernacular).
Χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής (1–4%) σε σχέση με όλες τις άλλες τεχνικές.

9.2 Τεχνική

Προετοιμασία

Επισκληρίδιο ή γενική αναισθησία — εξατομικευμένη επιλογή.
Νοσηλεία: ημερήσια — εξιτήριο την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

Χειρουργικά Βήματα

Μικρή τομή μήκους 2–3 cm κάτω από το έξω βουβωνικό στόμιο (subinguinal incision).
Ανάδειξη του σπερματικού τόνου.
Εφαρμογή χειρουργικού μικροσκοπίου με μεγέθυνση ×8–15.
Ταυτοποίηση και διατήρηση της σπερματικής αρτηρίας με χρήση υπερήχου Doppler ή χρωστικής (intraoperative Doppler).
Διατήρηση των λεμφαγγείων με ψηλάφηση και οπτική παρατήρηση.
Απολίνωση και διατομή όλων των διεσταλμένων φλεβών (συνήθως 5–10 αγγεία).
Σύγκλειση της τομής με απορροφήσιμα ράμματα.

9.3 Αποτελέσματα

Υποτροπή: 1–4% (το χαμηλότερο ποσοστό όλων των τεχνικών).
Υδροκήλη: <1% (έναντι 5–10% σε ανοιχτές τεχνικές).
Ατροφία όρχεος: <0,2% (πολύ σπάνια).
Νοσηλεία: ημερήσια ή 1 ημέρα.
Επιστροφή σε εργασία: 3–7 ημέρες.
Άσκηση/άρση βαρών: 2–3 εβδομάδες.

10. Διαδερμικός Εμβολισμός

10.1 Τεχνική

Ο διαδερμικός εμβολισμός (percutaneous embolization) εκτελείται από επεμβατικό ακτινολόγο με τοπική αναισθησία:

Οπίσθιος Εμβολισμός (Retrograde)

Πρόσβαση μέσω της δεξιάς μηριαίας ή τραχηλικής φλέβας.
Καθετηριασμός της έσω σπερματικής φλέβας μέσω της αριστερής νεφρικής φλέβας.
Εμβολισμός με σπείρες (coils), σκληρωτικά υλικά (sodium tetradecyl sulfate) ή κόλλα (cyanoacrylate).

Πρόσθιος Εμβολισμός (Antegrade — Sclerotherapy)

Πρόσβαση μέσω οσχεϊκής τομής στις φλέβες σπερματικού τόνου.
Σκληροθεραπεία με υπολαπαρική προσέγγιση.
Νεότερες τεχνικές (Tun et al., J Vasc Interv Radiol 2025) έχουν βελτιωμένα αποτελέσματα.

10.2 Πλεονεκτήματα και Μειονεκτήματα

Πλεονεκτήματα

• Χωρίς γενική αναισθησία.
• Καμία τομή (μέσω παρακέντησης).
• Ταχύτατη ανάρρωση (1–2 ημέρες).
• Εξαιρετικός για υποτροπή μετά από προηγούμενη κιρσεκτομή.

Μειονεκτήματα

• Υψηλότερα ποσοστά υποτροπής (5–15%).
• Έκθεση σε ακτινοβολία.
• Τεχνική αποτυχία σε 5–10% (ανατομικές παραλλαγές).
• Σπάνιες επιπλοκές: μετανάστευση σπείρας, αλλεργικές αντιδράσεις σε σκιαγραφικό.

10.3 Ποιος Είναι Κατάλληλος Υποψήφιος;

Άνδρες που αρνούνται χειρουργείο ή έχουν αντενδείξεις γενικής αναισθησίας.
Υποτροπή μετά από προηγούμενη κιρσεκτομή.
Αμφοτερόπλευρη κιρσοκήλη (μερικά κέντρα).
Ταυτόχρονη παθολογία πυέλου που εξετάζεται απεικονιστικά.

11. Επίδραση στη Γονιμότητα & Ορμονική Λειτουργία

11.1 Αναμενόμενα Αποτελέσματα Μετά από Χειρουργική Αντιμετώπιση Κιρσοκήλης

Παράμετρος	Βελτίωση
Σπερμοδιάγραμμα (συγκέντρωση, κινητικότητα)	60–70% των ασθενών
Ποσοστό φυσικής κύησης	Αύξηση 30–50%
Επιτυχία IVF/ICSI	Αύξηση 20–30%
SDF (Κατακερματισμός DNA)	Σημαντική μείωση
Τεστοστερόνη ορού	Αύξηση 100–200 ng/dL
Οξειδωτικό στρες (ROS)	Σημαντική μείωση
Μέγεθος όρχεος (έφηβοι)	Αύξηση και αποκατάσταση συμμετρίας

11.2 Χρόνος Εμφάνισης Βελτίωσης

Πρώιμα αποτελέσματα: στους 3 μήνες (μέρους ασθενών).
Πλήρης εκτίμηση: στους 6 μήνες (πλήρης κύκλος σπερματογένεσης = 72 ημέρες).
Μέγιστο όφελος: στους 9–12 μήνες.

11.3 Ποιοι Δεν Ωφελούνται;

Σοβαρή ολιγοσπερμία ή αζωοσπερμία χωρίς αναστρέψιμα στοιχεία.
Παθολογικά υψηλή FSH (>15 IU/L) — υποδηλώνει σοβαρή πρωτοπαθή βλάβη.
Πολύ μικροί όρχεις (<10 mL).
Συνύπαρξη γενετικών αιτίων (Yq microdeletions, Klinefelter).

Σε αυτούς τους ασθενείς, η συνεργασία με κέντρο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για TESE/microTESE + ICSI είναι συχνά αναπόφευκτη.

11.4 Συνεργασία με Κέντρο Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής

Σε ζευγάρια με υπογονιμότητα, η αντιμετώπιση είναι συνδυαστική:

Συντονισμός με γυναικολόγο/εμβρυολόγο.
Εκτίμηση και της γυναικείας γονιμότητας.
Σχεδιασμός θεραπείας με βασική αρχή: η χειρουργική αντιμετώπιση κιρσοκήλης μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα της IVF/ICSI ή ακόμα και να καταστήσει εφικτή τη φυσιολογική σύλληψη.

12. Νεανική Κιρσοκήλη

Η αντιμετώπιση της νεανικής/εφηβικής κιρσοκήλης διαφέρει από αυτήν των ενηλίκων.

12.1 Ενδείξεις χειρουργικής αντιμετώπισης σε Εφήβους (EAU Pediatric Urology 2025)

Ασυμμετρία όγκου όρχεων >20% (ορχιδόμετρο ή υπερηχογράφημα).
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα σε εφήβους >18 ετών.
Συμπτωματική κιρσοκήλη με επίμονο πόνο.
Διπλή κιρσοκήλη βαθμού 2–3.

12.2 Όχι άμεση χειρουργική αντιμετώπιση

Σε ασυμπτωματική κιρσοκήλη εφήβου με συμμετρικούς όρχεις, η σύσταση είναι:

Παρακολούθηση κάθε 6–12 μήνες.
Έλεγχος όγκου όρχεων με ορχιδόμετρο.
Ορμονικό προφίλ στην ηλικία 18 ετών.
Σπερμοδιάγραμμα όταν είναι εφικτό μετά τα 18 έτη.

12.3 Τεχνικές σε Εφήβους

Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης κατά Marmar: επιλογή για ασθενείς >12 ετών.
Λαπαροσκοπική προσέγγιση: συχνή σε παιδιατρικά κέντρα.
Διαδερμικός εμβολισμός: σε επιλεγμένους εφήβους.

13. Ανάρρωση & Παρακολούθηση

13.1 Μετεγχειρητική Φροντίδα

Δραστηριότητα	Χρονοδιάγραμμα
Εξιτήριο	Ίδια ημέρα ή 1 ημέρα νοσηλείας
Καθημερινές δραστηριότητες	2–3 ημέρες
Επιστροφή στην εργασία	3–7 ημέρες (γραφείου), 10–14 ημέρες (φυσική εργασία)
Σεξουαλική επαφή	1–2 εβδομάδες
Άσκηση / άρση βαρών	2–3 εβδομάδες
Πλήρης ανάρρωση	4–6 εβδομάδες

13.2 Πρόγραμμα Παρακολούθησης

Επανέλεγχος: στις 4–6 εβδομάδες μετεγχειρητικά (κλινική εξέταση).
Doppler υπερηχογράφημα: στους 6 μήνες για επιβεβαίωση επιτυχίας.
Σπερμοδιάγραμμα: στους 3 και 6 μήνες σε ασθενείς υπογονιμότητας.
Ορμονικός έλεγχος: στους 6 μήνες σε ασθενείς με προηγούμενη χαμηλή τεστοστερόνη.

13.3 Πιθανές Επιπλοκές

Επιπλοκή	Συχνότητα (Marmar)
Υποτροπή κιρσοκήλης	1–4%
Μετεγχειρητική υδροκήλη	<1%
Λοίμωξη τομής	<2%
Αιμάτωμα οσχέου	<2%
Ατροφία όρχεος	<0,2%
Χρόνιος πόνος	<1%

14. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πότε χρειάζεται χειρουργείο για κιρσοκήλη;

Σύμφωνα με τις EAU Guidelines 2025, χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται σε: συμπτωματική κιρσοκήλη (επίμονος πόνος), παθολογικό σπερμοδιάγραμμα σε ζευγάρια προσπάθειας τεκνοποίησης, ασυμμετρία όρχεων >20% σε εφήβους, κιρσοκήλη βαθμού 2–3 με ατροφία, μη-αποφρακτική αζωοσπερμία (NOA) πριν από microTESE, αυξημένο SDF, υπογοναδισμό σχετιζόμενο με κιρσοκήλη, και υποτροπιάζουσες αποβολές συντρόφου.

Επηρεάζει η κιρσοκήλη τη γονιμότητα;

Σημαντικά. Η κιρσοκήλη βρίσκεται στο 35–40% των ανδρών με πρωτοπαθή υπογονιμότητα και στο 75–81% με δευτεροπαθή υπογονιμότητα. Επηρεάζει τη σπερματογένεση μέσω αύξησης θερμοκρασίας όρχεος, οξειδωτικού στρες, υποξίας και επιστροφής μεταβολιτών. Η χειρουργική θεραπεία βελτιώνει τις παραμέτρους σπέρματος στο 60–70% και αυξάνει την πιθανότητα κύησης κατά 30–50%.

Ποια είναι η καλύτερη χειρουργική τεχνική;

Η Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης κατά Marmar είναι ο χρυσός κανόνας αντιμετώπισης σύμφωνα με τις EAU 2025. Έχει τα χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής (1–4%) και επιπλοκών (υδροκήλη <1%) σε σύγκριση με ανοιχτές τεχνικές υψηλής δέσης (Palomo: 5–15%) ή λαπαροσκοπική (5–15%) ή διαδερμικό εμβολισμό (5–15%). Η εφαρμογή χειρουργικού μικροσκοπίου επιτρέπει διατήρηση της αρτηρίας, λεμφαγγείων και vas deferens.

Πόσο χρόνο χρειάζεται για ανάρρωση;

Επιστροφή σε καθημερινές δραστηριότητες: 2–3 ημέρες. Επιστροφή στην εργασία: 3–7 ημέρες (γραφείου). Άσκηση/άρση βαρών: 2–3 εβδομάδες. Σεξουαλική επαφή: 1–2 εβδομάδες. Η βελτίωση σπερμοδιαγράμματος αξιολογείται στους 3 και 6 μήνες μετεγχειρητικά (πλήρης κύκλος σπερματογένεσης 72 ημέρες).

Ποια είναι η αιτία της κιρσοκήλης;

Ανεπάρκεια των βαλβίδων του σπερματικού φλεβικού πλέγματος προκαλεί ανάστροφη ροή αίματος και διάταση των φλεβών. 80–90% είναι αριστερά λόγω ανατομίας: η αριστερή σπερματική φλέβα εκβάλλει σε ορθή γωνία στην αριστερή νεφρική φλέβα και είναι μακρύτερη. Συχνότητα: 15% γενικού πληθυσμού, 35–40% σε υπογόνιμους.

Είναι σοβαρή η νέας έναρξης δεξιά κιρσοκήλη;

Ναι — απαιτεί άμεση διερεύνηση. Η αμιγώς δεξιά κιρσοκήλη ή νέας έναρξης κιρσοκήλη μετά τα 40 έτη είναι σπάνια και μπορεί να υποδηλώνει υποκείμενη παθολογία στην οπισθοπεριτοναϊκή περιοχή — συχνότερα όγκο νεφρού που πιέζει τη δεξιά νεφρική φλέβα ή την κάτω κοίλη φλέβα. Απαιτείται αξονική ή μαγνητική τομογραφία του οπισθοπεριτοναίου.

Τι είναι ο διαδερμικός εμβολισμός και πότε προτιμάται;

Ο διαδερμικός εμβολισμός είναι ελάχιστα επεμβατική τεχνική όπου μέσω καθετηριασμού φλέβας τοποθετούνται σπείρες (coils) ή σκληρωτικά υλικά στις διεσταλμένες φλέβες. Πλεονεκτήματα: χωρίς γενική αναισθησία, ταχύτατη ανάρρωση, καμία τομή. Μειονεκτήματα: υψηλότερα ποσοστά υποτροπής (5–15%) και τεχνική αποτυχία σε 5–10%. Είναι εξαιρετική επιλογή για υποτροπή μετά από προηγούμενη χειρουργική θεραπεία.

Πρέπει ο έφηβος με κιρσοκήλη να χειρουργηθεί άμεσα;

Όχι αυτόματα. Σε εφήβους με συμμετρικούς όρχεις και χωρίς συμπτώματα συστήνεται παρακολούθηση κάθε 6–12 μήνες με ορχιδόμετρο και έλεγχο μεγέθους όρχεων. Το χειρουργείο ενδείκνυται μόνο σε: ασυμμετρία >20%, παθολογικό σπερμοδιάγραμμα (>18 ετών), επίμονο πόνο ή διπλή κιρσοκήλη βαθμού 2–3.

Τι είναι ο κατακερματισμός DNA σπέρματος (SDF);

Είναι μέτρηση της βλάβης του γενετικού υλικού των σπερματοζωαρίων λόγω οξειδωτικού στρες. Παθολογικό όταν >30%. Η κιρσοκήλη αυξάνει σημαντικά το SDF και η μικροχειρουργική κιρσεκτομή το μειώνει. Νέα σύσταση EAU 2025: σε άνδρες με κλινική κιρσοκήλη και αυξημένο SDF, η varicocelectomy βελτιώνει τα ποσοστά κύησης και μειώνει τις αποβολές της συντρόφου.

Μπορεί η κιρσοκήλη να επηρεάσει την τεστοστερόνη;

Ναι. Η κιρσοκήλη μπορεί να μειώσει την παραγωγή τεστοστερόνης από τα κύτταρα Leydig. Νέα σύσταση EAU 2025: σε άνδρες με κλινική κιρσοκήλη και συμπτωματικό υπογοναδισμό (χαμηλή τεστοστερόνη + συμπτώματα), η varicocelectomy μπορεί να αυξήσει την τεστοστερόνη κατά 100–200 ng/dL, αποφεύγοντας τη μακροχρόνια ορμονική θεραπεία υποκατάστασης.

Τι αν έχω αζωοσπερμία και κιρσοκήλη;

Νέα σύσταση EAU 2025: σε άνδρες με μη-αποφρακτική αζωοσπερμία (NOA) και κλινική κιρσοκήλη, η microsurgical varicocelectomy πριν από microTESE μπορεί να βελτιώσει το ποσοστό ανάκτησης σπέρματος και — σπάνια — να οδηγήσει σε επανεμφάνιση σπερματοζωαρίων στο εκσπερμάτισμα (~10%). Η απόφαση εξατομικεύεται με βάση τα ορμονικά επίπεδα και τα γενετικά αποτελέσματα.

Επιστρέφει η κιρσοκήλη μετά από χειρουργείο;

Σπάνια με σωστή τεχνική. Η μικροχειρουργική κατά Marmar έχει υποτροπή 1–4% — το χαμηλότερο ποσοστό όλων των τεχνικών. Άλλες τεχνικές: λαπαροσκοπική 5–15%, ανοιχτή Palomo 5–15%, διαδερμικός εμβολισμός 5–15%. Για ασθενείς με υποτροπή, ο διαδερμικός εμβολισμός είναι εξαιρετική εναλλακτική.

Σχετικά Θέματα

Υδροκήλη Καρκίνος Όρχεων Επιδιδυμίτιδα Ορχίτιδα Συστροφή Όρχεως Κρυψορχία Καρκίνος Νεφρού Χαμηλή Τεστοστερόνη & Φυσική Αύξηση Επικοινωνία

Κλείστε Ραντεβού στη Ρόδο

Διαγνώσθηκε κιρσοκήλη; Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα; Πρόβλημα τεκνοποίησης; Στο ιατρείο μας στη Ρόδο εφαρμόζω εξατομικευμένη επιλεκτική προσέγγιση: σαφή ένδειξη πριν από κάθε χειρουργείο, Μικροχειρουργική Αποκατάσταση Κιρσοκήλης κατά Marmar ως πρώτη επιλογή, και ολοκληρωμένη ανδρολογική φροντίδα — συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης SDF και ορμονικού προφίλ — σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες οδηγίες (EAU 2025).

Εθνικής Αντιστάσεως 18, 2ος Όροφος, Ρόδος|+30 2241 031123|Online Ραντεβού

Βιβλιογραφία – Έγκριτες Πηγές

EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health 2025. uroweb.org
Minhas S, Boeri L, Capogrosso P, et al. European Association of Urology Guidelines on Male Sexual and Reproductive Health: 2025 Update on Male Infertility. Eur Urol 2025;87(6):601–616. PubMed
Marmar JL, et al. Reassessing the value of varicocelectomy as a treatment for male subfertility. Fertil Steril 2007. PubMed
Kroese AC, de Lange NM, Collins J, Evers JL. Surgery or Embolization for Varicoceles in Subfertile Men. Cochrane Database Syst Rev 2012. PubMed
Damsgaard J, Joensen UN, Carlsen E, et al. Varicocele Is Associated with Impaired Semen Quality and Reproductive Hormone Levels: A Study of 7035 Healthy Young Men from Six European Countries. Eur Urol 2016;70:1019–1029.
Wang K, et al. Role of Oxidative Stress in Varicocele. Front Genet 2022;13:850114.
Tun JK, Le Tat T, Hakime A. Percutaneous Anterograde Varicocele Embolization: Technique and Clinical Outcomes. J Vasc Interv Radiol 2025;36(3):467–471.
AUA/ASRM Guideline on Diagnosis and Treatment of Infertility in Men. auanet.org
WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th edition (2021). World Health Organization.
European Academy of Andrology (EAA). Andrology Guidelines.

Ιατρική Επιμέλεια

Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος

Διατηρώ ιδιωτικά ουρολογικά ιατρεία στη Ρόδο και την Αθήνα, με ιδιαίτερη εξειδίκευση στη μικροχειρουργική κιρσεκτομή κατά Marmar και τη διαχείριση ανδρικής υπογονιμότητας. Εφαρμόζω αυστηρά τις EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health 2025 — συμπεριλαμβανομένων των νέων ενδείξεων για μη-αποφρακτική αζωοσπερμία (NOA), αυξημένο κατακερματισμό DNA σπέρματος (SDF), υπογοναδισμό και υποτροπιάζουσες αποβολές συντρόφου. Συντονίζομαι με γυναικολόγο και κέντρα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για ολοκληρωμένη φροντίδα ζευγαριών.

Πλήρες Βιογραφικό

Σημαντική Επισήμανση

▶ Σύντομη Απάντηση