Η Κλινική μου Προσέγγιση
Η κιρσοκήλη είναι η συχνότερη διορθώσιμη αιτία ανδρικής υπογονιμότητας — και παράλληλα μία από τις επεμβάσεις όπου η επιλογή τεχνικής κάνει τεράστια διαφορά στο αποτέλεσμα. Βλέπω πολλούς ασθενείς που έχουν ήδη κάνει μια “κλασική” επέμβαση και εμφανίζουν υποτροπή ή μετεγχειρητική υδροκήλη — δύο επιπλοκές που με τη μικροχειρουργική τεχνική είναι σχεδόν μηδενικές.
Η προσέγγιση που εφαρμόζω βασίζεται στις οδηγίες της EAU (European Association of Urology) 2024 και της AUA/ASRM για την ανδρική υπογονιμότητα: μικροχειρουργική subinguinal ή inguinal varicocelectomy ως προτιμώμενη μέθοδος για άνδρες με κλινική κιρσοκήλη, παθολογικό σπερμοδιάγραμμα και επιθυμία τεκνοποίησης.
- Αξιολόγηση του σπερμοδιαγράμματος και του ορμονολογικού προφίλ πριν από κάθε αποφάση.
- Κλινικός έλεγχος του οσχέου σε όρθια θέση και υπό Valsalva — η υπερηχογραφία είναι συμπληρωματική, όχι υποκατάστατη.
- Επιλογή τεχνικής βάσει ανατομίας, τάξης κιρσοκήλης και αναπαραγωγικών στόχων.
- Συνδυαστική αντιμετώπιση με αναπαραγωγικό ενδοκρινολόγο/γυναικολόγο όπου χρειάζεται.
Τι είναι η Κιρσοκήλη
Η κιρσοκήλη είναι παθολογική διόγκωση και ανεπάρκεια των φλεβών του πλέγματος pampiniforme του σπερματικού τόνου. Η ανεπάρκεια των φλεβικών βαλβίδων προκαλεί παλίνδρομη ροή αίματος, αύξηση θερμοκρασίας του όρχεος και βλάβη της σπερματογένεσης. Απαντάται στο 15% των ανδρών και στο 35–40% των ανδρών με πρωτογενή υπογονιμότητα.
Η κιρσοκήλη είναι αριστερόπλευρη σε 85–90% των περιπτώσεων λόγω της γωνίας εισόδου της αριστερής σπερματικής φλέβας στη νεφρική φλέβα. Σε ποσοστό 10–15% εμφανίζεται αμφοτερόπλευρα. Υποκλινική κιρσοκήλη (ανιχνεύεται μόνο υπερηχογραφικά) δεν χρειάζεται επέμβαση.
Ενδείξεις Επέμβασης
Σύμφωνα με τις οδηγίες EAU 2024 και AUA/ASRM, η χειρουργική αποκατάσταση κιρσοκήλης ενδείκνυται όταν συντρέχουν και τα τρία παρακάτω κριτήρια:
Κλινική κιρσοκήλη
Τάξης I–III που ψηλαφάται κατά την κλινική εξέταση (υποκλινικές δεν αποτελούν ένδειξη).
Παθολογικό σπερμοδιάγραμμα
Τουλάχιστον μία παράμετρος εκτός φυσιολογικών ορίων (αριθμός, κινητικότητα ή μορφολογία) κατά WHO 2021.
Αναπαραγωγικός στόχος ή συμπτώματα
Ζευγάρι που επιδιώκει τεκνοποίηση, ή άνδρας με χρόνιο όρχεϊκό άλγος που δεν ανταποκρίνεται σε συντηρητική θεραπεία.
Επιπλέον, η επέμβαση μπορεί να εξεταστεί σε εφήβους με κιρσοκήλη και υπολειπόμενο όγκο όρχεος, ή σε άνδρες με τεκμηριωμένη ατροφία όρχεος που σχετίζεται με κιρσοκήλη.
Η Μικροχειρουργική Τεχνική
Η μικροχειρουργική varicocelectomy διακρίνεται από όλες τις άλλες τεχνικές στο ότι χρησιμοποιεί χειρουργικό μικροσκόπιο (μεγέθυνση ×6–25). Αυτό επιτρέπει:
Οι δύο βασικές προσπελάσεις είναι η inguinal (βουβωνική) και η subinguinal (κάτω από το βουβωνικό δακτύλιο), με την υποβουβωνική να προτιμάται σε πολλά κέντρα λόγω της καλύτερης πρόσβασης στον σπερματικό τόνο και της ταχύτερης ανάρρωσης.
Προετοιμασία και Αναισθησία
Προεγχειρητικές εξετάσεις
Σπερμοδιάγραμμα, ορμονολογικός έλεγχος (FSH, LH, τεστοστερόνη), υπερηχογράφημα οσχέου Doppler, βασικές αιματολογικές εξετάσεις. Ανάλογα με ηλικία και ιστορικό: ΗΚΓ, αναπνευστικές δοκιμασίες.
Αναισθησία
Σπανδυλαναισθησία (ραχιαία αναισθησία) ή τοπική αναισθησία με καταστολή (sedation). Η γενική αναισθησία εφαρμόζεται μόνο αν ο ασθενής δεν κάνει δεκτή άλλη επιλογή ή εάν συγχρόνως γίνεται άλλη επέμβαση.
Νηστεία
6 ώρες νηστεία από στερεά τρόφιμα, 2 ώρες από διαυγή υγρά πριν την επέμβαση.
Διακοπή φαρμάκων
Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά (ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη) διακόπτονται 5–7 ημέρες πριν κατόπιν οδηγίας ιατρού.
Η Επέμβαση Βήμα-Βήμα
Ημέρα επέμβασης: Ο ασθενής φεύγει εντός 4–6 ωρών. Δεν χρειάζεται νοσηλεία. Ακολουθεί σύντομη παρακολούθηση στον χώρο ανάνηψης και στη συνέχεια επιστροφή στο σπίτι με σύντροφο ή μέλος της οικογένειας.
Ανάρρωση
Ανάπαυση, ψύξη της περιοχής, ελαφρά βάδιση. Υποστηρικτική ζώνη (scrotal support) για 1 εβδομάδα.
Επιστροφή σε γραφειακή εργασία. Αποφυγή βαριάς σωματικής δραστηριότητας και άρσης βαρών.
Σταδιακή επιστροφή σε αθλητική δραστηριότητα. Επαναλειτουργία σεξουαλικής δραστηριότητας μετά από 3 εβδομάδες.
Πρώτο σπερμοδιάγραμμα ελέγχου. Πλήρης αξιολόγηση αποτελεσμάτων στους 6–12 μήνες.
Αποτελέσματα και Γονιμότητα
Η μικροχειρουργική κιρσοκήλης έχει τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα σε πολλαπλά randomized controlled trials και meta-αναλύσεις. Τα κύρια αποτελέσματα:
Σε ζευγάρια που δεν καταφέρουν φυσική σύλληψη μετά την επέμβαση, η βελτίωση του σπέρματος συχνά βελτιώνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχίας σε IUI ή IVF/ICSI — μειώνοντας παράλληλα τον αριθμό κύκλων που χρειάζονται.
Πιθανές Επιπλοκές
Η μικροχειρουργική κιρσοκήλης είναι μία από τις πιο ασφαλείς ουρολογικές επεμβάσεις. Οι επιπλοκές είναι σπάνιες:
Συνήθως αυτόματα υποχωρεί. Σπάνια χρειάζεται επανεξέταση.
Λόγω τυχαίας βλάβης λεμφαγγείων. Σπανιότατη με το μικροσκόπιο.
Το χαμηλότερο ποσοστό από κάθε άλλη τεχνική.
Αποφεύγεται με Doppler ή ενδοφλέβια ισχαιμική βαφή.
Αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά.
Σε περίπτωση έντονου πόνου, πυρετού ή σημαντικής διόγκωσης του οσχέου στο πρώτο 24ωρο μετά την επέμβαση, επικοινωνήστε άμεσα με τον χειρουργό.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Βελτιώνεται η γονιμότητα μετά τη μικροχειρουργική κιρσοκήλης;
Ναι. Μετά από επιτυχή μικροχειρουργική αποκατάσταση κιρσοκήλης παρατηρείται βελτίωση των παραμέτρων του σπέρματος σε ποσοστό 60–70% των ανδρών. Το ποσοστό φυσικής σύλληψης αυξάνεται κατά μέσο όρο 35–45% ανάλογα με τη βαρύτητα της κιρσοκήλης και τα προεγχειρητικά επίπεδα σπέρματος.
Πότε φαίνονται αποτελέσματα στο σπερμοδιάγραμμα;
Ο σπερματογενετικός κύκλος διαρκεί περίπου 74 ημέρες. Γι’ αυτό, τα πρώτα αποτελέσματα στο σπερμοδιάγραμμα αξιολογούνται συνήθως 3 μήνες μετά την επέμβαση και η μέγιστη βελτίωση εμφανίζεται στους 6–12 μήνες. Πριν κρίνουμε ότι η επέμβαση δεν απέδωσε, θα πρέπει να έχουν παρέλθει τουλάχιστον 6 μήνες.
Χρειάζεται νοσηλεία;
Η μικροχειρουργική κιρσοκήλης γίνεται ως επέμβαση ημέρας — ο ασθενής φεύγει εντός 4–6 ωρών. Δεν χρειάζεται νοσηλεία. Επιτρέπεται ελαφρά δραστηριότητα από την επόμενη ημέρα, με ολοκληρωτική αποφυγή βαριάς σωματικής άσκησης και σεξουαλικής δραστηριότητας για 2–3 εβδομάδες.
Ποια η διαφορά μικροχειρουργικής έναντι λαπαροσκοπικής αποκατάστασης;
Η μικροχειρουργική (subinguinal ή inguinal) θεωρείται η gold standard τεχνική γιατί επιτρέπει σαφή αναγνώριση και διατήρηση της λεμφαδενικής κυκλοφορίας, μειώνοντας δραματικά τον κίνδυνο υδροκήλης μετεγχειρητικά (<1%). Η λαπαροσκοπική έχει ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό υδροκήλης και απαιτεί γενική αναισθησία. Αμφότερες δίνουν συγκρίσιμα αποτελέσματα στη γονιμότητα.
Μπορεί να επανέλθει η κιρσοκήλη;
Το ποσοστό υποτροπής με τη μικροχειρουργική τεχνική είναι το χαμηλότερο από κάθε άλλη μέθοδο: λιγότερο από 1–2%. Με παλαιότερες τεχνικές (ανοικτή βουβωνική χωρίς μικροσκόπιο) το ποσοστό ανέρχεται σε 10–15%. Η χρήση μικροσκοπίου επιτρέπει εντοπισμό ακόμη και των πολύ λεπτών, υποτροπιαζόντων φλεβιδίων.
Αντιμετωπίζει και τον πόνο, εκτός από τη γονιμότητα;
Ναι. Σε ασθενείς με χρόνιο όρχεϊκό άλγος που οφείλεται σε κιρσοκήλη, η επέμβαση ανακουφίζει ή εξαλείφει τον πόνο στο 70–80% των περιπτώσεων. Προϋπόθεση είναι να έχει τεκμηριωθεί ότι η κιρσοκήλη είναι η αιτία του άλγους και να έχουν αποκλειστεί άλλες παθολογίες του οσχέου.
Χρειάζεται επέμβαση και στις δύο πλευρές;
Εξαρτάται από την ανατομία. Η κιρσοκήλη είναι κυρίως αριστερόπλευρη (85–90% των περιπτώσεων). Σε περίπτωση αμφοτερόπλευρης κιρσοκήλης συνήθως αντιμετωπίζονται και τα δύο, ειδικά αν υπάρχει πρόβλημα γονιμότητας. Η ταυτόχρονη αμφοτερόπλευρη επέμβαση μπορεί να γίνει στην ίδια διεγχειρητική συνεδρία.
Ραντεβού στη Ρόδο
Αν έχετε διαγνωστεί με κιρσοκήλη ή αντιμετωπίζετε πρόβλημα γονιμότητας, επικοινωνήστε με το ουρολογικό ιατρείο στη Ρόδο για εξειδικευμένη αξιολόγηση και πλήρη ενημέρωση για τις θεραπευτικές σας επιλογές.
Πηγές / Βιβλιογραφία
- EAU Guidelines on Male Infertility 2024 — uroweb.org
- Esteves SC et al. Varicocelectomy in Men With Nonobstructive Azoospermia. Fertil Steril. 2021.
- AUA/ASRM Best Practice Statement on the Diagnosis and Management of Male Infertility 2021 — auanet.org
- Cayan S et al. Microsurgical Inguinal Varicocelectomy. J Urol. 2009;181(2):739–743.
Ιατρική Επιμέλεια
Δρ. Μαρίνος Βασίλας, Ουρολόγος – Ανδρολόγος
Ο Δρ. Βασίλας εκτελεί μικροχειρουργική αποκατάσταση κιρσοκήλης με ειδίκευση στη θεραπεία της ανδρικής υπογονιμότητας. Η χρήση χειρουργικού μικροσκοπίου εξασφαλίζει ελάχιστα ποσοστά επιπλοκών και μέγιστη πιθανότητα βελτίωσης του σπέρματος.
Πλήρες Βιογραφικό
